I SA/Kr 1122/15

|Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie | w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Protokolant: Anna Frasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 maja 2015 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania - skargę oddala - Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 8 maja 2015 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 24 lutego 2015r. nr [...] o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania wszczętego z wniosku A. K. (dalej: skarżącej) w odniesieniu do składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że możliwość umorzenia składek wynika z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Możliwość jednak pozytywnego rozstrzygnięcia ogranicza art. 30 tej ustawy, który mówi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Zastosowanie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne do należności z tytułu pozostałych należności składkowych, tj. składki zdrowotnej i składek na Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynika z art. 32 ustawy. Tym samym brak jest prawnej możliwości umorzenia należności składkowych o które wniosła skarżąca. Organ nie zgodził się przy tym z twierdzeniem skarżącej, że organ rozstrzygając sprawę poprzestał jedynie na umorzeniu postępowania bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę, kosztów egzekucji i kosztów upomnień. W decyzji bowiem o odmowie umorzenia z dnia 24 lutego 2015r. nr [...] ujęto całość odsetek należnych od składek (zarówno składek w części finansowanej przez płatników jak i w części finansowanej przez ubezpieczonych). Pismem z dnia 12 czerwca 2015 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania tj. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez umorzenie jako bezprzedmiotowe postępowania w odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 28 ust. 1 w zw. z art. 32 i w z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż nie jest dopuszczalne umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych innych niż składki za ubezpieczonych będących płatnikami składek. W uzasadnieniu skargi podała, że zgodnie z art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych "należności z tytułu składek" mogą być umarzane w całości lub w części. Tym samym przepis ten dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 30 powyższej ustawy i dotyczy wyłącznie możliwości umorzenia składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek", także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu, mogą być umarzane na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy. Odpowiadając na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Możliwość umorzenia postępowania administracyjnego po jego wszczęciu, wynika z art. 105 § 1 k.p.a. Stosownie do dyspozycji tego przepisu, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jedną z przyczyn bezprzedmiotowości postępowania, jest przepis prawny, który uniemożliwia organowi administracyjnemu wydanie rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie organy administracyjne, jako przeszkodę do merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku, wskazały na dyspozycje przepisów art. 30 oraz art. 28 ust. 3 a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 121 ze zm. – dalej u.s.u.s.). Zdaniem organów, przepisy te uniemożliwiają rozpoznanie wniosku skarżącej o umorzenie składek (art. 30) oraz należności składkowych (art. 28 ust. 3a) w sytuacji opisanej w tych przepisach. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji, w pierwszej kolejności należy wskazać, że na skutek złożenia przez skarżącą wniosku o umorzenie należności składkowych, wydane zostały dwie decyzje. Pierwsza z nich z dnia 24 lutego 2015r. nr [...], dotyczyła merytorycznego rozpoznania wniosku o umorzenie. Wskazano w niej, jakich należności organ odmówił umorzenia. Porównując treść tej decyzji z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy, należy stwierdzić, że jej zakresem zostały objęte następujące należności: 1) ubezpieczenia społeczne, w tym: składki w kwocie 3.662,28 zł w części finansowanej przez płatnika oraz odsetki za zwłokę w kwocie 14.431 zł na które składa się kwota 6.403 zł w części finansowanej przez płatnika oraz 8.028 zł w części finansowanej przez ubezpieczonych, 2) ubezpieczenia zdrowotne, w tym: składki w kwocie 2.310,80 zł w części finansowanej przez płatnika oraz odsetki za zwłokę w kwocie 6.924 zł na którą składa się kwota 3.783 zł w części finansowanej przez płatnika oraz 3.141 zł w części finansowanej przez ubezpieczonych, 3) Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 298,32 zł oraz odsetki w kwocie 509 zł. W zakres tej decyzji nie wchodziły natomiast składki na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez ubezpieczonych w kwocie 4.523,55 zł oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne w części finansowanej przez ubezpieczonych w kwocie 1.773 zł. Przechodząc do badania zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami odnoszącymi się bezpośrednio do możliwości umorzenia należności, w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki całkowitej nieściągalności zostały wymienione w ust. 3 tego przepisu. Z kolei w przypadku braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności, organ może rozważyć umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. , w którym przewidziano możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. W punkcie 1 decyzji organu I instancji, która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzję, umorzone zostało postępowanie, którego podstawę stanowił art. 30 u.s.u.s. Zgodnie z treścią tego przepisu, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28. Oczywiście rację ma skarżąca, że przepis ten odnosi się jedynie do składek, nie zaś należności z tytułu składek, w którym to pojęciu zawierają się również same składki. Stanowisku takiemu nie przeczy również organ administracyjny. W realiach niniejszej sprawy organ umorzył jedynie postępowanie w zakresie samych składek. Odsetki natomiast od tych składek, które mieszczą się w szerokim pojęciu należności składkowych, zostały objęte merytorycznym postępowaniem, które zostało zakończone decyzją nr [...]. Inaczej sytuacja przedstawia się z punktem 2 decyzji organu I instancji. Lektura tego rozstrzygnięcia, jak również treść uzasadnienia, mogłaby sugerować, że faktycznie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek, nigdy nie mogą zostać umorzone. Jednak biorąc pod uwagę podstawę prawną rozstrzygnięcia, czyli art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należy stwierdzić, że organ umorzył jedynie postępowanie na wypadek, gdyby w sprawie nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności składkowych, stosownie do art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Z powołanego art. 28 ust. 3a u.s.u.s., jak zostało to już wcześniej wskazane, wprost wynika, że możliwość jego zastosowania istnieje jedynie w stosunku do ubezpieczonych będących płatnikami tych składek. W przypadku zatem gdy organ administracyjny stwierdzi, że żadna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie zachodzi, nie może procedować w zakresie umorzenia jakichkolwiek należności składkowych w przypadku należności za ubezpieczonych, nie będących płatnikami tych składek, biorąc pod uwagę art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wskazać zatem należy, że biorąc pod uwagę podstawę prawną, rozstrzygnięcie w punkcie 2 odnosi się jedynie do takiej sytuacji. Błędne jest wobec powyższego stwierdzenie zawarte w decyzji organu I instancji, która to decyzja została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, że organ nie może w żadnym wypadku umorzyć wszystkich należności z tytułu składek za ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek. Prawidłowe powinno być stwierdzenie, że nigdy nie może ich umorzyć na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Pomimo błędnego uzasadnienia i niejasnego rozstrzygnięcia organu I instancji, brak było jednak potrzeby uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ I instancji powołał bowiem prawidłową podstawę prawną i z podstawy tej wynika, jaki zamiar przyświecał organowi wydającemu decyzję. Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji o oddaleniu skargi za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.).