I SA/Kr 1144/21

WyrokWSA w Krakowie2021-11-17

Skład orzekający: WSA Waldemar Michaldo, WSA Wiesław Kuśnierz, WSA Jarosław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od marca do maja 2020 r. z powodu rzekomego niezłożenia przez wnioskodawcę wniosku w ustawowym terminie, mimo braku przeprowadzenia należytego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktu złożenia wniosku?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności, zaufania do organów, wyczerpującego zebrania materiału dowodowego oraz prawidłowego uzasadnienia decyzji, nie przeprowadzając rzetelnego postępowania w celu ustalenia, czy wnioskodawca złożył wniosek o zwolnienie z opłacania składek w ustawowym terminie. Brak procedury potwierdzającej odbiór pism wrzucanych do skrzynki podawczej oraz nieprzesłuchanie świadka i nierozstrzygnięcie wątpliwości na korzyść strony uzasadniają uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił W. K. zwolnienia z opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r., argumentując, że wnioskodawca nie złożył wniosku w ustawowym terminie do 30 czerwca 2020 r. Wnioskodawca twierdził, że złożył wniosek w kwietniu 2020 r. do skrzynki podawczej ZUS, ale nie otrzymał potwierdzenia. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, w tym brak podstawy prawnej decyzji, brak uzasadnienia faktycznego oraz nierozpatrzenie jego wniosku dowodowego. Sąd administracyjny uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania za uzasadnione.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Waldemar Michaldo Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz (spr.) WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 września 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Prezes Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: PZUS, organ) decyzją z dnia 14 września 2020 r. nr [...] odmówił W. K. (dalej: Skarżący) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że "Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres marzec-maj 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony za ten okres jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Zwolnieniu z obowiązku opłacania podlegają należności z tytułu składek znane na dzień rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z opłacania składek Zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja'2020 r. płatnik składek miał przekazać do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. W związku ze złożonym przez Pana wnioskiem z dnia 17 sierpnia 2020 r. dokonaliśmy ponownej weryfikacji otrzymanych wniosków i potwierdziliśmy, że do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do 30 czerwca 2020 r. nie wpłynął Pana wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za marzec-maj 2020 r. Z tego powodu Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] orzekł jak w sentencji decyzji." W dalszej części uzasadnienia organ wskazał, że rozliczył konto Skarżącego i że ustalił niedopłatę oraz gdyby jednorazowa spłata zadłużenia przekraczałaby możliwości finansowe Skarżącego to może skontaktować się z doradcą ds. ulg i umorzeń w Oddziale w T.. Skarżący nie zgadzając się z powyższa decyzją wniósł do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w K. skargę, w której zarzucił organowi "naruszenie moich praw wynikających z braku obowiązku dokumentowania składania wszelkich pism i wniosków do tzw. urn wystawianych przed budynkami ZUS przy jednoczesnym zwolnieniu ZUS z obowiązku potwierdzania faktu ich składania w chwili ich składania, przez co naruszono tymczasowe przepisy prawa materialnego obowiązującego w tym względzie." Następnie Skarżący sformułował zarzuty naruszenia: - art. 107 § 1 ust. 4 i § 3 ustawy z dnia z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.; dalej K.p.a.) w związku z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), poprzez brak podstawy prawnej wydania decyzji jak również brak uzasadnienia faktycznego decyzji w myśl wykładni językowej ww. przywołanej normy prawnej, - art. 31zp ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem CO\/ID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19) - gdyż wniosek został złożony jeszcze w miesiącu kwietniu 2020 r. Ponadto Skarżący wniósł "o dopuszczenie dowodów z innych decyzji ZUS O/Tarnów odmawiających prawa do zwolnień z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 03 do 05-2020r. o ile zostały wydane z tego samego faktu, iż