I SA/Kr 1135/16

|Sygn. akt I SA/Kr 1135/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Agnieszka Jakimowicz, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 5 grudnia 2016 r., sprawy ze skargi S.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 25 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego - skargę oddala - Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 30 maja 2015 r., znak [...], wydanym na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w zw. z art. 17 oraz art. 64e § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) odmówił S.T. umorzenia kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...],[...],[..] w łącznej kwocie 24 587,70 zł. Organ omówił sytuację majątkową i zarobkową S.T.. Wskazał, że w latach 2007 – 2012 osiągał dochody z prowadzonej działalności gospodarczej; w latach 2013 – 2015 wykazał w deklaracjach jedynie stratę. W roku 2015 osiągnął dochody z tytułu umowy zlecenia (6 240 zł), a w roku 2016 – dochód z pracy za granicą w kwocie 39 294 zł. Wnioskodawca posiada należności, niezapłacone przez kontrahentów (260 000 zł). S.T. ponosi wydatki na mieszkanie w kwocie 200 zł, alimenty 2 000 zł oraz kredytów w kwocie 5 000 zł miesięcznie. Zamieszkuje z ojcem, który partycypuje w powyższych wydatkach. Wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości – lokalu mieszkalnego w G o powierzchni 70 m2; aktualnie jednak wysokość kredytu przewyższa wartość tego mieszkania. Aktualnie wnioskodawca wykonuje prace związane z działalnością gospodarcza, zdobywa nowych klientów, planuje wynająć lokal mieszkalny w G. Organ uznał, że obecna sytuacja finansowa S.T. nie zagraża podstawom egzystencji jego oraz jego rodziny. Wnioskodawca nie przedstawił dowodów na okoliczność niemożności poniesienia kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla jego sytuacji finansowej, nie stwierdzono też bezskuteczności egzekucji. Zdaniem organu również ważny interes publiczny nie przemawia za umorzeniem. Dodatkowo Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wskazał, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest prawem, a nie obowiązkiem organu. S.T. wniósł w terminie zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucił naruszenie art. 64e § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez błędne przyjęcie, że jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla sytuacji swojej rodziny. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia, względnie jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem znak [...], wydanym dnia 25 lipca 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie wskazują, aby nie był on w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. W sprawie nie stwierdzono nieściągalności dochodzonego obowiązku, a za umorzeniem nie przemawia interes publiczny. Organ zauważył też, że ewentualna rezygnacja z należnych ustawowo kosztów egzekucyjnych oznaczałaby, że wydatki egzekucyjne związane z egzekwowaniem należnej zaległości podatkowej musiałby ponieść sam wierzyciel – Skarb Państwa. Dla Skarbu Państwa byłaby to nieuzasadniona sankcja za dochodzenie należnych mu zaległości, dla dłużnika – stanowiłoby to nieuzasadnioną "premię". Organ wskazał też, że nie zachodzi przesłanka z art. 64e § 2 pkt 3, nadto wskazał na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. S.T. wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego, a w szczególności poprzez nieuzasadnioną odmowę umorzenia chociaż częściowego kosztów egzekucyjnych. Nadto zarzucił naruszenie art. 64e § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący jest w stanie ponieść koszty egzekucyjne bez znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej swojej rodziny. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez zmianę rozstrzygnięcia, ewentualnie o uchylenie postanowień obu instancji w całości. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 64e § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64e § 2 tej ustawy koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli: 1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej; 2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny; 3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Powyższe przepisy wskazują okoliczności, które winien ustalić organ egzekucyjny, załatwiając wniosek zobowiązanego o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Ustalenia winny być prowadzone w sposób, odpowiadający wymogom przepisów k.p.a. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 7 k.p.a - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie z urzędu jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej w przypadku spraw, załatwianych w formie postanowienia jest także regulacja zawarta w art. 124 § 2 k.p.a., zgodnie z którym postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Zauważyć należy, że o ile w świetle zasad ogólnych ciężar dowodu spoczywa co do zasady na organach administracji publicznej, tzn. mają one obowiązek gromadzić wszelki dostępny materiał dowodowy, aby potwierdzić bądź zaprzeczyć zaistnienie okoliczności istotnych dla sprawy, o tyle w przepisach szczególnych mogą znaleźć się rozwiązania, nakładające ciężar wykazania pewnych okoliczności na stronę, która domaga się wydania rozstrzygnięcia na jej korzyść. Tego rodzaju charakter ma przepis art. 64e § 2 pkt 1 in fine ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym uregulowaniem to zobowiązany, wnoszący o przyznanie ulgi ma wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Skutki niewykazania tej okoliczności obciążają zobowiązanego, gdyż w takim wypadku przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych nie może być uznana za spełnioną. Organy egzekucyjne ustaliły, że skarżący osiąga dochody z umowy zlecenia oraz prac, wykonywanych za granicą. Posiada także niezapłaconą dywidendę w wysokości 260 000 zł, zajętą przez organ egzekucyjny. Ustalono też, że ponosi wydatki na mieszkanie (200 zł miesięcznie), alimenty (2000 zł miesięcznie) oraz kredyty (łączna wysokość rat – 5000 zł miesięcznie). Zamieszkuje z ojcem, który bierze udział w pokrywaniu kosztów mieszkania. Jest właścicielem lokalu mieszkalnego w G., którego wartość jest niższa niż pozostałej do spłaty części kredytu. S. T. prowadzi działalność gospodarczą, pozyskuje nowych klientów, lokal położony w G. ma zamiar wynająć. W toku postępowania nie stwierdzono, aby dochodzony obowiązek stał się nieściągalny, nie doszło bowiem do umorzenia postępowania egzekucyjnego i może ono być dalej prowadzone. S. T. nie wykazał też, aby nie był w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, posiada mieszkanie, które zamierza wynajmować. Kwoty zobowiązań z tytułu kredytów, na które powołuje się skarżący, są istotnie znaczne, jednak nie może być tak, że zobowiązania cywilnoprawne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty egzekucyjne. Słusznie organy egzekucyjne uznały też, że interes publiczny nie przemawia za umorzeniem. Przy wykładni pojęciowej "interesu publicznego" należy uwzględnić respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem umorzenia należności będzie nadmierne i nieuzasadnione w konkretnym przypadku obciążenie kosztami Skarbu Państwa (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 1467/15, Lex Omega nr 1939058). W niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności, które pozwalałyby uznać, że przyznanie ulgi ma jakiś związek z interesem publicznym. Nie zachodzi również przesłanka, o której mowa w art. 64e § 2 pkt 3 ustawy; zebrany materiał dowodowy nie pozwala stwierdzić, aby ściągnięcie samych kosztów egzekucyjnych miało spowodować niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.