I SA/Kr 1101/09

Sygn. akt I SA/Kr 1101/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Julia Kamieniarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r., sprawy ze skargi J. D., na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 14 maja 2009 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia, - skargę oddala- Postanowieniem Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...].03.3009 r. odmówiono J. D. (zwanemu dalej "skarżącym", "stroną", względnie "wnioskodawcą") przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji w dniu [...].03.2005 r. J. D. zwrócił się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o przyznanie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W dniu [...].12.2005 r. Kierownik tego Biura wydał decyzję o przyznaniu takiej płatności. Wskazano w niej, iż będzie ona wypłacana przez 5 kolejnych lat. Warunkiem płatności w 4 i 5 roku realizacji programu jest natomiast terminowe zrealizowanie zobowiązania określonego w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego i złożenie w tym zakresie stosownego oświadczenia - w niniejszej sprawie zobowiązaniem tym był zakup gruntu rolnego lub jego dzierżawa. J. D. uchybił terminowi do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia, które powinno być złożone w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin realizacji przedsięwzięcia, który to termin wynosi 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności w trzecim roku realizacji planu. W rozpoznanej sprawie oświadczenie mogło być złożone do dnia [...].10.2008 r., gdyż termin realizacji przedsięwzięcia upływał w dniu [...].10.2008 r. Dniem wypłaty płatności w trzecim roku realizacji planu był bowiem [...].04.2008 r. W związku z tym wnioskodawca złożył w dniu [...].03.2009 r. prośbę o przywrócenie terminu do złożenia powyższego oświadczenia, dopełniając jednocześnie czynności, której uchybił i załączając stosowne dokumenty. Na uzasadnienie swojej prośby podał, iż nie mógł złożyć w terminie oświadczenia, gdyż dopiero w dniu [...].03.2009 r. udało mu się potwierdzić u notariusza zawartą w dniu [...].10.2008 r. umowę dzierżawy. Przy czynności tej musiały być obecne obie strony umowy, a wydzierżawiający był nieobecny do dnia [...].03.2009 r. Kierownik Biura Powiatowego uznał, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu. W ocenie organu l instancji brak możliwości potwierdzenia umowy dzierżawy u notariusza nie stanowił przeszkody nie do przezwyciężenia. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Po jego rozpatrzeniu, postanowieniem z dnia [...].05.2009 r. nr [...] Dyrektor Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w całości zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał na przepis §8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, póz. 2870 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem w sprawie gospodarstw niskotowarowych", zgodnie z którym: "Płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu, oraz 2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego." Jednocześnie zgodnie z § 8 ust 2 ww. rozporządzenia "oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1." Warunkiem niezbędnym do uwzględniania wniosku o przywrócenie terminu jest spełnienie łącznie przesłanek z § 1 i 2 art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., nr 98, póz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a.", a niespełnienie choćby jednej z nich, przy równoczesnym dopełnieniu innych przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. Uzasadnieniem wniosku o przywrócenie terminu był "brak możliwości potwierdzenia umowy dzierżawy przed notariuszem" z uwagi na nieobecność drugiej strony umowy. Organ administracji w oparciu o § 8 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia w sprawie gospodarstw niskotowarowych podkreślił, iż istotnie niezbędnym było złożenie umowy dzierżawy wraz z oświadczeniem o realizacji przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Jednakże brak jest podstaw do uznania, iż strona uchybiła terminowi na złożenie oświadczenia bez swojej winy, albowiem wewnętrzne procedury obowiązujące w Biurze Powiatowym ARiMR pozwalały na przedłożenie oryginału umowy dzierżawy, by pracownik biura mógł wykonać jego kserokopię i potwierdzić ją za zgodność z oryginałem. Ponadto w przypadku przekonania strony o niezbędności "potwierdzenia umowy przez notariusza" wystarczającym było dokonanie potwierdzenia zgodności kopii umowy z oryginałem, dla której to czynności nie jest wymagane stawiennictwo obu stron umowy. Wnioskodawca pozostając w błędnym przekonaniu dokonał notarialnego potwierdzenia własnoręczności podpisów na umowie dzierżawy. Błędne przeświadczenie strony nie jest przesłanką obiektywną, lecz subiektywną i wynika z braku staranności strony. Co za tym idzie zasadnym było stanowisko organu l instancji, iż strona nie uprawdopodobniła niemożności złożenia w wymaganym terminie przedmiotowego oświadczenia bez swojej winy czy to osobiście, za pośrednictwem osoby trzeciej lub poczty. