I SA/Kr 1017/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, z dnia 08.08.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy należności z tytułu składek na ubezpieczenia postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić dla W. S. , radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 08.08.2017r., nr [...] - 205, w przedmiocie odmowy należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów W. S. ur. w 1952r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką M. W. ur. w 1953r. Oboje są osobami niepełnosprawnymi w stopniu umiarkowanym. Wnioskodawca otrzymuje rentę w wysokości 562,50 zł, netto, miesięcznie oraz wynagrodzenie z Usługowej Spółdzielni [...] w wysokości 1 675,42 zł, netto, miesięcznie. W 2017r. Z tytułu umowy o pracę uzyskał dochód w wysokości 23 755,31 zł, przy przychodzie w wysokości 25 090,31 zł. M. W. otrzymuje natomiast rentę w wysokości 570 zł, miesięcznie, netto. w 2017r. uzyskała z tego tytułu dochód w wysokości 13 557,28 zł. Zobowiązania i stałe wydatki strony skarżącej obejmują : opłatę za mieszkanie – 379,27 zł, opłatę za energię elektryczną – 76,20 zł , opłatę za gaz - 66,46 zł, opłatę za telefony – 120 zł, opłatę za telewizję – 50 zł, koszty ubezpieczeń – 146, 54 zł, koszty lekarstw – 320 zł, koszty środków czystości i higieny – 100 zł, koszty odzieży – 50 zł, koszty wyżywienia – 890 zł, koszty inne - 150 zł, W. S. jest właścicielem mieszkania o pow. 30 m2, o wartości 160 000 zł, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do żądania ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Takie postępowanie sądowoadministracyjne trzeba niewątpliwie zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w rozumieniu powołanego przepisu. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie w tym zakresie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia warunków bytowych. Wnioskodawca jest osobą niepełnosprawną, tak jak jego partnerka. Uzyskiwane przez nich dochody przeznaczane są na bieżące wydatki związanie z utrzymaniem. W. S. nie ma też żadnych oszczędności, z których mógłby opłacić wynagrodzenie fachowego pełnomocnika. W związku z tym wniosek w zakresie przyznania radcy prawnego należało uznać za zasadny. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) ustanowiono radcę prawnego, a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 §1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.