I SA/Kr 1050/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. G. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr [...] p o s t a n a w i a wniosek oddalić W piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2018 r. J. G. zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu w wyznaczonym terminie uzupełnił brak. Z zakreśleń dokonanych w rubryce 4 druku "PPF" wynika, że strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. We wniosku J. G. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. G. oraz piątką dzieci: M. G. ur. 1995 r., G. G. ur. 1998 r., Ł. G. ur. 2001 r., J. G. ur. 2004 r. i F. G. ur. 2007 r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 10.409,94 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 4.604,24 zł i wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 5.205,70 zł oraz dochód z najmu mieszkania w wysokości 600 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 240 m˛ na 10 arowej działce i mieszkanie o powierzchni 33 m˛ we współwłasności z żoną, a także nieruchomość rolna o areale 1,06 ha odziedziczona po babci, stanowiąca nieużytek. Jako przedmiot wartościowy wskazany został samochód osobowy o wartości ok. 7 tys. zł. Zobowiązania i stałe wydatki strony przedstawiają się następująco: kredyt w wysokości 36.340 zł (miesięczna rata 1.416 zł), kredyt w wysokości 31.441 zł (miesięczna rata 2.107 zł), kredyt zakładowy 25.000 zł (rata miesięczna 500 zł), dwa debety w kwotach 8.980 zł i 800 zł, leczenie ortodoncyjne dzieci 3.400 zł, woda 170 zł miesięcznie, ubezpieczenie domu 300 zł (od wartości domu 250 tys. zł), media (telewizja, telefon i internet) 650 zł miesięcznie, prąd 272 zł, wywóz śmieci 72 zł, ogrzewanie domu 1.000 zł, opłata za szkołę córki 1.725 zł miesięcznie, podatek od nieruchomości 500 zł rocznie, wynajem mieszkania dla córki studentki 600 zł miesięcznie, a dodatkowo opłaty rehabilitacyjne dla niepełnosprawnej córki i leki. W uzasadnieniu wniosku skarżący powołał argumenty odnoszące się do złożonej skargi. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przepis art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) przewiduje możliwość przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sytuacji, kiedy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) następuje w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżą domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie pełnym lub częściowym (całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika). Na wstępie należy podnieść, że aktualnie rozpoznawany wniosek J. G. jest trzecim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 22 grudnia 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 27 lutego 2017 r. utrzymał przedmiotowe postanowienie w mocy. Drugi wniosek skarżącego w tym samym zakresie został oddalony postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego WSA w Krakowie z dnia 16 marca 2018 r. Rozpoznanie kolejnego wniosku J. G. winno zatem nastąpić z uwzględnieniem art. 165 p.p.s.a., dającym prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, iż odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2005 r., s. 499). Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 830/11). W sprawach dotyczących prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione w świetle przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. W ocenie orzekającego powołane przez J. G. w kolejnym wniosku okoliczności nie dają podstaw do pozytywnego rozpoznania jego żądania. Skarżący nie wykazał bowiem, aby jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stosunku do tej, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postanowieniach z dnia 27 lutego 2017 r. i z dnia 16 marca 2018 r. Skarżący dysponuje bowiem tymi samymi składnikami majątku, a uzyskiwane dochody są nawet wyższe niż uprzednio deklarowane. Wyszczególnienie obecnie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem rodziny nie jest na tyle istotne, aby mogło przesądzać o odmiennej ocenie sytuacji materialnej skarżącego na podstawie przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 p.p.s.a, w szczególności wobec faktu, że wśród ponoszonych wydatków można wskazać na takie, których nie można uznać za podstawowe i niezbędne, przesądzające o egzystencji. Chodzi m. in. o opłaty za telewizję, telefon, czy dostęp do internetu. Wydatki te nie są bowiem pożytkowane na zapewnienie niezbędnego utrzymania rodziny, ale na podniesienie standardu życia. Również wydatków w wysokości 1.750 zł miesięcznie na edukację córki nie można uznać za niezbędne. Ponoszenie kosztów związanych z kształceniem dziecka w płatnej szkolnej świadczy niewątpliwie o możliwościach finansowych wnioskodawcy. Taka sytuacja nie jest bowiem typowa dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej, zwłaszcza gdy istnieją możliwości pobierania przez dzieci nauki w bezpłatnych placówkach publicznych. Kwestia spłacanych przez skarżącego zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów była już analizowana w poprzednio rozpoznawanych wnioskach, nie stanowi zatem nowej okoliczności, która mogłaby wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy, określana mianem "prawa ubogich" ma charakter wyjątkowy i winna być stosowana przede wszystkim wobec osób bezrobotnych, bez dochodu i bez majątku oraz pozbawionych obiektywnie możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego z jakichkolwiek źródeł. Skarżący do takich osób nie należy, dlatego nie spełnia przesłanek przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, ani częściowym. Z tych względów, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 i 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 165 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.