I SA/Kr 1091/12

Sygn. akt I SA/Kr 1091/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 września 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r., sprawy ze skargi M.S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 15 maja 2012 r. Nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r., - skargę oddala - Decyzją z dnia 23 stycznia 2012r. nr [...] Prezydent Miasta K. ustalił M.S. podatek od nieruchomości za rok 2012 w kwocie 229 zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wysokość zobowiązania podatkowego ustalono na podstawie złożonego formularza "Informacji o nieruchomościach osób fizycznych" oraz danych z ewidencji gruntów i budynków. Organ I instancji wyjaśnił, że lokale niemieszkalne objęte odrębną księgą wieczystą zostały opodatkowane stawką wynikającą z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. 2010 r. Nr 95 poz. 613 ze zm.). W doktrynie prawa podatkowego przyjmuje się bowiem, że lokale o innym przeznaczeniu niż mieszkalne (garaże, piwnice itp.) - wyodrębnione w księgach wieczystych i posiadające indywidualne KW lokalowe nie mają charakteru mieszkalnego i co do zasady winny być opodatkowane wg stawki przewidzianej dla "budynków pozostałych". Od powyższej decyzji odwołanie złożyła M.S. kwestionując wysokość zastosowanej przez organ I instancji stawki podatku. Podniosła, że stawka podatkowa dla tego typu pomieszczeń powinna zostać określona w kategorii budynki mieszkalne lub ich części, a nie w relacji do budynków pozostałych lub zakwalifikowane jako lokal niemieszkalny. Strona wskazała na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.10.2011r. sygn. akt II FSK 733/10. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia 15 maja 2012r. Nr [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 5, art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 5, art. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, § 1 ust. 1 pkt 1 lit. g oraz § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a i lit. k uchwały Rady Miasta Krakowa nr XXXIII/422/11 z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 590 poz. 6918), art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. 2010 r. Nr 193 poz. 1287 ze zm.), § 67 i 68 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454) oraz art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z informacji o nieruchomościach złożonej przez podatniczkę i zawiadomienia o zmianach w danych ewidencji gruntów i budynków Wydziału Geodezji UMK z 3.11.2004r. wynika, że M.S. nabyła prawo własności lokalu mieszkalnego nr 16 o powierzchni 63,5 m2 oraz udział 1/28 części w lokalu niemieszkalnym w budynku przy ul. R. posiadającym odrębną księgę wieczystą (miejsce postojowe w garażu wielostanowiskowym łączna powierzchnia 720 m2) zlokalizowanym w przedmiotowym budynku położonym na działkach nr [...] i [...] obr. [...]. Z własnością tą są związane odpowiednio następujące udziały: [...] i [...] Okolicznością bezsporną w sprawie jest to, iż przedmiotowy garaż znajduje się w budynku mieszkalnym oraz fakt, że dla lokalu niemieszkalnego - garażu podziemnego założono odrębną od lokali mieszkalnych księgę wieczystą. Organ podał, że zarówno w doktrynie prawa podatkowego jak i licznym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że lokale o innym przeznaczeniu niż mieszkalne (garaże), co do zasady powinny być opodatkowane według stawki przewidzianej dla budynków (ich części) pozostałych. Wskazano na orzecznictwo, które przyjmuje, że garaż będący częścią budynku mieszkalnego z własną księgą wieczystą na potrzeby prawa podatkowego winien być uznany za odrębną nieruchomość, nie podlegającą opodatkowaniu stawkami dla budynków mieszkalnych. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a i e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych mówi o budynkach mieszkalnych i pozostałych lub ich częściach, wyróżniając w obu kategoriach przedmiotów opodatkowania zarówno same budynki jak i ich części. Garaż nie stanowi budynku mieszkalnego, gdyż nie spełnia w jakikolwiek sposób funkcji mieszkalnej. Nie jest to zatem część obiektu budowlanego przeznaczonego na cele mieszkaniowe. Jako przedmiot odrębnej własności może stanowić przedmiot umowy sprzedaży czy wynajmu, na skutek której podmiotem korzystającym z garażu stałaby się osoba obca, nie mająca żadnego związku z samym budynkiem mieszkalnym i jego lokalami o charakterze mieszkaniowym. