I SA/Kr 1157/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie o odszkodowanie za wydanie wyroku niezgodnego z prawem zarządza: pozostawić wniosek bez rozpoznania Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S. G. o przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie o odszkodowanie za wydanie wyroku niezgodnego z prawem. Oświadczenie o stanie rodzinnym , majątku i dochodach zawarte we wniosku okazało się jednak niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony skarżącej. Stąd też na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) została ona wezwana do przedłożenia odpowiednich dokumentów, a to: - wyciągów z kont bankowych obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z lokat bankowych S. G., - zeznania podatkowego S. G. za 2007r. , - oświadczenia określającego osiągnięty przez niego przychód i dochód w 2008r. - spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - oświadczenia określającego czy S. G. uzyskuje jakieś środki finansowe od rodziny lub z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, - oświadczenia czy mieszka z rodziną w mieszkaniu znajdującym się w bloku czy też w domu jednorodzinnym(w drugim przypadku należy podać całkowitą powierzchnię domu), - zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości zarobków S. G, Do wezwania dołączono pouczenie , iż uzupełnienie braków wniosku powinno nastąpić w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania , pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Przedmiotowe wezwanie doręczone zostało S. G. dnia [...].01.2009r. W odpowiedzi na nie strona skarżąca nadesłała pismo, w którym odmówiła ujawnienia żądanych przez orzekającego danych. W uzasadnieniu podniosła , iż są one prawnie chronione tak jak i konta bankowe oraz rachunki z bieżących wydatków. Podniosła również , że środki otrzymywane w ramach pomocy społecznej nie stanowią dochodu rodziny, o czym Sąd powinien wiedzieć . W związku z tym S. G. wezwał do nienadużywania prawa. Takie zachowanie strony skarżącej spowodowało , iż nałożony na nią obowiązek nie został wykonany. Uniemożliwiło to tym samym ocenę jej sytuacji finansowej a w konsekwencji musiało skutkować pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zasadne jest jednak odniesienie się do zarzutów strony skarżącej co do legalności wystosowanego wezwania. Warto więc podkreślić, iż ani działania Sądu ani funkcjonariuszy publicznych działających w ramach wymiaru sprawiedliwości nie są nakierowane ani też nie mają na celu naruszanie dóbr osobistych czy tajemnic bankowych obywateli. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest jednak formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 246§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym).Zatem to strona skarżąca chcąc ubiegać się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać swoją ciężką sytuację finansową i brak zdolności płatniczych a Sąd zobowiązany jest przeanalizować powołane przez stronę skarżącą dane i okoliczności a następnie wydać orzeczenie w tym zakresie. Analiza ta musi być jednak wnikliwa i szczegółowa w grę wchodzi bowiem dysponowanie pieniędzmi publicznymi, które wydatkowane winny być rozważnie i zasadnie. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak - Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Hołdując tym celom ustawodawca stworzył więc normatywne narzędzia umożliwiające taką wnikliwą analizę, aby decyzje, dotyczące przyznawania funduszy na prowadzenie postępowania, były słuszne. Takim środkiem jest regulacja art. 255 w/w ustawy, powołanego zresztą w przedmiotowym wezwaniu, która stanowi , iż : "Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego." Art. 256 pkt 2) w/w ustawy stanowi z kolei iż:" Rada Ministrów określi , w drodze rozporządzenia(...)rodzaje dokumentów źródłowych, o których mowa w art. 255, oraz okresy, za jakie mają być dokumentowane dane o majątku, dochodach i stanie rodzinnym; dokumentami tymi mogą być w szczególności odpisy zeznań podatkowych, wyciągi lub wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wypisy z rejestrów urzędowych, odpis aktualnych bilansów oraz zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności i otrzymywanych świadczeń. Rozporządzenie Rady Ministrów, z dnia 16.12.2003r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U z 2003r. , nr 227, poz. 2245) wymienia natomiast dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. Należą do nich w szczególności: 1) odpisy zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; 2) wyciągi i wykazy z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3) wypisy z rejestrów urzędowych; 4) odpis aktualnych bilansów; 5) zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat; 6) zaświadczenie o sytuacji rodzinnej wnioskodawcy wydawane przez właściwą do spraw zdrowia lub opieki społecznej jednostkę organizacyjną gminy. Tak więc wezwanie wystosowane do S. G. było jak najbardziej zasadne a co ważniejsze zgodne z obowiązującym przepisami. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 2, pkt 6) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.