I SA/Kr 1040/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędziowie WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 14 lipca 2020 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe za marzec 2020r. uchyla zaskarżoną decyzję w całości. Decyzją z 14 lipca 2020 r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] (dalej: ZUS), działając na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 – dalej: ustawa o COVID) odmówił L. K. (dalej: Skarżący) prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe za miesiąc marzec 2020 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie ZUS wskazał na treść art. 31zo ust. 2 i ust. 4 ustawy o COVID. Podał następnie, że 8 kwietnia 2020 r. wpłynął wniosek Skarżącego o zwolnienie z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. Pismem z 30 kwietnia 2020 r. Skarżący został poinformowany o zwolnieniu z opłacania należności z tytułu składek za marzec 2020 r. w kwocie 362,34 zł oraz o tym, że kwota zwolnienia została ustalona na podstawie dokumentów rozliczeniowych złożonych do 27 kwietnia 2020 r. oraz stanu konta na ten dzień. Na dzień 27 kwietnia 2020 r. dokumentem rozliczeniowym za marzec 2020 r. jest deklaracja ze wykazaną podstawą i składką tylko na ubezpieczenie zdrowotne. Dokument rozliczeniowy za marzec 2020 r. z wykazaniem podstaw i składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne został złożony w dniu 7 maja 2020 r. Tym samym, w ocenie ZUS Skarżącemu nie przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na własne obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz wypadkowe za marzec 2020 r. Skarżący w sprawie wyjaśnienia sposobu sporządzenia deklaracji rozliczeniowej mógł zwrócić się do ZUS poprzez wypełnienie formularza kontaktowego zapytania ogólnego lub dzwoniąc do Centrum Obsługi Telefonicznej. Dodatkowo prawidłowo wypełniony dokument rozliczeniowy mógł zostać przesłany za pomocą portalu PUE. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący podał, że opóźnienie w złożeniu deklaracji za miesiąc marzec 2020 wynikało tylko i wyłącznie z epidemii Covid-19 oraz braku realnej możliwości bezpośredniego kontaktu z pracownikami ZUS-u. Podał też, że sugerowane w decyzji możliwości i sposoby kontaktu z ZUS-em w praktyce nie były możliwe do zrealizowania. Wskazał również, że został poinformowany przez pracownika ZUS, iż ustawodawca wyznaczył termin składania wyjaśnień, poprawek, korekt itp. do końca czerwca 2020 r. Korzystając z tej możliwości złożył wszelkie niezbędne wyjaśnienia i deklaracje ww. terminie. Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację i wskazując, że przyczyną odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności składkowych był fakt, że nie były one znane na dzień rozpatrzenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym został złożony przez ZUS pismem z 1 września 2021 r., zaś Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, wojewódzki sąd administracyjny wydaje rozstrzygnięcie na podstawie akt sprawy, nadesłanej przez organ administracyjny, którego decyzja została zaskarżona (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Oceniając zatem, czy w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, wojewódzki sąd administracyjny opiera się na dokumentach zgromadzonych w aktach administracyjnych, które obowiązek ma przesłać organ administracyjny. Akta te mają być kompletne, co wyraźnie wynika z art. 54 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy. W rozpoznawanej sprawie zawartość akt administracyjnych, uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji. Zawierają one bowiem jedynie decyzję oraz potwierdzenie jej odbioru. Na tej podstawie Sąd nie ma możliwości skontrolowania podjętego przez ZUS rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołano się na określone okoliczności faktyczne, które nie mogą być jednak zweryfikowane na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż nadesłane akta administracyjne nie zawierają jakiejkolwiek dokumentacji, z której opisane w decyzji okoliczności mają wynikać. Podkreślenia przy tym wymaga, że zdaniem ZUS, nadesłane akta są kompletne o czym świadczy spis treści tych akt. Sąd nie miał zatem podstaw do wzywania o ewentualne uzupełnienie nadesłanych akt o dodatkowe dokumenty, skoro zdaniem ZUS nadesłane akta są wystarczające