I SA/Kr 1072/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wolas Sędziowie WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2019 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia skargę oddala. Prezydent Miasta K. postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia M. B. zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2019r. od pojazdów: numer rejestracyjny [...] (TAM AUTOBUS) i numer rejestracyjny [...] (AUTOSAN). Przedmiotowe postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie, że na takie postanowienie zażalenie nie przysługuje. Jednakże M. B. złożył pismo (zażalenie), w którym wskazał na wadliwość postanowienia, gdyż wszczęte postępowanie dotyczy zobowiązań podatkowych od nieistniejących pojazdów. W związku z powyższym żalący wniósł o zmianę postanowienia i nieokreślanie wysokości zobowiązania podatkowego za 2019r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lipca 2019r. nr [...] stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia: niedopuszczalność odwołania; uchybienie terminowi do wniesienia odwołania; pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, jeżeli nie spełnia warunków wynikających z art. 222. Natomiast w myśl art. 239 Ordynacji podatkowej w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Z powyższych przepisów wynika, że w przeprowadzanym postępowaniu wstępnym organ odwoławczy w pierwszej kolejności bada dopuszczalność odwołania (zażalenia). Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia decyzji (postanowienia) w toku instancji. Natomiast niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania (zażalenia) przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienia odwołania (zażalenia) przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych. Organ II instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z niedopuszczalnością zażalenia z przyczyn przedmiotowych wynikających z wyłączenia przez przepisy prawa możliwości zaskarżenia wskazanego w zażaleniu postanowienia. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z treścią art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Z treści ww. przepisu wynika zatem, że krąg postanowień zaskarżalnych zażaleniem stanowi katalog zamknięty i nie można domniemywać możliwości wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia. W przypadku postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, ustawa nie przewiduje żadnego środka zaskarżenia. Mając zatem na uwadze, że przepisy ustawy nie przewidują możliwości zaskarżenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, organ II instancji, stosownie do treści art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, stwierdza niedopuszczalność zażalenia. Jednocześnie organ II instancji wyjaśnił żalącemu, że w sytuacji gdy uważa on, iż postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu jest nieprawidłowe, musi wstrzymać się do czasu doręczenia mu decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji i dopiero w odwołaniu od tej decyzji może podnieść zarzuty przeciw temu postanowieniu. Zaskarżenie zaś postanowienia o wszczęciu postępowania w osobnym trybie nie było możliwe. Na postanowienie ostateczne Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia. Według skarżącego zaskarżone postanowienie jest wadliwe, narusza przepisy prawa oraz bardzo ważny interes społeczny i interes skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. W piśmie procesowym z dnia 21 października 2019r. skarżący podtrzymał wszystkie swoje argumenty przedstawione w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. W sprawie bezspornym jest, że Prezydent Miasta K. wydał w dniu 3 czerwca 2019r. postanowienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2019r. Przedmiotowe postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie, ze na takie postanowienie zażalenie nie przysługuje. Mimo to skarżący złożył pismo (zażalenie), w którym zarzucił wadliwość postanowienia, gdyż dotyczyło ono wszczęcia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego od nieistniejących pojazdów. Jednocześnie skarżący wniósł o zmianę postanowienia. W ocenie Sądu w składzie orzekającym w sprawie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało prawidłowe postanowienie stwierdzając niedopuszczalność zażalenia. Zajęte przez organ odwoławczy stanowisko w pełni odpowiada prawu. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, stosowanym odpowiednio w postępowaniu zażaleniowym z mocy art. 239 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Odpowiedź na pytanie, kiedy zażalenie jest dopuszczalne odnajdujemy w treści art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Stosownie do art. 165 Ordynacji podatkowej, postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (§ 1). Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§ 2). Jak wynika z powyższego, ani te, ani dalsze paragrafy art. 165 Ordynacji podatkowej nie przewidują możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie o wszczęciu postępowania. Skoro tak, zażalenie na takie postanowienie nie przysługuje, a więc w razie jego wniesienia jest ono niedopuszczalne. W takiej sytuacji ustawa nie pozostawia organowi odwoławczemu możliwości wyboru, co do sposobu załatwienia wniesionego zażalenia (odwołania), tj. organ ten, stosownie do art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej ma obowiązek stwierdzić jego niedopuszczalność, co też Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uczyniło. Jednocześnie należy wskazać, o czym poinformował także organ II instancji, że powyższe nie oznacza, że postanowienie o wszczęciu postępowania wydane na podstawie art. 165 § 2 Ordynacji podatkowej pozostaje poza zakresem kontroli instancyjnej czy sądowej. Organ prawidłowo przytoczył treść art. 237 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Kontrola legalności takiego postanowienia przeprowadzana jest bowiem łącznie z kontrolą decyzji wydanej w wyniku zakończenia zainicjowanego takim postanowieniem postępowania. W sytuacji więc gdy skarżący uważa, że postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu jest nieprawidłowe, musi wstrzymać się do czasu doręczenia mu decyzji kończącej postępowanie w pierwszej instancji i w odwołaniu od tej decyzji może podnieść zarzuty przeciw temu postanowieniu. Zaskarżenie zaś postanowienia o wszczęciu postępowania w osobnym trybie nie było możliwe. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.