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez stronę skarżącą prowadziłoby do niedopuszczalnej sytuacji, w której podatek od nieruchomości w stawce przewidzianej dla budynków mieszkalnych byłby płacony przez podatnika będącego wyłącznie właścicielem lub posiadaczem samego garażu o funkcjach typowo niemieszkalnych. Ponadto skoro ustawodawca rozdzielił przedmiot opodatkowania wskazując na sposób wykorzystania budynku lub jego części, to określeniu sposobu wykorzystania budynku lub jego części należy nadać jurydyczne znaczenie. Powyższe poglądy Wojewódzkich Sądów Administracyjnych znalazły potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2012 r., sygn. akt II FPS 4/11, który stwierdził, że "w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust. l pkt 2 lit. e) tej ustawy". Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że garaże w budynkach mieszkalnych, jako samodzielne lokale będące odrębnymi nieruchomościami pod względem prawnym, stanowią odrębne przedmioty opodatkowania podatkiem od nieruchomości, przy czym charakter tych nieruchomości jest bez wątpienia niemieszkalny. Nie są to lokale, które przynależą do wyodrębnionych samodzielnych lokali mieszkalnych jako ich części składowe, lecz są prawnie wyodrębnionymi lokalami niemieszkalnymi (z uwagi na własną księgę wieczystą). W konsekwencji brak jest podstaw, aby opodatkować je podatkiem od nieruchomości według stawek właściwych dla budynków mieszkalnych lub ich części. Z powyższą decyzją nie zgodziła się M.S. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i zarzucając: - obrazę przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w szczególności art. 5 ust.1 pkt 2 lit. e - przez błędną jego interpretację oraz naruszenie zawartej w art. 32 Konstytucji RP zasady równego traktowania obywateli wobec prawa - przez władze publiczne oraz - uchybienia natury formalnoprawnej, poprzez nie uwzględnienie przedmiotu zaskarżenia, nie nawiązanie do zarzutów odwołania, w którym kwestionowana była podstawa prawna do stosowania stawek przewidzianych od budynków lub ich części "pozostałych" w odniesieniu do stanowisk postojowych znajdujących się w podziemnych garażach wielostanowiskowych - budynków mieszkaniowych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że założenie oddzielnej księgi wieczystej dla wyodrębnionych lokali nie zmienia faktu, że nadal pozostają częścią budynku, w którym się znajdują, a ich właścicielom (współwłaścicielom) przysługują udziały w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Jeśli dany budynek jest mieszkalnym a wyodrębniony lokal przeznaczono na miejsca postojowe, wykorzystywane przez współwłaścicieli zgodnie z ich przeznaczeniem w ramach podziału quoad usum to również wobec nich - jako podatników – powinny mieć zastosowanie stawki przewidziane dla budynków mieszkalnych lub ich części. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że podstawą opodatkowania dla budynków lub ich części jest powierzchnia użytkowa a nie mieszkalna. Nie ma również w tym przepisie mowy o odmiennym naliczaniu powierzchni użytkowej w wyodrębnionych lokalach niemieszkalnych. Skarżąca podkreśliła, że NSA, we wskazanej przez organ uchwale z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. FPS 4/11, stwierdza że możliwe jest uznanie garażu wielostanowiskowego jako elementu nieruchomości wspólnej w przypadku określenia korzystania z poszczególnych miejsc postojowych w ramach podziału quoad usum albo wyodrębnienia garażu na odrębną własność i sprzedaż udziału we współwłasności na rzecz właścicieli lokali korzystających z miejsc postojowych. Skarżąca wniosła o uchylenie skarżonej decyzji w całości, jak również poprzedzającej ją decyzji organu I instancji W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości dotychczas zajmowane w sprawie stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu , nie doszło bowiem do wskazywanych przez skarżącą naruszeń prawa ważących dla prawidłowości przyjętego rozstrzygnięcia. Kontrowersje wokół opodatkowania podatkiem od nieruchomości garaży znajdujących się w budynkach mieszkalnych doprowadziły do podjęcia w dniu 27 lutego 2012 r. przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów uchwały, w której stwierdzono , że w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. garaż stanowiący przedmiot odrębnej własności, usytuowany w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki podatku przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "e" tej