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny zdaniem organu II instancji uzasadnionym było utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Skarżący, nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której wniósł o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia. Wskazał, iż został wprowadzony w błąd przez pracownika Biura Powiatowego ARiMR, do którego zgłosił się w dniu [...].10.2008 r, a który odmówił przyjęcia umowy dzierżawy bez jej poświadczenia u notariusza, jak również odmówił przyjęcia oświadczenia bez wspomnianej umowy. Dolegliwości zdrowotne skarżącego, jak również nieobecność wydzierżawiającego, uniemożliwiały mu spełnienie wymaganych czynności u notariusza i dokonał ich dopiero [...].03.2009 r., zatem opóźnienie w złożeniu oświadczenia nie było jego winą. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie trzeba zauważyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowi art. 58 §1 i §2 k.p.a., w myśl których w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Dodać należy, iż wymienione przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, aby wywołać skutek w postaci przywrócenia terminu. Dokonując oceny braku winy po stronie zainteresowanego organ administracji winien kierować się obiektywnym rozumieniem starannego działania strony postępowania. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem "Strona obowiązana jest do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (postanowienie NSA w Gdańsku z dnia 4.10.2000 r. l SA/Gd 560/00 LEX nr 46437,). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zaliczyć można: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą, powódź czy pożar, a zatem zdarzenia mające charakter siły wyższej, przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia. Podkreślić bowiem należy, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Czynnością, którą skarżący był zobowiązany dopełnić było złożenie oświadczenia o którym mowa w § 8 ust.1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie gospodarstw niskotowarowych. § 8 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, iż płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności wypłaca się, jeżeli producent rolny: 1) zrealizował przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz 2) złożył kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego paragrafu, oświadczenie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, składa się na formularzu udostępnionym przez Agencję, w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin określony w ust. 1 pkt 1. Do oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dołącza się dokumenty potwierdzające ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, wyszczególnione w pkt 1-8 (ust. 3 § 8). Dokumenty te, na żądanie wnioskodawcy pod legają zwrotowi, po uprzednim wykonaniu ich kopii i potwierdzeniu za zgodność z oryginałem przez uprawnionego pracownika biura powiatowego Agencji (ust. 4§8). Z powyższego unormowania wynika, że w celu otrzymania wypłaty czwartej i piątej raty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego na podstawie decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego wypłacanej przez 5 kolejnych lat, należy w terminie nie później niż sześciu miesięcy od dnia wypłaty III raty płatności zrealizować przedsięwzięcie, do którego rolnik się zobowiązał w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz złożyć oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć w terminie 7 dni od dnia, w którym upłynął termin jego realizacji. W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że skarżący zrealizował przedsięwzięcie, do którego był zobowiązany na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z 12.12.2005 r. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w którym zadeklarował zakup lub dzierżawę gruntu rolnego. Jak wynika bowiem z akt sprawy przedłożył w dniu [...].03.2009 r. umowę dzierżawy gruntu zawartą w dniu [...].10.2008 r. Przewidziany natomiast przepisami § 8 ust. 2 rozporządzenia w sprawie gospodarstw niskotowarowych 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia upłynął w dniu [...].10.2008r, bowiem wypłata płatności w trzecim roku realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nastąpiła w dniu [...].04.2008r. Skarżący jako przyczynę uzasadniającą uchybienie terminu do dokonania tej czynności, podał niemożność uzyskania potwierdzenia notarialnego zawartej umowy dzierżawy w terminie do złożenia oświadczenia. O konieczności takiego potwierdzenia poinformował go pracownik Biura ARiMR. Skarżący na potwierdzenie faktu wprowadzenia w błąd przez pracownika Agencji nie przedstawia jednak żadnego dowodu, w szczególności danych osobowych tego pracownika. Słusznie organy administracji przyjęły, iż przytoczone przez skarżącego okoliczności, nie spełniają przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślić przede wszystkim należy, iż we wniosku o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych skarżący oświadczył, iż znane są mu zasady przyznawania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "wspieranie gospodarstw niskotowarowych". Powinien był zatem dołożyć należytej staranności, aby dotrzymać warunków na jakich pomoc została mu przyznana. Podkreślić również należy, iż w decyzji o przyznaniu płatności, wskazano warunki płatności w czwartym i piątym roku, tj. termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia oraz konieczność załączenia do niego dokumentu potwierdzającego zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby skarżący wraz z oświadczeniem złożył oryginał umowy dzierżawy, a tym samym zachował termin określony w ust. 2 §8 rozporządzenia. Dokument ten podlegałby zwrotowi skarżącemu na jego żądanie, po uprzednim wykonaniu jego kopii