I SA/Kr 1077/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędzia: WSA Urszula Zięba Protokolant: st. sekr. sąd. Renata Furgalska-Pazdan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi C. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w T. w stosunku do C. L. na podstawie: 1. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 2 i 3 i art. 32 ustawy z dnia 13 październik 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. póz. 300), zwanej dalej "u.s.u.s.", odmówił umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie [...]zł, w 2. art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, póz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem", umorzył należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: od maja 2001 r. do czerwca 2001 r., od kwietnia 2002 r. do maja 2002 r. w łącznej kwocie [...]zł, w tym z tytułu: składek [...] zł, oraz odsetek liczonych na 18 marca 2019 r. [...] zł. Organ ustalił, iż skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie [...]zł, do wypłaty pozostaje [...] zł. Mąż skarżącej również otrzymuje świadczenie emerytalne, które wynosi [...] zł brutto. Ze świadczenia dokonywane są potrącenia w kwocie [...]zł, do wypłaty pozostaje [...] zł. Podano zestawienie kosztów rocznych związanych z utrzymaniem (gaz [...] zł, prąd [...] zł, opał [...] zł, leki [...] zł, telefon [...] zł, śmieci [...] zł, podatek [...] zł, woda [...] zł, wyjazdy do lekarzy [...] zł). Z ustaleń Zakładu wynika, że zgodnie z informacją z zabezpieczeń posiada skarżąca w [...] części nieruchomość gruntową o pow. 0,0188 ha w B. oraz jest współwłaścicielką na zasadzie wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej o pow. 0,0220 ha w miejscowości S.. Ponadto zgodnie z Centralną Bazą Ewidencji jest właścicielką samochodów osobowych: Suzuki Swift, rok prod. 1992, FSM Fiat 126P rok prod 1979, i Fiat Uno rok prod. 1997. W piśmie doprecyzowującym wniosek skarżąca podała zestawienie kosztów rocznych związanych z utrzymaniem (gaz [...] zł, prąd [...] zł, opał [...] zł, leki [...] zł, telefon [...] zł, śmieci [...] zł, podatek [...] zł, woda [...] zł, wyjazdy do lekarzy [...] zł). Podsumowując, miesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] zł. Do dyspozycji rodziny po opłaceniu niezbędnych kosztów pozostaje [...] zł. Wedle organu sytuacja nosi znamiona ubóstwa i jest wyjątkowo trudna. Pobierane świadczenia nie są wystarczające by zapewnić zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych przy jednoczesnej spłacie zadłużenia z tytułu składek (nawet w układzie ratalnym). Dalsze egzekwowanie należności w postępowaniu egzekucyjnym może sprawić, że zobowiązana będzie zmuszona zwrócić się o pomoc do innych instytucji wsparcia, ze względu na brak możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb egzystencjonalnych. Nadto z uwagi na problemy zdrowotne organ wskazał, iż zachodzą podstawy z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia do umorzenia zaległości z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenie zdrowotne (składki na własne ubezpieczenie). Natomiast w zakresie składek za zatrudnionych pracowników organ na zasadzie uznania administracyjnego odmówił ich umorzenia ze względu na okoliczność, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, prowadzona nadal jest egzekucja administracyjna, skarżąca posiada majątek nadający się do egzekucji. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się C. L. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i podnosząc, iż nie ma ona żadnej możliwości spłaty zaległości ze względu na niską emeryturę i problemy zdrowotne, nadto oświadczyła, iż nie posiada żadnych samochodów osobowych, zaś nieruchomości obejmują drogi dojazdowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest uzasadniona. Wedle ustaleń organu sytuacja skarżącej nosi znamiona ubóstwa i jest wyjątkowo trudna. Pobierane świadczenia nie są wystarczające by zapewnić zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych, przy jednoczesnej spłacie zadłużenia z tytułu składek (nawet w układzie ratalnym). Dalsze egzekwowanie należności w postępowaniu egzekucyjnym może sprawić, że zobowiązana będzie zmuszona zwrócić się o pomoc do innych instytucji wsparcia, ze względu na brak możliwości zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb egzystencjonalnych. Nadto z uwagi na problemy zdrowotne organ wskazał, iż zachodzą podstawy z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia do umorzenia zaległości z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenie zdrowotne 9składki na własne ubezpieczenie). Mimo to w zakresie składek za zatrudnionych pracowników organ na zasadzie uznania administracyjnego odmówił ich umorzenia ze względu na okoliczność, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, prowadzona nadal jest egzekucja administracyjna, skarżąca posiada majątek nadający się do egzekucji. Przywołane stanowiska organu pozostają ze sobą w nieusuwalnej sprzeczności. Z jednej strony, w zakresie składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenie zdrowotne oraz odsetek zachodzą, zdaniem organu, podstawy do ich umorzenia, z drugiej zaś, co do składek za zatrudnionych pracowników, organ przecząc samemu sobie przyjmuje, że przesłanek do umorzenia brak. Taka koncepcja rozstrzygnięcia nie może być zaaprobowana. Organ nie wyjaśnił, jakie potrzeby człowieka w świetle realiów życiowych i przysługującego mu konstytucyjnego prawa do poszanowania i ochrony godności (art. 30 Konstytucji RP) uznano za niezbędne i jaką miarą te potrzeby szacowano. Nie wzięto również pod uwagę tego, że wspomniany art. 30 Konstytucji nakłada na władze publiczne obowiązek poszanowania i ochronny godności człowieka. W ocenie sądu, w kontekście przedstawionych okoliczności, organ winien ponownie rozważyć, czy ze względu na aktualny stan majątkowy skarżąca nie jest w stanie opłacić należnych składek, ponieważ powodowałoby to dla niej zbyt ciężkie skutki, w tym pozbawiłoby ją możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Stan finansów ubezpieczeń społecznych nie może być reperowany kosztem ważnych interesów życiowych ubezpieczonych. Wobec tego, dla oceny czy przesłanka zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych jest spełniona, wymagane jest ustalenie i ocena, czy dokonana przez organ analiza finansów skarżącej pozwala na przyjęcie, że w jej budżecie, po uwzględnieniu stałych i koniecznych wydatków pozostaje kwota po zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych, która mogłaby służyć zaspokojeniu należności ZUS. Organ nie zbadał więc przesłanek zastosowania umorzenia należności składkowych i nie zindywidualizował sytuacji skarżącej w aspekcie istnienia jej ważnego interesu i sytuacji majątkowej czym naruszył art. 28 ust. 3 i 3a u.s.u.s. oraz art. 7 i 77 § 1 i art. 107 k.p.a. Reasumując, sąd dopatrzył się uchybienia wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, w postaci dokonania błędnej wykładni prawa, a także naruszenia przywołanych przepisów postępowania. Naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu uchybiono zasadom procedury administracyjnej, nakazującym dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez wszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Na podstawie art. 153 ustawy o p.p.s.a., przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną, w szczególności ustalając, czy zachodzi całkowita nieściągalność i oceniając, czy wystąpiły przesłanki umorzenia przewidziane w innych przepisach. Dokonując tych ustaleń i ocen organ odniesie się do aktualnej sytuacji skarżącej i w tym kontekście dokona realnej oceny możliwości spłaty zadłużenia. Mając powyższe na uwadze sąd, w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i lit. c ustawy o p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.