domniemywam a wręcz jestem przekonany, że inne decyzje ZUS jak i moja zostały wydane z automatu i w jednej treści gotowego wzorca tzn. bez badania sprawy w każdym z przypadków osobno w oparciu o materiał zgromadzony w każdej ze spraw." Na podstawie tych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji Skarżący przytoczył przepisy art. 107 § 3 K.p.a. i wskazał, że jest przekonany, że decyzja w jego indywidualnej sprawie została wydana poprzez wpisanie jego danych i kwot składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusze do gotowego wzoru i każda decyzja w takiej samej sprawie jest wierną kopią każdej innej decyzji, co dowodzi potraktowania go przedmiotowo a nie podmiotowo z naruszeniem wszystkich zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Dalej Skarżący podniósł, że wrzucając do urny wniosek RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacania składek wystawionej przez ZUS nie mógł określić dnia dlatego, że nie dokumentował tej czynności dając wiarę działaniom państwowej jednostce organizacyjnej, jaką jest ZUS. Podobnie ZUS był zwolniony z obowiązku potwierdzania faktu ich składania w chwili ich składania przez dokonanie adnotacji lub odcisku pieczęci z datą, co w tym czasie było normalną praktyką, a przy składaniu ich w tysiącach sztuk mogły nastąpić zaginięcia lub zawieruszenia wynikające z podpięcia pod inny wniosek, odłożenia do innych dokumentów itp. Skarżący podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazano, w jakich rejestrach ręcznych, czy elektronicznych, były ewidencjonowane wnioski, oraz z jakim opóźnieniem je rejestrowano, czy dokonano sprawdzenia wszystkich wniosków, które wpłynęły do ZUS. W treści uzasadnienia decyzji nawet nie wspomniano o fakcie złożenia w trybie art. 10 K.p.a. pisma z dnia 31 lipca 2020 r., którym wskazał, że "W zaistniałej sytuacji wnoszę o przeprowadzenie postępowania dowodowego uwiarygodniającego moje racje, lub wnoszę o wydanie stosownej decyzji dającej mi możliwość dochodzenia moich praw w postępowaniu administracyjnym i odwoławczym". Zdaniem Skarżącego powyższe jest kolejnym dowodem nierozpatrywania wniosków płatników będących w sytuacji podobnej lub takiej samej tylko uzupełniania gotowego wzorca decyzji, gdyż nie ustosunkowano się do złożonych wniosków. Dalej Skarżący podniósł, że zawnioskowane w piśmie z dnia 31 lipca 2020 r. przeprowadzenie postępowania dowodowego uwiarygodniającego jego racje nie zostało uczynione, a przez to dowody te nie zostały opisane w uzasadnieniu decyzji, w tym, z jakich powodów ZUS odmówił im wiarygodności, jak również nie wskazał dowodów, na których się oparł. W odpowiedzi na skargę PZUS wniósł oddalenie skargi i wskazał, że pismem z dnia 12 sierpnia 2020 r. Skarżący poinformował ZUS Oddział w T. o złożeniu w pierwszych dniach kwietnia 2020 r. wniosku RDZ o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres marzec - maj 2020 r. do wystawionej przy wejściu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] skrzynki na dokumenty. Na potwierdzenie prawdziwości swojego oświadczenia Skarżący przywołał obecność świadka - S. M., który - zdaniem Skarżącego - również w tym samym dniu składał wniosek do ZUS i stał z odwołującym się w tej samej kolejce. Po przeprowadzonej przez Wydział Obsługi Klientów i Korespondencji ZUS Oddział w T. weryfikacji, stwierdzono brak w jego zasobach wniosku RDZ Skarżącego, dlatego należało przyjąć, że Skarżący nie złożył wymaganego wniosku w terminie, co skutkowało odmową zwolnienia z opłacania składek. Na uwagę zasługuje także fakt, że wskazany przez Skarżącego jako świadek S. M., w swojej sprawie dotyczącej odmowy zwolnienia z obowiązku opłacenia należności za marzec - maj 2020 r. z powodu niezłożenia odpowiedniego wniosku w terminie, jako świadka przekazania wniosku do ZUS podaje Skarżącego. Organ pismem procesowym z dnia 13 października 2021 r. wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W piśmie procesowym z dnia 14 października 2021 r. Skarżący wniósł o rozpoznanie spawy w trybie uproszczonym i dodatkowo podniósł, że organ naruszył szereg zasad postępowania administracyjnego (art. 6, art. 8 i art. 10 K.p.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 P.