I SA/Kr 1050/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącego J.G. od postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1050/16 w sprawie ze skargi J.G. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1826/15 postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1050/16 oddalające wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1826/15, w przedmiocie odrzucenia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2015 r. nr [...] Z informacji podanych we wniosku wynika, że J.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną B. G., synem F. G. oraz córkami: M. G, niepełnosprawną G. G., Ł. G. oraz J. G. J. G zatrudniony jest w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego na stanowisku egzaminatora I stopnia, z wynagrodzeniem w wysokości 5 200 zł netto miesięcznie, natomiast B. G. z tytułu umowy o pracę uzyskuje 4 800 zł, miesięcznie. Ponadto małżonkowie otrzymują 300 zł miesięcznie, z tytułu wynajmu mieszkania w K. Rodzina spłaca trzy kredyty, w tym jeden hipoteczny, w kwocie 4 400 zł, miesięcznie oraz pokrywa koszty wynajmu mieszkania w P. dla córki, w wysokości 800 zł, miesięcznie. Miesięczne koszty opłat za media, ogrzewanie, energię elektryczną i wodę wnioskodawca oszacował na 2 000 zł, zaznaczając, że pozostałą część dochodu przeznacza na remonty, wyżywienie, ubranie, dojazdy do pracy. Nadto wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem o pow. 240 m2, która obciążona jest hipoteką w wysokości około 400 000 zł, mieszkania w K o pow. 33 m2, o wartości ok. 120 000 zł, trzech działek o łącznej powierzchni 1,06 ha, które nie są uprawiane oraz samochodu osobowego marki Volkswagen rok prod. 2005. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, uznając, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałby udzielenie skarżącemu takiej pomocy. W sprzeciwie wniesionym od ww. postanowienia skarżący podniósł, że ma na utrzymaniu 7 osobową rodzinę, w tym 5 uczących się dzieci, z których jedno jest niepełnosprawne i wymaga leczenia i rehabilitacji. Skarżący podkreślił, że łączne dochody jego i żony wynoszą 10 300 zł miesięcznie, z czego większość pochłania spłata kredytów (miesięczne zobowiązania kredytowe w banku wynoszą 4 400 zł + koszty opłat za ogrzewanie, media, prąd 2000 zł + opłata za wynajem córce-studentce pokoju 800 zł). Z tego względu na utrzymanie 7-osobowej rodziny zostaje 3 100 zł, czyli 443 zł netto na osobę, z czego należy wyżywić dzieci w wieku rozwojowym, zaopatrzyć je w ubrania i pomoce szkolne, opłacić stołówki szkolne (350 - 400 zł miesięcznie), utrzymanie na studiach jednej córce (500 zł), internat innej córki (400 zł), komitety rodzicielskie, dojazdy do szkoły. Nadto należy dowieźć na zabiegi rehabilitacje, czy nawet zwykłe badania niepełnosprawną córkę. Do tego dochodzą jeszcze wydatki na wycieczki szkolne, kina czy muzea. Skarżący zwrócił uwagę, że bardzo drogie są same dojazdy do pracy (którą zarówno on, jak i żona znaleźli daleko od miejsca zamieszkania). Miesięczny koszt dojazdu do pracy skarżącego to ok. 500 zł, zaś charakter pracy żony wymaga przemieszczania się przez całą Polskę kilka razy w miesiącu - to koszt około 800 zł. Zwykle zakupy, które obejmują podstawowe produkty to koszt ok. 200 zł co kilka dni, a środki czystości to wydatek rzędu 300 zł na miesiąc. Skarżący zwrócił także uwagę, że skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego powinna być sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, pod rygorem odrzucenia. Skarżący jest urzędnikiem, a więc pomoc w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest mu niezbędna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 października 2009 r. sygn. akt II OZ 822/09 udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta przeznaczona jest przede wszystkim dla osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 maja 2005 r. sygn. akt II OZ 318/05 wskazał, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Przedstawione w przedmiotowej sprawie okoliczności nie wskazują, by skarżący kwalifikował się do osób wymagających pomocy Państwa w zakresie ponoszenia kosztów sądowych, albowiem jego sytuacja finansowa, pozwala zdaniem Sądu, na zaspokojenie bieżących wydatków. Jak wynika z informacji zgromadzonych w przedmiotowej sprawie łączny miesięczny dochód skarżącego i jego żony z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi 10.000 zł, do czego doliczyć należy jeszcze środki otrzymywane z tytułu wynajmu mieszkania w kwocie 300 zł. Tymczasem wpis od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie wynosi 100 zł. Mając na uwadze wysokość miesięcznego dochodu rodziny skarżącego stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie wygospodarować kwotę niezbędną do prowadzenia zainicjowanego przez siebie postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2007 r. sygn. akt I OZ 970/07 strona, która posiada stały miesięczny dochód, powinna partycypować w kosztach postępowania przed sądem administracyjnym. Z powyższych względów należy także uznać, że skarżący jest w stanie wygospodarować – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny – środki na pokrycie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, którego udział jak słusznie zauważył skarżący , na obecnym etapie postępowania sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej) jest konieczny. Odnosząc się do zobowiązań skarżącego (spłacanego kredytu hipotecznego) wyjaśnić należy, że zgodnie z utrwaloną i niekwestionowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania, nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się również koszty prowadzenia postępowania przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2005 r. sygn. akt II FZ 624/05, z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10, z dnia 1 czerwca 2011 r. sygn. akt II FZ 234/11, z dnia 17 lutego 2016 r. sygn. akt I GZ 17/16). Jak wskazuje się w orzecznictwie, w strukturze wydatków koszty związane z uregulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych, w tym zobowiązań kredytowych, w żadnym razie nie mają priorytetu przed kosztami sądowymi. Niedopuszczalnym jest zatem by skarżący w ramach posiadanych środków finansowych - wielokrotnie przekraczających wielkość kosztów sądowych - preferencyjnie traktował zobowiązania prywatnoprawne uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 marca 2016 r., sygn. akt I GZ 164/16). Nie bez znaczenia dla oceny wniosku pozostaje okoliczność posiadania przez skarżącego znacznego majątku nieruchomego - skarżący jest właścicielem domu o pow. 240 m2, mieszkania w K. o wartości 120.000 zł oraz trzech działek o łącznej powierzchni 1,06 ha. Sąd podziela ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów, zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. Sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie kosztów sądowych. Istotne jest, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki. W ocenie Sądu ogólna sytuacja finansowa skarżącego nie wskazuje na to, by spełnione zostały, w jego przypadku, przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Nie sposób bowiem przyjąć, by skarżący zaliczał się do osób ubogich lub mogących popaść w ubóstwo wskutek partycypowania w kosztach postępowania sądowego. Przyznanie zatem skarżącemu prawa pomocy w sytuacji, gdy dysponuje on środkami pieniężnymi (wynagrodzenie za pracę), które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika nie jest uzasadnione. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw faktycznych i prawnych do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego utrzymano w mocy. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.