I SA/Kr 1093/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "J" sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 maja 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku od gier za listopad 2010r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "J" Sp. z o.o. w R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 maja 2013r. w przedmiocie podatku od gier. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów "J" Sp. z o.o. w R. zajmuje się głównie produkcją oraz sprzedażą gier i zabawek, działalnością związaną z grami losowymi oraz poprawą kondycji fizycznej, zakładami wzajemnymi, rozrywką i rekreacją. Kapitał zakładowy spółki wynosi 2 336 820 zł, a wartość rzeczowych aktywów trwałych 7 303 339,80 zł, przy czym składają się na nie: środki trwałe o wartości 4 167 575,15 zł, oraz środki trwałe w budowie o wartości 3 135 764,65 zł. Środki trwałe obejmują natomiast: grunty o wartości 169 360 zł, budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej o wartości 1 566 084,26 zł, urządzenia techniczne i maszyny o wartości 66 459,91 zł, środki transportu o wartości 19 351,51 zł, inne środki trwałe o wartości 2 346 319,47 zł. Ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości 2 494 682,97 zł, przy przychodzie na poziomie 16 451 170,26 zł. Według bilansu na dzień 31 grudnia 2012r. spółka na koniec roku posiadała w kasie i na rachunkach środki pieniężne w wysokości 1 145 748,71 zł. Obecnie na rachunku bankowym w Banku Spółdzielczym w B. , ma zgromadzoną kwotę w wysokości 5 913,17 zł, przy czym tego samego dnia tj. 31 maja 2013r., którego odnotowano ww. saldo, spółka wypłaciła z tego konta kwotę 60 000 zł. Strona skarżąca podnosi, iż jej kondycja finansowa pogarsza się. W 2009r. prowadziła ona bowiem działalność w 606 punktach , w roku 2010 w 179 punktach, a w 2011r. już tylko w 154 punktach. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił Referendarzowi sądowemu naruszenie prawa materialnego, a to art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części. W ocenie skarżącej Spółki zaskarżone postanowienie jest nieprawidłowe i prowadzi w konsekwencji do nieuzasadnionego odebrania jej drogi sądowej w sprawie. Dalej podkreślono, że posiadany przez Spółkę majątek nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, które w wyniku nowych regulacji mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. Jednocześnie podkreślono, że sprzedaż majątku nieruchomego Spółki miałaby charakter nieodwracalny. W przypadku gdy w wyniku sądowej weryfikacji zaskarżonej decyzji podatkowej zostałaby ona uchylona (co zdaniem Spółki powinno nastąpić) a na rzecz Spółki zostałyby zasądzone koszty sądowe, spowoduje to odzyskanie poniesionych nakładów finansowych, ale odzyskanie posiadanego majątku trwałego nie będzie już możliwe. Odnośnie posiadania przez Spółkę środków finansowych na rachunku bankowym - wskazano, że uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, szczególnie drastycznie wysokiego podatku od posiadanych automatów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Należy przypomnieć, że zawarta w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także to, że nie ma ich, pomimo tego, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na ten cel. (Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis /wydanie IV/). Oprócz obiektywnego braku środków na pokrycie kosztów postępowania liczy się tutaj więc również możliwość ich pozyskania w inny sposób, taki jak zaciągnięcie kredytu czy podwyższenie kapitału zakładowego (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2009 r.). Już na wstępie zaznaczyć należy, że przeciwstawienie przepisów art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, iż w odróżnieniu od osoby fizycznej, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ma charakter uznaniowy. W tym stanie prawnym zasadność wniosku skarżącej Spółki rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu z drugiej zaś strony jej możliwości majątkowe i finansowe. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe skarżącego, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy. Sąd uwzględnił w pierwszej kolejności, iż na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których Spółka byłaby zobowiązana składa się wpis w dziewiętnastu sprawach oznaczonych kolejnymi sygnaturami od I SA/Kr 1090/13 do I SA/Kr 1108/13, a to po 500zł, co daje w sumie kwotę 9500zł (stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm./). W tym też kontekście faktycznym rozpoznano wniosek w niniejszej sprawie. Przedstawione przez stronę dokumenty oraz argumentacja wskazuje, że spółka ma możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Nie niweluje tego fakt zamknięcia ostatniego roku podatkowego stratą, bowiem na uwagę zasługuje wysokość osiągniętych przychodów (netto 16.451.170,26 zł), pokaźna jest także wartość kapitału własnego - 7.444.397,81 zł. Warto także odnotować, że po stronie kosztów uzyskania przychodów znajdują się wartości w postaci odpisów amortyzacyjnych (w kwocie 2.027.607,58 zł), a zatem są to jedynie pozycje księgowe, które wpływają na ostateczny wynik finansowy. Znajdujące się w przywołanych zapisach wartości nie przekonują o niewypłacalności strony czy utracie zdolności kredytowej, co przesądza, że jest ona w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Ważne jest także, iż wpis od skargi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwykle stanowi najwyższą należną do uiszczenia kwotę, a pozostałe to opłata kancelaryjna i wpis od skargi kasacyjnej. Nie są to zatem wieloletnie obciążenia finansowe, które mogłyby mieć wpływ na pogarszającą się sytuację Spółki. Również w jej aktualnej kondycji finansowej opłacenie kosztów sądowych nie spowoduje paraliżu jej działalności. W rozpoznawanej sprawie poza - powoływaniem się na stratę - Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów na ryzyko utraty płynności finansowej. Stąd twierdzenia Spółki o trudnej sytuacji finansowej należy ocenić jako gołosłowne. Trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która uzyskała przychody w 2012r. we wskazanej wyżej wysokości, nie jest w stanie z takiej kwoty wygospodarować około 10.000 zł, na pokrycie wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych. Podkreślenia wymaga, że z treści sprzeciwu nie wynikają w istocie żadne konkretne informacje o sytuacji finansowej Spółki. Sprzeciw koncentruje się na uwypukleniu braku możliwości wyzbycia się składników majątku. Tymczasem podkreślić należy, iż na majątek Spółki nie składają się tylko i wyłącznie rzeczone automaty do gier o niskich wygranych. Spółka dysponuje również środkami trwałymi w postaci gruntów o wartości prawie blisko 2.000.000zł, środkami transportu o wartości blisko 20.000zł. Nie wydaje się by choćby z uwagi na wartość poszczególnych komponentów składających się na te urządzenia w perspektywie najbliższych lat nie przedstawiały one już żadnych walorów gospodarczych, przy uwzględnieniu dodatkowo możliwości sprzedaży ich na rynku światowym. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w warunkach sprawy jak najbardziej aktualna jest wypowiadana wielokrotnie w orzecznictwie teza, iż przedsiębiorca powinien w procedurze planowania wydatków uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, to posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej, zaś podmiot prowadzący działalność gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia zasady, o której wspomniano wyżej, jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, zaś strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Także fakt ograniczania prowadzonej działalności gospodarczej nie jest elementem ważącym w tej sprawie gdyż badana jest aktualna, a nie przyszła sytuacja strony, która zawsze może okazać się inna od przewidywanej. W powyższym świetle łączna kwota wpisu sądowego w przywołanych sprawach nie może być uznana za decydującą dla kondycji finansowej Spółki. Należy przy tym podkreślić, iż wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością strony i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Mając powyższe na uwadze Sąd, na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.