I SA/Kr 1030/08

Sygn. akt I SA/Kr 1030/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 2 października 2008 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Anna Znamiec, Asesor: WSA Inga Gołowska, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2008 r., sprawy ze skargi Zakładów [....] sp. z o.o. w K. (sprostowano nazwę strony skarżącej), na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 26 maja 2008 r. Nr [...], w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 357,00 zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych 00/100), III. zarządza zwrot stronie skarżącej na jej koszt z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nadpłacony wpis w kwocie 921,00 zł (dziewięćset dwadzieścia jeden złotych 00/100). I SA/Kr 1030/08 UZASADNIENIE Pismem z dnia [...] listopada 2007 r. Zakłady Przetwórstwa [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. zwróciły się do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z wnioskiem o umorzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z postępowaniem egzekucyjnym mającym na celu realizację należności ZUS z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Powyższe koszty zostały wyegzekwowane w pierwszej kolejności po wszczęciu egzekucji na rzecz organu egzekucyjnego, czyli ZUS. Pismem z dnia [...] grudnia 2007 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. przekazał powyższy wniosek do rozpatrzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, który w wyniku zbiegu egzekucji względem wnioskodawcy przejął prowadzenie egzekucji należności ZUS do łącznego prowadzenia od dnia [...] października 2007 r. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej Spółki odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...], nr [...] uchylił rozstrzygnięcie Naczelnika Urzędu Skarbowego i na zasadzie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie I instancji. Organ stanął bowiem na stanowisku, że bezprzedmiotowe jest postępowanie w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, które zostały już wyegzekwowane. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej wykładnia art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi do wniosku, że instytucja umorzenia kosztów egzekucyjnych dotyczy jedynie kosztów, które nie zostały jeszcze ściągnięte. W szczególności świadczy o tym treść art. 64e § 2 pkt 1 i pkt 3 cytowanej ustawy. Pkt 1 jako przesłankę umorzenia kosztów wskazuje stwierdzoną nieściągalność, a ściągnięcie kosztów jest zaprzeczeniem wystąpienia przesłanki nieściągalności. Podobnie użyty w pkt 3 zwrot "spowodowałoby" również, zdaniem organu, należy odnosić do przyszłego ewentualnego ściągnięcia kosztów. Gdyby ustawodawcy zależało na stosowaniu instytucji umorzenia kosztów także do kosztów już wyegzekwowanych, to użyłby słowa "zwrot", a nie umorzenie. Na powyższe postanowienie strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i uznanie, że instytucja umorzenia kosztów sądowych odnosi się wyłącznie do kosztów jeszcze nieściągniętych oraz naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i niewłaściwe zbadanie przesłanek do uzyskania przez stronę umorzenia kosztów egzekucyjnych. W konsekwencji pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającej go decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jedną z podstaw orzeczenia przyjętą przez Dyrektora Izby Skarbowej w niniejszej sprawie był przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu (odpowiednio postanowienie na zasadzie art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Istniejąca w sprawie sytuacja nie uzasadniała jednak zastosowania przepisu art. 105 § 1 k.p.a. i wydania rozstrzygnięcia procesowego o umorzeniu postępowania w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Z treści art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) wynika, że istnieje kilka niezależnych od siebie przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych, jak np. stwierdzenie nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, wykazanie przez niego, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, wystąpienie ważnego interesu publicznego, stwierdzenie, że ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Przepis ten pozwala więc na ubieganie się o umorzenie kosztów egzekucyjnych w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego w każdej sytuacji, w której wystąpią określone w nim przesłanki. Zaprezentowana przez organ II instancji interpretacja powyższego przepisu prowadząca do konkluzji, że dotyczy on tylko kosztów jeszcze nieściągniętych, prowadziłaby do niedopuszczalnej sytuacji, w której przysługujące zobowiązanemu prawo ubiegania się o umorzenie kosztów egzekucyjnych wykluczone byłoby w przypadku egzekucji z rachunku bankowego, na którym znajdowałyby się środki wystarczające na pokrycie kosztów egzekucyjnych, te bowiem, jak stanowi art. 115 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, podlegają ściągnięciu w pierwszej kolejności. Zgodnie bowiem z treścią art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi organ egzekucyjny zawiadamia bank lub oddział banku, w którym zobowiązany posiada rachunek, ten zaś ma obowiązek bezzwłocznego przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Może więc zdarzyć tak, że zanim dotrze do zobowiązanego zawiadomienie o zajęciu jego rachunku bankowego, kwota należnych kosztów egzekucyjnych zostanie już wyegzekwowana. Nie oznacza to jednak, że uiszczenie kosztów tą drogą i w takim trybie nie narazi zobowiązanego choćby na znaczny uszczerbek dla jego sytuacji finansowej. Przymusowe uiszczenie kosztów egzekucyjnych może bowiem znacznie zachwiać kondycją finansową zobowiązanego. Przesłanka przewidziana w art. 64e § 2 pkt 1 zdanie drugie nie jest przecież tożsama z całkowitym brakiem środków dla uiszczenia należnych kosztów. Ściągnięcie kosztów egzekucyjnych w trybie przymusowym nie wyklucza zaistnienia przesłanek z art. 64e ustawy egzekucyjnej, a tym samym niemożna uznać za bezprzedmiotowy wniosek o umorzenie tychże kosztów. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zaznaczyć, że organ II instancji naruszył przepisy postępowania w postaci art. 7, 77 i 107 k.p.a., gdyż nie wyjaśnił istoty sprawy - niezasadnie i przedwcześnie umarzając postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącej Spółki z dnia 8 listopada 2007 r., czym naruszył także art. 105 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim Dyrektor Izby Skarbowej uchylił się od merytorycznego rozpoznania zarzutów zawartych w zażaleniu i nie skontrolował postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego po względem prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Dodatkowo organowi II instancji umknęła istotna okoliczność, jaki w istocie jest zakres żądania zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej umarzając postępowanie powołał się na okoliczność ściągnięcia w całości od zobowiązanego kosztów egzekucyjnych, o których umorzenie Spółka wnioskuje. Tymczasem z wniosku z dnia [...] listopada 2007 r. i zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wynika, że strona wnosi o umorzenie kosztów w kwotach: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych 20.137,40 zł, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego 8.554,20 zł oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 5.329,40 zł. Z kolei z uzasadnienia organu I instancji wynika, że rozpatrywany jest wniosek w zakresie umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości: Fundusz Ubezpieczeń Społecznych 23.107,90 zł oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1.555,80 zł. Okoliczności tej nie można zweryfikować, ponieważ organ I instancji powołuje się w tej materii na tytuły wykonawcze, których nie ma w aktach sprawy. W konsekwencji niewyjaśnionego zakresu żądania wniosku nie można też ustalić w jakiej kwocie tak naprawdę sporne koszty zostały już uiszczone. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji ma obowiązek przede wszystkim wyjaśnić zakres żądania wniosku, gdyż determinuje on treść rozstrzygnięcia, a także zbadać zasadność zarzutów zobowiązanego zawartych w zażaleniu z dnia 5 marca 2008 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Z uwagi natomiast na fakt, że pełnomocnik strony skarżącej uiścił wpis od skargi w wysokości 1.021 zł, podczas gdy prawidłowo winien być - na zasadzie § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193) - pobrany wpis w kwocie 100 zł, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o zwrocie na rzecz strony skarżącej nadpłaconego wpisu w kwocie 921 zł na podstawie art. 225 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), który stanowi m. inn., że różnicę pomiędzy kosztami pobranymi a kosztami należnymi zwraca się stronie z urzędu na jej koszt.