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Stosownie do § 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1773 ze zm.), rozpoznanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących zwolnienia z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy o COVID-19 – przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Skarżący ma miejsce zamieszkania na obszarze właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., gdyż strony wniosły o rozpoznanie sprawy w ww. trybie. Sąd oceniając decyzję PZUS z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są w pełni uzasadnione. Przedmiotem sprawy, a tym samym kontroli Sądu, jest decyzja PZUS, którą organ odmówił Skarżącemu zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020 r., z powodu jak twierdzi PZUS, nie złożenia przez Skarżącego wniosku do dnia 30 czerwca 2020 r. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o COVID-19, która w art. 31zo ust. 1 i następne przewiduje zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek. Zgodnie z art. 31zo ust. 1 ustawy o COVID-19, płatnikowi składek przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020 r. i na dzień 29 lutego 2020 r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. i na dzień 31 marca 2020 r. albo 3) w okresie od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 marca 2020 r. i na dzień 30 kwietnia 2020 r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 10 ubezpieczonych. Stosownie do art. 31zp ust. 1 ustawy o COVID-19, wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r., płatnik składek przekazuje do Zakładu nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo ustawy COVID-19, następuje w drodze decyzji (art. 31 zq ust. 7 ustawy). W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że przyczyną odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek za marzec, kwiecień i maj 2020 r. był brak wniosku Skarżącego, jednocześnie tego stwierdzenia w żaden sposób nie uzasadnił, a w szczególności nie odniósł się do argumentacji Skarżącego zawartej w piśmie z dnia 31 lipca 2020 r., Zatem jedynym, a zarazem zasadniczym zagadnieniem na gruncie niniejszej sprawy, jest kwestia złożenia wniosku przed 30 czerwca 2020 r., w której to kwestii obie strony postępowania sądowego prezentują przeciwstawne stanowiska. Postępowanie w przedmiocie przyznania zwolnienia ze składek na podstawie art. 31zo ust. 1 ustawy COVID-19 jest postępowaniem wszczynanym nie z urzędu, lecz na wniosek. Zastosowanie znajduje zatem m.in. przepis art. 61 § 3 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Jeżeli zatem jest tak, jak twierdzi organ, że wniosek o zwolnienie, na który Skarżący się powołuje, nie został złożony, to nie mogłoby dojść do wszczęcia postępowania i w konsekwencji także załatwienia sprawy, jak uczynił to organ, wydając zaskarżoną decyzję. W rozpoznawanej sprawie PZUS, przyjmując, że Skarżący nie złożył wniosku w ustawowym terminie, z tego właśnie względu odmówił przyznania zwolnienia. Tak więc załatwił sprawę merytorycznie, pomijając całkowicie jej aspekt procesowy (podkreślenie Sądu). Abstrahując od powyższej konstatacji Sąd wskazuje, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności. Z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Przeprowadzone przez PZUS postępowanie administracyjne, a w konsekwencji i sama decyzja, nie spełnia standardów określonych w przywołanych przepisach. Organ nie pokusił się o przeprowadzenie rzetelnego postępowania w celu ustalenia, czy Skarżący złożył wniosek o zwolnienie w pierwszych dniach kwietnia 2020 r. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie okoliczności dotyczące sposobu wnoszenia pism do Oddziału ZUS w T. w kwietniu 2020 r. można odtworzyć jedynie poprzez przeprowadzenie drobiazgowego postępowania, w trakcie którego organ ustali, jak wyglądało wyjmowanie pism ze skrzynki, rejestracja dokumentów i w jakim trybie odbywało się ich przekazywanie właściwym komórkom organu oraz jakie gwarancje procesowe praw strony temu towarzyszyły (np. odnotowanie daty wpływu na wniosku). W tej sytuacji samo stwierdzenie organu, odnośnie poczynionych we własnym i w istocie nieznanym zakresie wyjaśnień, co do niezłożenia przez Skarżącego wniosku, niepoparte żadnymi konkretnymi i weryfikowalnymi ustaleniami, uznać należy za niewystarczające. Poza korespondencją e-mail pomiędzy pracownikami organu, mającą charakter wewnętrzny, zgodnie z którą nie stwierdzono wniosku Skarżącego, organ nie przedstawił w aktach sprawy jakichkolwiek innych okoliczności wskazujących na taki stan rzeczy. Na marginesie Sąd wskazuje, że nie ma najmniejszych przeciwwskazań, zwłaszcza w czasie