I SA/Kr 1120/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 kwietnia 2015 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić Postanowieniem z dnia 12 lutego 2016 roku Starszy Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego orzeczenia postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek M.K.o przyznanie prawa pomocy, a zażalenie na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2016 roku sygn. akt II FZ 322/16. Powodem negatywnego rozstrzygnięcia było nieprzedłożenie przez skarżącego dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność wniosku, co uniemożliwiło wnikliwą i szczegółową oceną jego sytuacji materialnej. W dniu 17 sierpnia 2016 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął kolejny wniosek M.K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Ze względu na złożenie wniosku bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżący został wezwany do wypełnienia i odesłania w terminie 7 dni druku "PPF". W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony. W nadesłanym formularzu skarżący powielił podane wcześniej informacje dotyczące swojego stanu rodzinnego i majątkowego. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną D.K., córką M.K. ur. 2004 r. i synem M.K. ur. 1999 r. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1.900 zł i stanowi go pobierany przez wnioskodawcę zasiłek ZUS. Skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem nieruchomym, oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku M.K. podniósł, że nie jest w stanie uiścić opłaty od skargi w kwocie 242 zł bez uszczerbku dla siebie i swojej rodziny, co jest spowodowane bardzo zła sytuacją zdrowotną, a co za tym idzie finansową. Skarżący wskazał na swoją niedyspozycję zdrowotną powstałą po przebytym urazie wielonarządowym i przeprowadzonej operacji przeszczepu układu kostnego. Obecnie przebywa na zasiłku chorobowym ZUS i nie posiada innych źródeł dochodu. Ponosi koszty leczenia w wysokości 320 zł oraz koszty utrzymania mieszkania w wysokości 385 zł miesięcznie. Do wniosku skarżący załączył kopie trzech potwierdzeń wypłaty zasiłku chorobowego za okresy: od 19 stycznia do 10 lutego 2016 roku w kwocie 1.041,06zł, od 1 do 9 marca 2016 roku w kwocie 283,73 zł i za okres od 17 marca do 12 kwietnia 2016 roku w kwocie 850,20 zł. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M.K., dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez przedłożenie w terminie 7 dni dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Odnosząc się do wezwania skarżący oświadczył, że nie posiada majątku. Lokal mieszkalny, w którym zamieszkuje stanowi własność P. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o. oraz D.P.. Żona wnioskodawcy z dniem 5 lutego 2014 roku została uznana za osobę bezrobotną, co zostało potwierdzone kopią decyzji Prezydenta Miasta K.. Skarżący wyjaśnił, że ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego. M.K. pełni funkcję prokurenta w dwóch podmiotach prawa handlowego (B. Sp. z o.o. i O. Sp. z o.o.), jednakże z tego tytułu nie osiąga żadnych korzyści majątkowych / finansowych. Skarżący, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych, ani pojazdów samochodowych. Wydatki rodziny przedstawiają się następująco: media (czynsz, gaz, prąd, woda, odpady) 385 zł, wyżywienie, ubranie 700 zł, leczenie 320 zł. Wnioskodawca nie posiada rachunków dokumentujących ponoszone wydatki. Z załączonych kopii zeznań podatkowych PIT-37 wynika, że w roku 2015 M.K.osiągnął przychód w wysokości 17.270,06 zł, a przychód jego żony, D.K. w roku 2013 wyniósł 10.500zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "gdy osoba wykaże" jednoznacznie wskazuje, że to strona ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji, która uzasadnia przyznanie pomocy. Składając formularz wniosku powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Jak wynika z akt sprawy powodem odmowy przyznania M.K. prawa pomocy było nieprzedłożenie – pomimo wezwania - dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność wniosku, co nie pozwoliło na uznanie, że skarżący w sposób wiarygodny wykazał istnienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca miał zatem świadomość uprzednich uchybień oraz niedociągnięć i przy składaniu kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych miał możliwość ich skorygowania. Pomimo wskazań zawartych w postanowieniach z dnia 12 lutego 2016 roku, z dnia 12 kwietnia 2016 roku, jak i z dnia 11 lipca 2016 roku odmawiających przyznania mu prawa pomocy, a także pomimo wezwania z dnia 5 września 2016 roku w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny i niebudzący wątpliwości swojej sytuacji materialnej. Podkreślić należy, że skarżący podał nieprawdziwe dane, że ani on, ani jego żona nie posiadają udziałów (akcji) w spółkach prawa handlowego. Jak tymczasem wynika z informacji ujawnionych w Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego (stan na 6 października 2016 roku) M.K. posiada 100 udziałów o łącznej wartości 50.000 zł w Przedsiębiorstwie "P" Sp. z o.o. w K. W spółce tej jego żona D.K. pełni funkcję prezesa zarządu. Skarżący nie wykazał stanu majątkowego swojej żony (nieruchomości, oszczędności, przedmioty wartościowe), ograniczając się jedynie do stwierdzenia że jest ona osobą bezrobotną. Nie przedłożył zeznania podatkowego D.K. za 2015 rok. Ponadto nie udokumentował rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, odpady, itp.), ani wydatków ponoszonych na leczenie. Brak tych dokumentów uniemożliwia orzekającemu poznanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy oraz osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe i dokonanie pełnych ustaleń w zakresie podstawy faktycznej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011 r., sygn. akt II FZ 733/10). Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie cząstkowych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Podsumowując należy stwierdzić, iż prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.