I SA/Kr 1013/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.M. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 maja 2015 r. nr: [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od złożonej skargi W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł od skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 maja 2015 roku w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2014 rok skarżący E.M. działający przez pełnomocnika S.M., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od złożonej skargi ze względu na jego trudną sytuację materialną i zdrowotną. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" oraz pismach strony z dnia 17 września 2015 roku oraz z dnia 6 listopada 2015 roku wynika, że E.M. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu. Utrzymuje się z pracy w gospodarstwie rolnym. Jest właścicielem domu mieszkalnego, gospodarstwa rolnego na terenie L. o powierzchni 1,07 ha wartości 10.700 zł oraz lasu o powierzchni 0,25 ha wartości 5.000 zł. Ponadto dzierżawi od innego mieszkańca L. grunty rolne o areale 1,08 ha. Posiada zabudowania inwentarskie o powierzchni 70 m², w których hoduje zwierzęta oraz przechowuje i gromadzi dla nich paszę. Skarżący posiada 5 owiec typu mięsnego o wartości 1.500 zł i ok. 50 królików typu mięsnego o wartości 2.000 zł. Część zwierząt przeznacza na własne potrzeby, zaś nadwyżkę sprzedaje z zyskiem. E.M. korzysta z dopłat rolnych w wysokości 1.200 zł, a cały dochód z prowadzonego gospodarstwa określa na kwotę 2.500 zł rocznie. Skarżący nie posiada pojazdów mechanicznych, innych pojazdów, ani maszyn o wartości powyżej 5.000 zł. Prace rolne z użyciem sprzętu rolniczego wykonuje dla niego brat, F.M. Wnioskodawca korzysta z przydomowej studni, nie ma telefonu. Do przygotowania posiłków dla siebie, ogrzewania i sporządzania pasz dla zwierząt korzysta z energii elektrycznej, za którą płaci ok. 170 zł. W opłacaniu rachunków i innych niezbędnych wydatków oraz w niektórych pracach pomaga mu rodzina prowadząca odrębne gospodarstwo domowe. Jako rolnik skarżący nie składa zeznania podatkowego i nie korzysta z usług bankowych. Nie korzysta też z pomocy społecznej. Skarżący jest osobą schorowaną, po przebytym leczeniu szpitalnym. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od złożonej skargi. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji materialnej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż E.M. wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu od złożonej skargi we własnym zakresie. Jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z prowadzonego przez niego gospodarstwa rolnego, którego wysokość została określona na kwotę 2.500 zł rocznie. Nawet po uwzględnieniu otrzymywanych dopłat do gruntów w wysokości 1.200 zł rocznie i dodatkowych dochodów ze sprzedaży hodowanych zwierząt, środki finansowe, którymi dysponuje skarżący z trudem wystarczają na pokrycie jego podstawowych potrzeb życiowych. Wnioskodawca nie posiada przy tym oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. E.M. posiada, co prawda majątek nieruchomy w postaci domu oraz nieruchomości rolnej wielkości 1,07 ha i 0,25 ha lasu. Należy jednak zauważyć, że posiadane gospodarstwo rolne stanowi jedyne źródło dochodu skarżącego, a w domu zamieszkuje. Trudno zatem oczekiwać, aby w celu pokrycia kosztów sądowych spieniężył on posiadany majątek. W obecnej sytuacji skarżącego uiszczenie przez niego wpisu sądowego nawet w najniższej wysokości mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a więc grozić zachwianiem jego sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.