I SA/Kr 1135/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18.05.2009r. , nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008 postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18.05.2009r. , nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2008. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz przedłożonych dokumentów Z. B. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie osiąga dochodów, w związku z tym, nie składał zeznania podatkowego za 2009r. Nie ma też oszczędności ani lokat bankowych. Jak podaje ma tylko długi do spłacenia. Toczą się w stosunku do niego trzy postępowania egzekucyjne o sygn. akt [...] Jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 0,58 ha , domu o pow. 90 m2 i znajdującego się w nim mieszkania o pow. 12 m2. Ponosi koszty energii elektrycznej w wysokości 15 - 20 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. B. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów a to : - oświadczenia określającego jaką kwotę przeznacza na miesięczne utrzymanie (opłaty , wyżywienie ) i skąd pochodzą te środki, - oświadczenia określającego wysokość środków finansowych jakie ma do dyspozycji Z. B., - oświadczenia określającego jego średni miesięczny dochód, - zeznania podatkowego Z. B. za rok 2009 (jeżeli zeznanie za 2009r. nie zostało jeszcze sporządzone należało podać dokładny dochód za ten rok z uwzględnieniem przychodów W odpowiedzi na to wezwanie Z. B. przesłał dokumenty, które w dalszym ciągu nie obrazowały rzeczywistej sytuacji finansowej strony skarżącej . Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów . Symulacja ta opiera się jednak na danych liczbowych, które są niezbędne do jej dokonania. Tymczasem Z. B. w nadesłanym piśmie z dnia 20.04.2010r. napisał iż ; wyżywienie pochodzi głównie z działki 0,58 ha, którą ma orną a pozostałe kwoty przeznaczane na utrzymanie to kwoty powszechnie znane na zasadach ogólnych , pochodzące głównie z pożyczek , kredytów zaciąganych tak w bankach jak i u osób prywatnych. Takie stwierdzenie jest niejasne i nie zawiera konkretnych informacji w kwestii wielkości ponoszonych przez niego wydatków na utrzymanie. Nie jest też znana wysokość środków pieniężnych, którymi dysponuje strona skarżąca. Dane te są natomiast niezbędne aby sytuacja majątkowa wnioskodawcy mogła zostać poddana analizie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Wydatki na życie poszczególnych obywateli są bardzo zróżnicowane nawet w grupie tzw. "ludzi niezamożnych" Różne są bowiem ich preferencje co do kolejności ponoszonych wydatków i grup produktów uważanych przez nich za niezbędne do egzystencji. Stąd też należy stwierdzić, iż zachowanie strony skarżącej nie ma znamion wywiązania się w tym zakresie z nałożonego na nią obowiązku. W konsekwencji nie jest możliwa rzeczywista ocena kondycji finansowej Z. B Biorąc natomiast pod uwagę fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niemożności ponoszenia kosztów związanych z procesem stwierdzić należy iż, Z. B. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek, zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09) należało oddalić na podstawie art.244§1, art. 245§2, art. 246§1 pkt. 1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz.1270 z p. zm.).