ustawy. (sygn. akt II FPS 4/11, opubl. w ONSAiWSA 2012/3/36) U podstaw podjęcia tej uchwały było funkcjonowanie w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych dwóch przeciwstawnych w tym zakresie i wzajemnie się wykluczających szeroko umotywowanych stanowisk w odniesieniu do opodatkowania jednego i takiego samego przedmiotu podatku od nieruchomości i konieczność wyeliminowania owego dualizmu. Konieczne stało się więc przedstawienie opisanego wyżej zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów na podstawie art. 187 § 1 ustawy o p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano m.in., iż przyjęty w art. 2 ust. 1 u.p.o.l. sposób określenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości uprawnia do stwierdzenia, że garaże mogą podlegać opodatkowaniu przy założeniu, że stanowią one odrębny budynek, bądź też część budynku. Ustawa w art. 2, określającym przedmiot opodatkowania, nie wymienia odrębnej własności lokalu, jako kategorii przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. O wyodrębnionej własności lokalu mowa jest z kolei w art. 3 ust. 4 i 5 u.p.o.l. NSA poddając analizie sposób rozumienia pojęć "budynek" i "budynek mieszkalny" w kontekście przepisów u.p.o.l. i przepisów prawa budowlanego, a także omawiając art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz odnośne regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków stwierdził że kluczowym dla rozstrzygnięcia sprawy jest przesądzenie, czy garaż stanowiący część budynku mieszkalnego, będący odrębną nieruchomością, stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a w konsekwencji może podlegać odmiennemu reżimowi opodatkowania niż budynek mieszkalny, zaś odpowiedź na powyższe pytanie zawarta jest w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. Nieruchomość lokalowa na podstawie tego przepisu, w powiązaniu z treścią art. 3 ust. 5 u.p.o.l., uznana została za odrębny przedmiot opodatkowania. Odrębność ta pozwala na różne opodatkowanie, w zależności od charakteru lokalu, który może być mieszkalny, pozostały, bądź przeznaczony na działalność gospodarczą, w rozumieniu art. 5 ust. 1 u.p.o.l. Z uwagi na to, że własność lokali może stanowić odrębny od innych części budynku przedmiot opodatkowania, koniecznym było, zdaniem NSA, przywołanie przepisów ustawy o własności lokali. Przepis art. 2 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, mogą stanowić odrębne nieruchomości. Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne. W ust. 4 art. 2 wskazano także, że do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane "pomieszczeniami przynależnymi". Z powyższych przepisów należy wyprowadzić wniosek, że garaż może stanowić pomieszczenie przynależne do samodzielnego lokalu mieszkalnego, albo może stanowić odrębną własność lokalową. W pierwszej z tych sytuacji, nie będzie stanowił odrębnego, od samodzielnego lokalu mieszkalnego, przedmiotu opodatkowania. Będzie zatem podlegał opodatkowaniu tak jak lokal mieszkalny. Dotyczy to wszystkich tych sytuacji, w których nie wyodrębniono prawnie własności lokalowej, np. miejsce postojowe w hali garażowej z podziałem quoad usum. W sytuacji, gdy garaż został wyodrębniony jako lokal o innym niż mieszkalnym przeznaczeniu, stanowiącym odrębną nieruchomość i odrębny przedmiot opodatkowania, nie dzieli losu budynku lub jego części (mieszkalnego bądź pozostałego). Uwzględniając kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich, trzeba uznać, że garaż nie spełnia funkcji mieszkalnych. W sytuacji, gdy stanowi on odrębny od innych części budynku, przedmiot opodatkowania nie dzieli losu innych części tego budynku (mieszkalnych), nawet jeżeli cały budynek ma charakter mieszkalny. NSA dodał, iż za przyjęciem stanowiska, że garaż (lokal) stanowiący odrębną własność podlega innemu (wyższemu) opodatkowaniu, niż garaż będący przynależnością lokalu mieszkalnego, przemawiają także względy wykładni celowościowej. Generalnie, w polskim systemie prawa podatkowego preferencje przyznano budownictwu mieszkaniowemu i zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych obywateli. W podatku od nieruchomości realizacja tej preferencji wyraża się tym, że domy i lokale mieszkalne opodatkowane są według stawek najniższych. W art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l. ustawodawca przewidział niższą stawkę podatkową dla podatników posiadających majątek przeznaczony do celów mieszkalnych w