I SA/Kr 1135/09

Dnia 27 lipca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 maja 2009 roku [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich od gruntów rolnych za 2008 rok p o s t a n a w i a; 1. zwolnić skarżącego od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata. Postanowieniem z dnia 28 maja 2010 roku Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił ponowny wniosek Z. B. o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika fachowego. W swoim uzasadnieniu Referendarz podał przede wszystkim, że prawo pomocy jest szczególną formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno być stosowane wyjątkowo. Na stronie zaś ciąży obowiązek wykazania istnienia przesłanek, przemawiających za udzieleniem jej tej formy wsparcia. W niniejszej sprawie zaś, skarżący pomimo wezwania, nie przedstawił wystarczających dowodów dla rzetelnej oceny jego sytuacji finansowo – majątkowej. Tym samym nie można było w sposób obiektywny ustalić czy faktycznie Z. B. nie był w stanie bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprzeciwie z dnia 15 czerwca 2010 roku skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania mu wnioskowanej pomocy, podając, że podał wszystkie znane mu okoliczności, dotyczące jego kondycji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek skarżącego zasługiwał na uwzględnienie. Zważyć bowiem należy, że w świetle art. 245 _@POCZ@__@KON@_ § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej ppsa - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie natomiast z_@POCZ@__@KON@_ § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. _@POCZ@__@KON@_ _@POCZ@__@K Poza tym , na podstawie art. 246. _@POCZ@__@KON@_ § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: _@POCZ@__@KON@_ 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; _@POCZ@__@KON@_ 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle przytoczonych przepisów widać zatem, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Pamiętać jednak należy, iż przyznanie prawa pomocy z uwagi na odstępstwo od powszechnego obowiązku ponoszenia ciężaru kosztów postępowania przez jego uczestników, winno być przyznawane tylko wyjątkowo, kiedy rzeczywiście w sposób obiektywny strona nie ma możliwości ich zapłaty. Dlatego też m.in. powszechnie akceptowane jest stanowisko, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania spełnienia w/w warunków Z oświadczeń strony oraz dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika zaś, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jest osobą samotną. Utrzymuje się z pożytków osiąganych na swoim gruncie o pow. 0,58 ha, natomiast nie pracuje, nie korzysta z pomocy społecznej, nie otrzymuje żadnych zasiłków. Skarżący wskazuje również, że nie leczy się, gdyż nie jest ubezpieczony. Posiadany grunt przynosi natomiast straty. Z. B. posiada dom o pow. 90 m2 w tym mieszkanie o pow. 12 m2, a także nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha. Nie dysponuje także wartościowymi ruchomościami czy też oszczędnościami. Ma natomiast liczne zobowiązania w postaci udzielonych mu pożyczek i kredytów rzędu kilkunastu tysięcy złotych, pobranych na prowadzenie gospodarstwa, których jednak z uwagi na brak środków w ogóle nie spłaca. Dowodem tego są przedłożone przez niego pisma od wierzycieli, a nadto zawiadomienia od komornika o wszczęciu postępowań egzekucyjnych. Mając na uwadze wyżej przedstawioną sytuację majątkową oraz finansową Z. B. zdaniem Sądu, spełnia on wymogi dla przyznania mu wnioskowanej pomocy. Skoro skarżący nie ma bowiem stałych miesięcznych dochodów z tytułu zatrudnienia czy też stałych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ani oszczędności lub cennego majątku, posiada zaś, co zostało wykazane licznymi dokumentami, zadłużenie i wszczęte postępowania egzekucyjne, a nadto uwzględniając zwyczajowe koszty utrzymania, samotność, brak osób zobowiązanych do alimentacji, zasadnym jest twierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sądowego kształtują się w wysokości 160,00 zł, jako wpis należny od złożonej skargi w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, wniosek strony co do konieczności zwolnienia od uiszczenia aktualnie wymaganych i ewentualnych przyszłych kosztów sądowych uznano za usprawiedliwiony. W zakresie wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika podnieść należy, że w tej płaszczyźnie Sąd bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne i sytuację materialną i bytową wnioskodawców, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które merytorycznie uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Wobec czego, w opinii Sądu wcześniej przedstawiona sytuacja skarżącego (w tym brak stałych dochodów, liczne zobowiązania, brak majątku) wskazuje także, iż nie ma on środków potrzebnych na pokrycie kosztów fachowego zastępstwa procesowego. Dlatego też również w omawianej części wniosek Z. B. okazał się zasadny. W związku z powyższym Sąd na zasadzie wyżej wspomnianych przepisów orzekł jak w sentencji postanowienia.