i potwierdzeniu za zgodność z oryginałem przez uprawnionego pracownika biura powiatowego Agencji. O takiej możliwości stanowi wprost wyżej cytowany ust. 4§8 rozporządzenia w sprawie gospodarstw niskotowarowych. Jeśli nawet skarżący pozostawał w błędnym przekonaniu o konieczności "notarialnego potwierdzenia umowy", to powinien był złożyć samo oświadczenie, a potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię umowy czy oryginał umowy dostarczyć w późniejszym terminie. Skarżący oświadczenie to złożył jednak dopiero [...].03.2009r, a więc po ponad czterech miesiącach od upływu terminu do jego złożenia, kiedy to stało się możliwie "notarialne potwierdzenie umowy", załączając jednocześnie tę umowę. Upływ tak długiego terminu dodatkowo świadczy o braku należytej staranności w dbaniu o swoje interesy. Skarżący musi zatem liczyć się z negatywnymi konsekwencjami swoich zaniedbań. Podkreślić należy, iż dokumenty, o których mowa w ust. 3 §8 w/w rozporządzenia, stanowią załączniki do przedmiotowego oświadczenia i są jego uzupełnieniem jako dokumenty niezbędne dla oceny faktycznej realizacji przedsięwzięć objętych planem rozwoju i prawdziwości złożonego oświadczenia, a więc spełnienia przesłanek § 8 ust.1. Nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa odmowa przyjęcia jakiegokolwiek dokumentu, składanego przez stronę postępowania do akt sprawy. Dokument ten podlega jedynie ocenie organu co do jego znaczenia dla rozstrzygnięcia i mocy dowodowej. Takiej ocenie podlegałaby złożona później umowa dzierżawy, jako załącznik do oświadczenia, potwierdzający realizację objętych planem przedsięwzięć. Okoliczności dotyczące stanu zdrowia skarżącego, jak również odmowy przyjęcia dokumentów przez pracowników Biura Agencji, nie mogą podlegać ocenie Sądu, gdyż zostały one zgłoszone dopiero w skardze do tut. Sądu. Skarżący nie podnosił tych okoliczności na etapie postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny orzeka natomiast na podstawie akt sprawy, a więc ocenia legalność rozstrzygnięcia organu przy uwzględnieniu okoliczności, które wynikają z akt i które legły u podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie odnosząc się zatem do tych okoliczności, Sąd podkreśla jedynie, iż w dniu [...].10.2008 r. skarżący stawił się osobiście w Biurze Powiatowym Agencji. W tym dniu zatem nie istniały przeszkody zdrowotne uniemożliwiające terminowe złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Jak to zostało wspomniane we wstępnej części powyższych rozważań, Sąd orzekający nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a więc jest zobligowany zbadać w pełnym zakresie zgodność z prawne zaskarżonego aktu, celem sprawdzenia czy organ administracji nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, iż organy administracji, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia prośby o przywrócenie terminu, powinny były ustalić charakter uchybionego terminu. Przywrócenie termin jest bowiem instytucją prawa procesowego, a więc tylko terminy o takim charakterze mogą być przywracane. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego (wyr. NSA z dnia 24 listopada 1994 r., SA/Ka 1230/94, Lex nr 26528). Przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmian lub zgaśnięcia prawa czy roszczenia materialnego należą do przepisów materialnoprawnych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20.10.2009 r. (sygn. akt l SA/Kr 725/09), iż termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia jest terminem materialnym. Czynność polegająca na złożeniu w przewidzianym terminie stosownego oświadczenia jest jedną z materialnoprawnych przesłanek warunkujących uzyskanie w czwartym i piątym roku wypłaty przyznanego na mocy wcześniejszej decyzji świadczenia. Zatem złożenie oświadczenia w terminie, o którym mowa w cytowanych przepisach ani nie wszczyna postępowania administracyjnego, ani też nie jest czynnością dokonywaną w ramach takiego toczącego się już postępowania. Nie jest to zatem czynność procesowa, albowiem pozostaje poza tokiem jakiejkolwiek procedury, poza tokiem postępowania. Przyznanie płatności w drodze decyzji na okres pięciu kolejnych lat kończy bowiem postępowanie wszczęte wnioskiem producenta rolnego, zaś nie wypełnienie obowiązku wskazanego w § 8 ust. 2 w zw. z ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. stanowi podstawę do wszczęcia z urzędu kolejnego postępowania zmierzającego do wstrzymania dalszych wypłat płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Zatem złożenie, względnie niezłożenie oświadczenia decyduje o sytuacji materialnoprawnej producenta rolnego. Złożenie oświadczenia jest jednym z warunków materialnoprawnych decydujących o kontynuowaniu wypłaty przyznanego świadczenia w czwartym i piątym roku, a więc o realizacji wynikającego z wcześniejszej decyzji uprawnienia. Nie wpływa natomiast na sytuację podatnika w postępowaniu administracyjnym. Stąd siedmiodniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego ma charakter terminu materialnoprawnego i jako taki nie podlega przywróceniu w trybie art. 58 i 59 k.p.a. Stwierdzone uchybienie organu jednak nie miało wpływu na sytuację skarżącego i wynik postępowania. Przyjęcie bowiem przez organ, iż termin do złożenia oświadczenia jest terminem materialnym, również skutkowałoby negatywnym rozstrzygnięciem dla skarżącego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 p.p.s.a.