I SA/Kr 11/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. sp. z o.o. w K. i Z. W. na decyzję Dyrektora Izby administracji Skarbowej w K. z dnia 28 października 2020 r., nr: [...], w przedmiocie określenia wysokości kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 października 2020 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia M. z siedzibą w K. (dalej: skarżący, dłużnik zajętej wierzytelności) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. (dalej: organ egzekucyjny) z dnia 30 lipca 2020 r., nr [...] określające wysokość kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności – uchylił to postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powyższe rozstrzygnięcie nastąpiło w następującym stanie faktycznym. Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne do Z. W. (dalej: zobowiązany), w toku którego dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu dzierżawy. O zajętej wierzytelności skarżący został zawiadomiony z chwilą doręczenia mu zawiadomień. Ponieważ organ egzekucyjny nie zrealizował zajęć, zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli na podstawie art. 71a § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej: u.p.e.a.). Kwota nieprzekazanej wierzytelności została określona w wysokości [...] złotych. W toku kontroli skarżący poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] o dokonanym w dniu 4 września 2019 r. potrąceniu przysługujących mu wierzytelności z wierzytelnościami zobowiązanego, co spowodowało umorzenie wierzytelności w całości. W dniu 30 lipca 2020 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie określające dłużnikowi zajętej wierzytelności kwotę nieprzekazanej wierzytelności w wysokości [...] złotych. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a., a także naruszenie art. 80 w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.). W uzasadnieniu zażalenia skarżący podnosił, że możliwe było dokonanie potrącenia, gdyż wymagalność wierzytelności istniała dużo wcześniej aniżeli miało miejsce doręczenie pierwszego zawiadomienia o zajęciu. Zażalenie na to postanowienie złożył również zobowiązany. Zażalenie opierało się na identycznych argumentach jak zażalenie skarżącego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. połączył zażalenia skarżącego i zobowiązanego w jedno postępowanie i rozpatrzył łącznie jednym postanowieniem – na podstawie art. 62 k.p.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. rozpoznając zażalenie, stwierdził, że kwestia oceny skuteczności dokonanego potrącenia nie została w wystarczającym stopniu wyjaśniona przez organ egzekucyjny, nie ocenił on bowiem dokonanego potrącenia w świetle art. 504 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145, dalej: k.c.), to znaczy nie ocenił czy w momencie dokonywania zajęć istniały wierzytelności wymagalne i nadające się do potrącenia. W konsekwencji nieprawidłowej wykładni art. 504 k.c., organ egzekucyjny nie poddał ocenie części materiału dowodowego, co wiązało się z koniecznością ponownego rozpatrzenia sprawy w I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: . art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. poprzez jego zastosowanie i uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy winien prowadzić do konkluzji, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania oraz powinien skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia oraz umorzeniem postępowania pierwszej instancji w całości; . art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a., poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, co w następstwie doprowadziło do ustaleń niezgodnych ze stanem faktycznym sprawy i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa, oczy mowa powyżej, albowiem organ II instancji wbrew materiałowi dowodowemu doszedł do wniosku, że wymaga ustalenia okoliczność dokonanego potrącenia, podczas gdy wynika ona wprost ze zgromadzonego w sprawie materiału w postaci przedłożonych przez stronę dokumentów. Według skarżącego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. niesłusznie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powinien bowiem sam ocenić, czy potrącenie było skuteczne, a ponowna ocena przez organ egzekucyjny jest niedopuszczalna. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku stwierdzenia, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie w z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które uzasadniałyby wyeliminowanie go z obrotu prawnego. W konsekwencji skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Organ egzekucyjny rozpatrujący sprawę w I instancji nie ocenił w wystarczającym stopniu skuteczności potrącenia wierzytelności przysługujących wzajemnie skarżącemu i zobowiązanemu. Pomimo że zgodnie z art. 504 k.c. nawet w przypadku zajęcia wierzytelności istnieje możliwość jej potrącenia, organ egzekucyjny stwierdził wyłącznie, że cesja wierzytelności na skutek potrącenia nie nastąpiła, ponieważ oświadczenie o potrąceniu nastąpiło już po dokonaniu zajęcia. Organ egzekucyjny pominął przy tym całkowicie kwestię czy wierzytelności podlegające potrąceniu były wymagalne i nadające się do potrącenia. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że na gruncie rozpatrywanej sprawy miała zachodziła przesłanka, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tj. zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Ponieważ sprawa obciążenia skarżącego kwotą nieprzekazanej wierzytelności nie została w pełni rozstrzygnięta przez organ I instancji, powinna zostać ponownie przeanalizowana przez organ egzekucyjny – tym razem w pełnym zakresie, z uwzględnieniem wskazać zawartych w zaskarżonym postanowieniem. Gdyby sprawa nie została przekazana do ponownego rozstrzygnięcia w I instancji, wówczas znaczna część materiału dowodowego, mająca zresztą fundamentalne znaczenie dla sprawy, zostałaby oceniona wyłącznie przez organ II instancji. To natomiast stanowiłoby poważne naruszenie podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wobec powyższego, uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.