epidemii, aby za dowód uznać korespondencję wewnętrzną organu administracji prowadzoną przy pomocy poczty elektronicznej. Jednak w sytuacji, gdy dana komórka organizacyjna ZUS, działa jako organ prowadzący postępowanie administracyjne, w którym dokonuje ustaleń faktycznych w kwestiach istotnych dla sprawy, powinna zwracać się o udzielenie informacji do statutowych komórek organizacyjnych określonych w statucie ZUS (obecnie rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki z dnia 4 marca 2021 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Dz.U. z 2021 r. poz. 431) i regulaminie organizacyjnym ZUS (obecnie załącznik do zarządzenia Nr 92 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 grudnia 2010 r. tekst ujednolicony z dna 1 czerwca 2021 r. https://bip.zus.pl/o-zus/regulamin-organizacyjny-zakladu), a nie poszczególnych pracowników komórek organizacyjnych). Zachowanie takiej formy korespondencji gwarantuje, że będzie to oficjalne, zweryfikowane stanowisko danej komórki organizacyjnej ZUS, a nie pracownika tej komórki organizacyjnej i że odpowiedzi udzieli osoba mająca uprawnienie do udzielenia takiej odpowiedzi zgodnie z regulaminem organizacyjnym ZUS. Zdaniem Sądu organ decydując się na przyjmowanie korespondencji za pośrednictwem skrzynki wystawionej przy wejściu do ZUS [...], bez potwierdzania jej przyjęcia, był zobowiązany do wprowadzenia procedury, na podstawie której istniała by możliwość jednoznacznego ustalenia, czy dane pismo w określonym dniu zostało złożone, czy też nie. Z akt sprawy i z decyzji nie wynika, aby taka procedura była wprowadzona (świadczy o tym korespondencja wewnętrzna organu). Nie wprowadzając takiej procedury, całe ryzyko, że wniosek zaginie, organ przerzucił na podmiot składający wniosek. Taką sytuację Sąd uznaje za niedopuszczalną, gdyż jest to niezgodne z zasadą praworządności i zaufania do organów administracji. Obciążając Skarżącego obowiązkiem wykazania, że dokument złożył w terminie, organ nie uwzględnił, czy przy procedurze składania wniosków do skrzynki miał on w ogóle możliwość wykazania tego w inny sposób, niż na podstawie własnych wyjaśnień oraz ewentualnego wskazania świadków tej czynności (podkreślenie Sądu). Wskazać należy, że zgodnie z art. 75 § 1 zd. pierwsze K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Stosownie do art. 75 § 2 K.p.a., jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 K.p.a. stosuje się odpowiednio. W przedmiotowej sprawie organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił przyczyn nieuwzględnienia stanowiska Skarżącego zawartego w piśmie z dnia 31 lipca 2020 r. i nie wykazał, czy wykluczone jest omyłkowe dołączenie dokumentów Skarżącego np. do sprawy innego płatnika. Na tym etapie sprawy nie można zatem wykluczyć, że przez omyłkę organu mogło dojść do nieprawidłowości, a przy tym nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób Skarżący miałby wykazać, że złożył wniosek. Na marginesie Sąd wskazuje, że odpowiedź na skargę nie może uzupełniać zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w niej rozważań i ocen, które nie zostały zawarte w decyzji (w niniejszej sprawie dotyczy to m.in. sugestii, co do wskazanego przez Skarżącego świadka).W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien bowiem odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych lub prawnych (art. 54 § 2 P.p.s.a.). Ponadto zaznaczenia wymaga, że w sytuacji, gdy nie ma możliwości wykazania danej okoliczności, a przedmiotem postępowania jest ograniczenie lub odebranie stronie uprawnień, to organ powinien rozważyć, czy w sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 81a § 1 K.p.a., zgodnie z którym niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzygane są na korzyść strony. Organ nie skorzystał z możliwości przesłuchania świadka wskazywanego przez Skarżącego świadka, nie wziął też pod uwagę, że z uwagi na tryb składania dokumentów do skrzynki podawczej, Skarżący nie miał możliwości uzyskania potwierdzenia. Organ nie rozstrzygnął ewentualnych wątpliwości na korzyść strony. Naruszenie ww. przepisów postępowania, nawet przy uwzględnieniu trudnej sytuacji, w jakiej znalazł się organ w dobie pandemii i związanych z tym ograniczeń, mogło mieć wpływ na wynik sprawy i tym samym uzasadniało uchylenie decyzji. Nierozpoznanie przez organ tego kluczowego zagadnienia uniemożliwia Sądowi kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie