I SA/Kr 1149/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2008 r. nr [...] ( sprostowano numer decyzji) w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za 2004 r. i 2005 r. postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2008r. Nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odmawiającej rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za 2004r. i 2005r. w kwocie 332.434,00 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" P. R. mieszka u rodziców. Miesięcznie uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.732,00 zł. brutto (1.700,00 zł plus premia za nadgodziny 250,00 zł. ) Emerytury rodziców wynoszą natomiast łącznie ok. 3.500,00 zł. P. R. przekazuje im co miesiąc 300,00 zł na utrzymanie. Na dojazdy do pracy wydaje ok. 80,00 zł miesięcznie. Spłaca dwa kredyty, których raty wynoszą 310,00 zł i 700,00 zł. Jest właścicielem nieruchomości o pow. 7a. Z tytułu odpowiedzialności za zaległości podatkowe nieistniejącej już spółki "F", której był wspólnikiem, wykazuje kwotę 332.486,80 zł, a odsetki od tej kwoty we wrześniu 2007r. przekroczyły już kwotę 100.000,00 zł. Skarżący nie wykazał cennych ruchomości ani oszczędności. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącego uzupełnił zawarte uprzednio we wniosku informacje i wskazał, ze od [...] wrześni 2008r. skarżący zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę z miesięcznym wynagrodzeniem 1.270,00 zł. Ponadto ma spłacać pożyczkę pieniężną zawartą Bankiem [...] w dniu [...] sierpnia 2007r. nr [...]. Kwota pożyczki opiewa na 9.900,00 zł i spłacana będzie w 36 ratach po 310,25 zł. Odnosząc się do argumentów przytoczonych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumentów wskazano, że skarżący nie był w stanie dostarczyć wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy, ponieważ aktualnie żadnego konta nie posiada. Ostatnio posiadane przez niego konto zostało zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, co uniemożliwiło przeprowadzenie za jego pomocą jakichkolwiek operacji finansowych. Odwołując się zaś do zarzutu rozbieżności pomiędzy kwotą wynagrodzenia podaną we wniosku z dnia [...] września 2008r., a wynikającą z umowy z dnia [...] września 2008r. wyjaśniono, że niewielki okres czasu dzielący oba zdarzenia spowodował, że wiadomość o zmianie wynagrodzenia pełnomocnik powziął już po wysłaniu wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu zarządzenie lub postanowienie przeciwko któremu został wniesiony ten środek prawny, traci moc. Oznacza to, że sprawę należy w całości od nowa rozpatrzyć merytorycznie. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również - co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach - że zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 p.p.s.a., na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu Państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. We wniosku nie wykazano w sposób należyty i przekonujący przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie ma na utrzymaniu rodziny, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami, którym jak oświadczył na własne utrzymanie przekazuje jedynie kwotę 300,00 zł miesięcznie. Wprawdzie skarżący powołuje się na stałe miesięczne wydatki w kwocie około 1000,00 zł na poczet rat zaciągniętych kredytów to, jednak pomimo wezwania nie przedstawił on żadnych dowodów dokonanych wpłat, a ograniczył się jedynie do przedłożenia kopii jednej umowy pożyczki pieniężnej na podstawie, której uiszcza miesięcznie 310,25 zł. Przypomnieć zaś należy, że to wnioskodawcę obciąża obowiązek wykazania przesłanek warunkujących prawo pomocy i w jego najlepszym interesie leżało jak najpełniejsze naświetlenie swej sytuacji majątkowej. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca powinien być, zatem zainteresowany udokumentowaniem swojej sytuacji materialnej. Wątpliwości, co do możliwości finansowych wnioskodawcy oraz rzeczywistej wysokości dochodów i wydatków wymagały wyjaśnienia poprzez ich udokumentowanie. Wnioskodawca został wezwany do przedłożenia konkretnych, wskazanych w wezwaniu dokumentów źródłowych obrazujących jego aktualną sytuację materialną, czego nie uczynił. Tymczasem pełnomocnik skarżącego wyjaśniał jedynie, że w chwili obecnej jego mocodawca nie posiada żadnych kont bankowych, zamiast postarać się o inne dokumenty poświadczające dochody i wydatki jego mocodawcy. W konsekwencji skarżący nie wykazał okoliczności istotnych dla oceny jego realnych możliwości finansowych, w szczególności zaś rzeczywistej kwoty ciążących na wnioskodawcy zobowiązań, które uzasadniałyby ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego w innych sprawach wszczętych przed tut. Sądem nie może być okolicznością przesądzającą dla udzielanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od każdej następnej wniesionej skargi. W sprawach na które powołuje się pełnomocnik, zwolnienie od wpisu nastąpiło – jak wynika z uzasadnienia – także z uwagi na wysokość wpisu, przy uwzględnieniu faktu, że skarżący ma założone w sądzie 26 spraw, które wygenerowały 26 wpisów sądowych. W niniejszej sprawie od wniesionej skargi przysługuje wpis stały w kwocie 500,00 zł., którą to kwotę, według Sądu, skarżący jest w stanie uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z dnia [...] lutego 2005 r., sygn. akt [...], że "przy rozważaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić z jednej strony wysokość obciążeń finansowych w danym postępowaniu (np. wysokość wpisu od skargi lub skargi kasacyjnej), z drugiej zaś strony możliwości finansowe strony w chwili składania tego wniosku". Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w związku z art. 245 oraz 246 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.