I SA/Kr 1162/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z 16 marca 2018r. sygn. akt: I SA/Kr 1162/17 w sprawie ze skargi T. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 26 września 2017r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Do Sądu wniosek T. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., z 26 września 2017r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do listopada 2011r., wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Z uzasadnienia wniosku i zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów T. Ś. ur. w 1973r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z prowadzenia działalności gospodarczej, która w 2016r. przyniosła mu 235.606,95 zł, dochodu, przy przychodzie w wysokości 1.926.673,36 zł. Obecnie działalność ta przynosi mu stratę w wysokości 1.828,08 zł, miesięcznie. Koszty utrzymania wynoszą około 3.500,00 zł i obejmują m.in. opłatę za: mieszkanie, wodę, gaz, energię elektryczną, abonament telefoniczny i internet. Wnioskodawca spłaca raty kredytowe zaciągnięte w : Banku P. S.A. - w wysokości 2.843,63 zł, Banku S. w S. - w wysokości 3.533,54 zł, P. S.A. w wysokości 1.114,07 zł, G. S.A. - w wysokości 2.514,00 zł i 3.398,15 zł, C. Banku [...] S.A.-w wysokości 1.000,00 zł T. Ś. jest właścicielem połowy niezabudowanej nieruchomości rolnej o pow. 0,27 ha oraz samochodu FSO W. TRUCK 1.6. Ma zgromadzone oszczędności w wysokości 890,00 zł. Postanowieniem z 16 marca 2018r. Starszy Referendarz Sądowy, oddalił wniosek skarżącego. W pisemnych motywach postanowienia wskazał, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. dalej-p.p.s.a.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 p.p.s.a. przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia miała analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 p.p.s.a. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę okoliczności wskazują, że z prowadzonej działalności gospodarczej ponosi on stratę w wysokości 1.828,08 zł, miesięcznie a jego wydatki opiewają na kwotę 3.500,00 zł, miesięcznie. Ponadto strona spłaca raty kredytowe w łącznej wysokości 14.403,39 zł (2.843,63 zł + 3.533,54 zł + 1.114,07 zł + 2.514,00 zł + 3.398,15 zł + 1.000,00 zł = 14.403,39 zł). Taka sytuacja jest sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, którymi winien kierować się orzekający rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Nie jest bowiem wiadomo z jakich źródeł pochodzą pieniądze na pokrycie bieżących wydatków i rat kredytowych i jaka jest ich wysokość. Podane okoliczności nie są wystarczające do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Ocena sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych strony nie może bowiem opierać się na niekompletnych faktach Od postanowienia tego (doręczonego 9 kwietnia 2018r.) został wniesiony w ustawowym terminie sprzeciw (data 16 kwietnia 2018r.-odcisk pieczęci na przesyłce listowej). W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący podjął polemikę z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego. Zasadniczy wniosek skarżącego zdaje się być zawarty w sformułowaniu, iż ,,ocenę mojej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych oprzeć można na faktach jak najbardziej kompletnych, zatem przywołane przez Sąd (na s.5 uzasadnienia) postanowienia nie mogą mieć zastosowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260§1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w §1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260§2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260§3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 243§1 p.p.s.a.-stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245§1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245§2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245§3 p.p.s.a.). Skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika radcy prawnego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącego należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246§1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie zdołał wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. W sprzeciwie podjęto jedynie ogólną polemikę z ustaleniami referendarza sądowego, poczynionymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej przez siebie analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącego. Dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie skarżącego o zasadności jego otrzymania, a skoro na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, to pochodzące od niego informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest bowiem przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem za usprawiedliwioną należy uznać ocenę referendarza sądowego, że przedstawione przez skarżącego dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skoro zatem skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności, z powodu których nie jest w stanie wygospodarować należnej kwoty wpisu od skargi w niniejszej sprawie, to uznać należało, że nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 246§1 pkt 1 p.p.s.a.