naruszenia art. art. 33zo ustawy o COVlD-19. Sąd nie może bowiem zastąpić organu w ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji, rozpoznania sprawy i orzeczenia o prawach i obowiązkach stron. Stwierdzonego uchybienia nie można skutecznie konwalidować na etapie postępowania sądowego, gdyż wówczas Sąd dokonałby merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a nie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. W tym miejscu jeszcze raz należy podkreślić jak doniosłą rolę spełnia uzasadnienie decyzji, realizujące dwie naczelne zasady postępowania administracyjnego zawarte w art. 8 i art. 11 K.p.a. i mające na celu objaśnienie stronie, jaki był tok myślenia prowadzący do zastosowania przepisu prawnego w sprawie, a także powody, dla których nie uwzględniono jej racji, i dla których zapadło rozstrzygnięcie o określonej treści. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, co w rozpoznawanej sprawie nie może mieć miejsca, gdyż w konsekwencji wad, jakimi obarczona jest decyzja organu, ocena w zakresie zarzutów wniosku zostałaby w istocie przerzucona na Sąd. To Sąd administracyjny de facto musiałby merytorycznie rozpoznać sprawę, a nie jest do tego uprawniony. Końcowo w związku z zawartymi w skardze wnioskami dotyczącymi dopuszczenia przed sądem administracyjnym dowodów z innych decyzji ZUS, Sąd w pierwszej kolejności wyjaśnia, że w postępowaniu w przed sądem administracyjnym kontrola administracji publicznej odbywa się na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.), a zatem co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym przez organ administracji. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Nie jest możliwe ani celowe przeprowadzenie wnioskowanych przez Skarżącego dowodów przed Sądem w sytuacji, gdy organ zaniedbał istotnych czynności dowodowych. Takie dowody nie miałyby z pewnością charakteru uzupełniającego, a podstawowy. Podsumowując Sąd wskazuje, że PZUS w sposób oczywisty naruszył przepisy art. 7, art. 61 § 1 i § 3, art. 75 § 1 i § 2, art. 77 § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadzone postępowanie i zawarte w uzasadnieniu decyzji twierdzenia nie pozwalają bowiem na ustalenie, że wniosek nie został złożony w terminie do skrzynki podawczej organu umieszczonej w przy wejściu do siedziby Oddziału ZUS w T.. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Rozpatrując ponownie sprawę organ, na podstawie przepisu art. 153 P.p.s.a. zobowiązany będzie uwzględnić wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ przeprowadzi postępowanie dowodowe na okoliczność składania pism do organu za pośrednictwem skrzynki podawczej umieszczonej przy wejściu do siedziby Oddziału ZUS w T.. W szczególności organ ustali, kiedy zostały otwarte skrzynki zawierające korespondencję z pierwszych dni kwietnia i kto dokonywał otwarcia tych skrzynek. W dalszej kolejności organ ustali, kto ewentualnie ewidencjonował i rozdysponowywał złożone pisma, które znajdowały się w skrzynkach i do których komórek organizacyjnych organu zostały przekazane. W sytuacji, gdy organ nie ewidencjonował pism, które znajdowały się w skrzynkach, tylko bezpośrednio pisma były przekazywane do poszczególnych komórek organizacyjnych bez stosownych dekretacji, organ podejmie drobiazgowe działania w celu poszukiwania wniosku w poszczególnych komórkach organizacyjnych. W przypadku, gdy przedmiotowy wniosek się nie znajdzie w zasobach organu, organ przesłucha w charakterze świadka wskazywany przez Skarżącego na okoliczność składania wniosku. Czynności procesowe dokonywane w trakcie postepowania organ udokumentuje w formie procesowej przewidzianej w przepisach art. 67- art. 72 K.p.a. Po zgromadzeniu materiału dowodowego organ dokona jego oceny w świetle art. 80 K.p.a., uwzględniając przy tej ocenie okoliczność, że skoro dopuścił sposób wnoszenia pism, który może wywoływać wątpliwości jak w niniejszej sprawie, to nie może negatywnych skutków takiego rozwiązania przenosić na strony. W tej sytuacji organ winien więc rozstrzygnąć niedające się usunąć wątpliwości na korzyść strony, mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożeniu wniosku, charakter sprawy, a w szczególności dobro i interes strony postępowania. Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że Skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie Skarżący w sprawie występował osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło