I SA/Kr 1082/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 maja 2012r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2011r. postanawia: oddalić wniosek Spółki o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 1 marca 2013r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1082/12, oddalił wniosek "A" sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 maja 2012r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za grudzień 2011r. Z akt sprawy wynika, że powyższe postanowienie zostało skutecznie doręczone Spółce w dniu 8 kwietnia 2013 r. wraz z pouczeniem o siedmiodniowym terminie na złożenie od niego sprzeciwu. W dniu 15 maja 2013r. skarżąca Spółka nadała na poczcie przesyłkę zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu od opisanego postanowienia. Do wniosku dołączono również sam sprzeciw. Prezes zarządu Spółki powołała się na nagłe pogorszenie stanu zdrowia w czerwcu 2012r. Od tego czasu miała pozostawać pod opieką lekarza rodzinnego i lekarza psychiatry. Jej stan zdrowia kwalifikował się do podjęcia leczenia szpitalnego, jednakże z uwagi na konieczność opieki nad niepełnoletnim synem nie mogła sobie na to pozwolić. Zauważalną poprawę odczuła dopiero w ostatnich dwóch tygodniach. Jako matka samotnie wychowująca dziecko i jednocześnie jedyny członek zarządu Spółki nie ma możliwości skorzystania z pomocy innych osób. Jak zaznaczyła, charakter wykonywanej przez nią pracy nie wymaga dokumentowania choroby zwolnieniami lekarskimi, jednakże od wielu lat cierpi na nawracające stany depresyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Stosownie zaś do treści art. 259 § 2 p.p.s.a. sprzeciw wniesiony po terminie sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Skoro postanowienie, od którego służył sprzeciw, doręczono Spółce w dniu 8 kwietnia 2013r. to siedmiodniowy termin do wniesienia tego środka zaskarżenia upływał z dniem 15 kwietnia 2013r., zaś pismo Spółki nadane na poczcie dopiero w dniu 15 maja 2013 r. było już dalece spóźnione, co uzasadniałoby – zgodnie z pouczeniem zawartym w skarżonym postanowieniu - odrzucenie sprzeciwu. Jednocześnie jednak art. 86 § 1 p.p.s.a stanowi, iż jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie natomiast do art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w świetle § 3 tego artykułu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z regulacji tej wynika, że przywrócenie terminu procesowego jest instytucją mającą na celu ochronę zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności przez stronę. W powołanych wyżej przepisach zostały ustanowione przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, by wniosek mógł zostać uwzględniony. Samo złożenie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest jednak wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. W pierwszej kolejności - oceniając terminowość wniosku skarżącego wskazać wymaga, że z okoliczności faktycznych sprawy nie da się w sposób jednoznaczny ustalić, czy określony w art. 87 § 1 ustawy termin do wniesienia tego wniosku został zachowany. Jednakże sąd nie ma prawa domniemywać daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu i w przypadku wątpliwości w tym zakresie winien wniosek rozpoznać merytorycznie (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, s. 222). Niewątpliwie poprzez dołączenie do wniosku sprzeciwu Spółka uczyniła zadość powinności dokonania równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której nie dokonała w terminie. Merytoryczna ocena okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku doprowadziła jednak Sąd do przekonania, że żądanie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu nie zasługuje na uwzględnienie. Spółka nie przybliżyła w sposób wystarczający żadnej obiektywnej i niezależnej od niej przeszkody uniemożliwiającej złożenie sprzeciwu w przewidzianym terminie. Za taką zdaniem Sądu nie można było uznać przewlekłych problemów zdrowotnych piastunki organu zarządzającego, która jak sama wyjaśnia ma charakter powracających stanów depresyjnych. Pomijając już fakt, że okoliczność ta nie została w żaden sposób uprawdopodobniona, choćby nawet dokumentacją leczenia, przede wszystkim wskazać należy, że powołany na wstępie art. 86 p.p.s.a. uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi zatem o to aby strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym wykazała, że dołożyła szczególnej staranności by podjąć czynność procesową. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo, do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza; przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Tymczasem przywołane we wniosku przyczyny nie mogą, zdaniem Sądu stanowić podstawy przywrócenia terminu, skoro zawierają w sobie element winy. Z całą pewnością prezes zarządu Spółki zdając sobie sprawę ze swojego stanu zdrowia, a jednocześnie w obliczu konieczności prowadzenia spraw Spółki, w szczególności przed organami administracji i sądami winna była zawczasu zadbać o zapewnienie sobie zastępstwa. Zarząd spółki kapitałowej jest przecież organem urzeczywistniającym jej zdolność do czynności prawnych, w związku z czym jego istnienie jest obligatoryjne od momentu zarejestrowania spółki. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że długotrwała niedyspozycja jego członków uniemożliwiając podejmowanie przez zarząd decyzji w zgodzie z przepisami prawa handlowego, w istocie pozbawia osobę prawną możliwości działania i to nie tylko w sferze stosunków zewnętrznych, ale i wewnętrznych. Jedyny członek zarządu świadomy takiego stanu rzeczy powinien zawczasu przedsiębrać wszelkie możliwe czynności tak, aby umożliwić spółce działanie. W szczególności dziwić musi zaniedbanie ustanowienia pełnomocnika czy też prokurenta, którzy na bieżąco mogliby zajmować się sprawami niezbędnymi dla funkcjonowania Spółki. Jeżeli nawet w istocie, z braku środków finansowych, jedynymi osobami, do których piastunka organu może zwrócić się o pomoc jest jej rodzina, to znaczna odległość nie ma tu żadnego znaczenia, skoro aktywność takich osób mogłaby ograniczać się po prostu do odbioru korespondencji i odpowiedzi. Tym bardziej, że we wniosku wyjaśniano przecież, iż Spółka nie prowadzi już działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia