I SA/Kr 1078/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 czerwca 2016 r. nr: [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a wniosek oddalić J.S. zwrócił się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.211,57 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi udział 50% w drodze o powierzchni 178 m² o wartości 1.000 zł. J.S. nie posiada zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż nie posiada mieszkania, ani żadnej nieruchomości. Dodał, że ma zajęcia komornicze na kwotę 522,56 zł miesięcznie, a całkowita kwota egzekucji wynosi 89.919,48 zł. Do wniosku załączona została kopia decyzji ZUS z dnia 2 marca 2015 roku o waloryzacji emerytury. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem z dnia 24 marca 2017 roku J.S. został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie: - dokumentów potwierdzających wysokość pobieranej emerytury za miesiąc marzec 2017 roku, - oświadczenia, gdzie skarżący zamieszkuje (dom, mieszkanie) i czyją własność stanowi ta nieruchomość; - wyjaśnienia, czy wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami – w drugim przypadku należało wymienić osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym podając ich imiona, nazwiska, stopień pokrewieństwa oraz wykazać stan majątkowy tych osób (nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe), źródło oraz wysokość ich miesięcznych dochodów; - wyjaśnienia czy skarżący uzyskuje przychody z działalności "Noclegi J. S." [...] – jeśli tak, jaka jest ich wysokość, - odpisu zeznania podatkowego za 2016 rok lub zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów za rok 2016 jeżeli zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone; - wykazu wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - dokumentów (rachunków / faktur) potwierdzających wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem wnioskodawcy za ostatni okres rozliczeniowy (m. in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, odpady itp.), a także informacji o wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru wezwanie zostało odebrane przez J.S. w dniu 30 marca 2017 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 6 kwietnia 2017 roku. Do dnia wydania niniejszego postanowienia nie zostało ono wykonane. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). W ocenie orzekającego J.S. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim wysokości środków finansowych, pozostających w miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J.S. podał bowiem nieaktualne dane - dotyczyły bowiem roku 2015. W takiej sytuacji konieczne było ustalenie jaka jest wysokość aktualnie pobieranego świadczenia. Wobec zamieszczonych na stronach internetowych ogłoszeń, w których J. S. oferuje wynajem pokoi gościnnych pod adresem Z, ul. W. koniecznym było ustalenie czy skarżący uzyskuje dochody z prowadzenia działalności "Noclegi J. S.", a jeśli tak, jaka jest wysokość tych dochodów. Informacje te były niezbędne do ustalenia rzeczywistych dochodów skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Wnioskodawca nie udzielił jednak żadnych wyjaśnień w tym przedmiocie. Orzekający nie dysponował też danymi dotyczącymi wysokości wydatków ponoszonych przez skarżącego na pokrycie kosztów jego bieżącego utrzymania. W rubryce 11 formularza PPF, w której należało wykazać zobowiązania i stałe wydatki, np. kredyty, pożyczki, raty leasingowe, alimenty, czynsze najmu, dzierżawy, koszty ponoszone na mieszkanie, opłaty za media, koszty leczenia, rehabilitacji, ubezpieczenia majątku, skarżący nie podał żadnych informacji, a jedynie dokonał przekreślenia tej rubryki. Wyjaśnienia wymagała też kwestia gdzie skarżący zamieszkuje wobec jego oświadczenia, że nie posiada mieszkania, ani innej nieruchomości oraz czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami. Pytania w tym przedmiocie pozostały bez odpowiedzi. Dane, którymi dysponował orzekający nie pozwoliły zatem na dokonanie sumarycznego zestawienia uzyskiwanych w miesiącu dochodów i ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów, koniecznych do ustalenia czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe oraz wynagrodzenie pełnomocnika. Są to informacje na tyle istotne, że bez ich wyjaśnienia nie jest możliwe uwzględnienie złożonego wniosku nawet w części. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.