do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Podkreślenia przy tym wymaga, że żaden z przepisów normujących postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie daje uprawnień do wzywania o uzupełnianie akt administracyjnych, jeżeli zdaniem sądu akta powinny zawierać dodatkowe jeszcze dokumenty, które potwierdzać będą stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Już jednak sama lektura zaskarżonej decyzji wskazuje, że jej uzasadnienie sporządzone zostało z naruszeniem art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm. – dalej: k.p.a.), z którego wynika, iż uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jak już wcześniej wskazano, Sąd nie jest w stanie zweryfikować ustaleń faktycznych dokonanych przez ZUS, gdyż nadesłane akta sprawy nie zawierają żadnych dowodów na podstawie których stan faktyczny został ustalony. Ponadto z lakonicznie sporządzonego uzasadnienia nie wynika, jakie wartości przyjął ZUS, odmawiając umorzenia należności składkowych. Nie wiadomo zatem jakimi dokładnie danymi dysponował ZUS wydając decyzję o określonej treści. Zaskarżona decyzja nie zawiera w istocie uzasadnienia prawnego. Za takie nie może bowiem być uznane przytoczenie przepisu prawnego, bez jakiegokolwiek odniesienia go do sytuacji w jakiej znalazł się Skarżący. Nie zostało w ogóle wyjaśnione, w jaki sposób organ zastosował zacytowany w uzasadnieniu decyzji przepis. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie decyzji powinno wyjaśniać podstawę prawną, nie zaś polegać jedynie na przytoczeniu przepisu, który zdaniem organu administracyjnego ma zastosowanie w sprawie. Strona postępowania powinna uzyskać szczegółową informację, dlaczego w jej przypadku odpowiednia norma prawna znajduje zastosowanie i w jaki sposób należy ją rozumieć. Powinna zostać dokonana szczegółowa subsumcja ustalonego stanu faktycznego pod stosowaną normę prawa materialnego. Operacji takiej zabrakło przy sporządzaniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Zupełnie zbędne były natomiast pouczenia ZUS, jakie kroki mógł podjąć Skarżący w kontakcie z ZUS-em. Wątpliwości Sądu budzi również stwierdzenie w odpowiedzi na skargę, że przyczyną odmowy umorzenia składek był fakt, że "nie były one znane na dzień rozpatrzenia wniosku". Za datę rozpoznania wniosku uznać należy dzień w którym wydana została decyzji, czyli 14 lipca 2020 r. Z uzasadnienia tej decyzji wynika natomiast, że "Dokument rozliczeniowy za marzec 2020 r. z wykazaniem podstaw i składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne został złożony w dniu 7 maja 2002 r.", czyli na ponad 2 miesiące przed wydaniem decyzji. Już zatem nawet to stwierdzenie zaprezentowane w odpowiedzi na skargę świadczy o nienależytym rozpoznaniu wniosku Skarżącego. Wobec jednak zaniechań w prowadzeniu postępowania dowodowego, gdyż nie wiadomo jakie dokumenty stanowiły podstawę rozstrzygnięcia, nie jest możliwym kategoryczne przesądzenie tej okoliczności. Świadczy to jednak bezpośrednio o braku możliwości merytorycznego skontrolowania decyzji, gdyż dane którymi dysponuje Sąd świadczą jedynie o tym, że decyzja wydana została bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego, czym naruszono art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., statuujące na gruncie postępowania administracyjnego zasadę prawdy obiektywnej. W sprawie doszło ponadto do naruszenia art. 79a k.p.a., który wyraźnie stanowi, że w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony (§ 1). W terminie wyznaczonym na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, strona może przedłożyć dodatkowe dowody celem wykazania spełnienia przesłanek (§ 2). Z akt sprawy nie wynika jednak, aby ZUS wypełnił obowiązek wynikający z powyższego przepisu. Z tych wszystkich powodów, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu ZUS przeprowadzi prawidłowe postępowanie dowodowe, zgromadzi konieczny do wydania materiał dowodowy, który będzie znajdował się w aktach sprawy. W przypadku stwierdzenia, że ZUS nie dysponuje wystarczającym materiałem dowodowym, zaś jego uzupełnienie jest możliwe przez Skarżącego, zastosuje dyspozycję wynikającą z art. 79a k.p.a. Wydana ponownie decyzja powinna być również należycie uzasadniona, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., które zaprezentowane zostały w niniejszym uzasadnieniu.