stosunku do osób, które przykładowo, zajmują budynki na prowadzenie działalności gospodarczej i podlegają w myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.o.l. opodatkowaniu według stawek najwyższych. Zastosowanie do garaży stanowiących odrębny przedmiot opodatkowania (odrębna własność lokali), jako części budynków mieszkalnych preferencyjnej stawki podatkowej z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) u.p.o.l. stanowiłoby wyłom w stosowaniu najniższej stawki podatkowej dla lokali ściśle spełniających kryterium lokali mieszkalnych. Nie stwierdzono też , aby zróżnicowanie stawek podatku od garaży w zależności od tego, czy są one lokalem stanowiącym odrębną własność, a w konsekwencji odrębny przedmiot opodatkowania, czy stanowią jedynie przynależność lokalu mieszkalnego, stanowiło naruszenie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Celem działalności uchwałodawczej NSA, przy pełnym poszanowaniu zasady niezawisłości sędziowskiej, jest właśnie zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych (R. Hauser, U progu reformy sądownictwa administracyjnego, PiP 2002, nr 11, s. 38) Przywołana chwała jest uchwałą konkretną, bowiem podjęta została w następstwie wniesienia konkretnego pytania prawnego na podstawie art. 187 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji przypisać należy jej moc wiążącą w rozumieniu art. 269 p.p.s.a. Jednolitość orzecznictwa - dając stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego - służy respektowaniu zasady równości wobec prawa. Równe traktowanie stron znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej oznacza, że wobec nich musi zapaść takie samo rozstrzygniecie. Biorąc dodatkowo pod uwagę, że przeciwdziałanie rozbieżnościom w orzecznictwie ma szczególne znaczenie właśnie w sferze prawa publicznego, odwoływanie się przez sądy administracyjne do uchwał NSA - podejmowanie i moc wiążąca których znajduje oparcie w ustawie - nie tylko nie uchybia prawu ale i ze wszech miar zasługuje na aprobatę. ( wyrok NSA z 7.11.2008 r. , sygn. akt II GSK 457/08 ) Jednolitości orzecznictwa powinno być wręcz manifestowane przez sądy orzekające w sprawach administracyjnych, a cel ten realizuje właśnie m.in akcentowanie, że zapadłe rozstrzygnięcie odpowiada stanowisku przyjętemu przez NSA w uchwale. (glosa A. Skoczylasa do uchwały NSA z dnia 30 czerwca 2008 r. I FPS 1/08 -niepubl.) Sąd pierwszej instancji przyjmuje zatem znajdujący zastosowanie na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy pogląd wyrażony w powołanej wyżej uchwale, wiążącej także organy. Wbrew stanowisku skarżącej przedmiotowy garaż nie stanowi pomieszczenie przynależnego do samodzielnego lokalu mieszkalnego t.j. miejsca postojowego w hali garażowej z podziałem quoad usum ; z akt sprawy wynika bowiem , że skarżąca jest współwłaścicielem lokalu niemieszkalnego, położonego w budynku mieszkalnym przy ul. R., o powierzchni użytkowej [...] m2 ( miejsce postojowe w garażu wielostanowiskowym ) , dla którego jest prowadzona odrębna księga wieczysta. Potwierdza to sam odpis z księgi wieczystej , jak i dane z ewidencji gruntów i budynków (kataster nieruchomości) w rozumieniu art. 21 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zgodnie z przywołanym art. 21 ust. 1 tej ustawy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są podstawą wymiaru podatków. Skarżąca nie wykazała natomiast w trybie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej wadliwości zapisów dotyczących jej nieruchomości. W tej sytuacji stwierdzić trzeba , że organy podatkowe słusznie przyjęły, że opisywany lokal niemieszkalny - garaż, stanowiący odrębną własność, stosownie do art. 3 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "e" u.p.o.l., podlega opodatkowaniu według stawek właściwych dla tzw. budynków lub ich części pozostałych, a nie budynków mieszkalnych, jak domaga się tego strona skarżąca. (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. "a" u.p.o.l.) Sąd orzekający nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obiegu prawnego. Dotyczy to w szczególności wskazywanych przez skarżącą naruszeń art. 32 Konstytucji R.P. , która to kwestia została rozważona w uchwale NSA z 27.02.2012r. i wyżej przywołana , jak również bliżej niesprecyzowanych " szeregu innych uchybień natury formalnej". Mając na uwadze przedstawione motywy skargę należało oddalić w oparciu o art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.