I SA/Kr 1174/19
WyrokWSA w Krakowie2019-12-19
Skład orzekający: Wiesław Kuśnierz, Stanisław Grzeszek, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące nieistnienia lub braku wymagalności obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestie te były lub są przedmiotem odrębnego postępowania podatkowego lub sądowego?Ratio decidendi
Postępowanie egzekucyjne w administracji służy przymusowemu wykonaniu obowiązków, a nie ich ustalaniu. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jeśli został on określony w ostatecznej decyzji podatkowej. Zarzuty dotyczące nieistnienia lub braku wymagalności obowiązku, które były lub są przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, podatkowego lub sądowego, są niedopuszczalne na podstawie art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podobnie, nowe zarzuty nie mogą być zgłaszane po upływie terminu do ich wniesienia.Stan faktyczny
Skarżąca D. K. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odrzucające zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości podatkowych Stowarzyszenia M. P., za które skarżąca ponosiła solidarną odpowiedzialność jako członek zarządu. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące m.in. nieistnienia i braku wymagalności obowiązku, a także braku doręczenia upomnienia. W zażaleniu wniosła nowe zarzuty, a w skardze do WSA podtrzymała argumentację.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek (spr.) WSA Waldemar Michaldo Protokolant: sek. sądowy Aleksandra Osipowicz po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne skargę oddala.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. (organ egzekucyjny) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku D. K. na podstawie własnych tułów wykonawczych nr [...] obejmujących należności z tytułu: podatku od towarów i usług za luty 2014r. oraz kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia za październik 2018r. wynikających z przeniesienia odpowiedzialności na członków zarządu za zaległości powstałe w Stowarzyszeniu M. P. na łączną kwotę należności głównej [...] zł.
W ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono w dniu 15 kwietnia 2019r. W wyniku dokonanego zajęcia rachunku bankowego w dniu 18 kwietnia 2019r. na rachunek depozytowy organu egzekucyjnego nastąpiła częściowa realizacja zajęcia w wysokości [...] zł.
Zobowiązana pismem nadanym w dniu 12 kwietnia 2019r. oraz kolejnym pismem w dniu 17 kwietnia 2019r. złożyła w ustawowym terminie zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że "przedmiot T. W. jest przedmiotem sporu i znajduje się na drodze postępowania sądowego" tj. zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, "kwestią sporną jest zarówno wymagalność, jak i wysokość kwot z tytułu nieuiszczenia podatku od towarów i usług" tj. nieuiszczenia podatku od towarów i usług" tj. zarzut braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, "wycofanie przedmiotowego Upomnienia, jako przedwczesnego i nie znajdującego potwierdzenia w prawomocnie uznanej mojej solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Stowarzyszenia M. " tj. zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia o którym mowa w art. 15 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2019r. zawiesił postępowanie do czasu otrzymania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów oraz wstrzymał zajęcie ww. wierzytelności.
Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia 17 czerwca 2019r. nr [...], uznał za niedopuszczalne zarzuty: nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, braku wymagalności obowiązku z art. 33 § 1 pkt 2 tej ustawy oraz uznał za nieuzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia o którym mowa w art. 15 § 1 w związku z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy.
D. K. w zażaleniu wniosła o uchylenie postanowienia oraz "uchylenie tytułów wykonawczych", a także o "zamknięcie postępowania egzekucyjnego w sprawie solidarnej odpowiedzialności majątkowej mojej osoby jako okresowego i społecznego członka zarządu Stowarzyszenia M. ". Zobowiązana ponownie ponowiła zarzuty, jak również wniosła nowe zarzuty z art. 33 § 1 pkt 3 "niezgodność egzekwowanego obowiązku z tytułu zobowiązań podatkowych Stowarzyszenia M. z treścią obowiązków odnoszących się do członków zarządu Stowarzyszenia /.../", art. 33 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. "wystąpienia błędu, co do osoby zobowiązanego" oraz art. 33 § 1 pkt 8 tej ustawy tj. "zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego ".
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2019r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ II instancji wskazał w pierwszej kolejności, że w toku postępowania zażaleniowego organ II instancji dokonuje sprawdzenia, czy organ egzekucyjny rozpatrzył wszystkie podnoszone przez stronę zarzuty i czy w sposób wystarczający uzasadnił swoje stanowisko. Ponadto dokonuje sprawdzenia, czy postanowienie organu I instancji było poprawne pod względem formalnym i czy spełnia wymogi art. 124 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie może badać zasadności i wymagalności obowiązku poddanego egzekucji - wyklucza to art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ograniczenie to dotyczy również organu odwoławczego od postanowień organu egzekucyjnego. Wierzyciel po analizie zgromadzonego materiału dowodowego decyduje o uznaniu lub nieuznaniu zgłoszonego zarzutu wydając w tej kwestii postanowienie, na które przysługuje stronie zażalenie. Nadzór organu odwoławczego nad wierzycielem jest ustawowo ograniczony, na mocy art. 23 § 4 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, do kontroli przestrzegania przepisów ustawy.
Odnosząc się do zarzutów: nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 2 ustawy), DIAS w K. podzielił stanowisko organu I instancji który uznał, powyższe zarzuty za niedopuszczalne zgodnie z art. 34 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uzasadniając to tym, iż kwestie związane z istnieniem dochodzonego obowiązku, jego wymagalnością z tytułu solidarnej odpowiedzialności, podlegały rozpatrzeniu w odrębnym postępowaniu w ramach wniesionego przez stronę odwołania. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. decyzją z dnia 3 października 2018r. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej strony i pozostałych członków zarządu za zaległości podatkowego Stowarzyszenia M. P. z siedzibą w T.. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia 8 lutego 2019r nr [...]
Z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności decyzja organu podatkowego podlega wykonaniu w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej zgodnie z brzmieniem art. 239e Ordynacji podatkowej, chyba, że wstrzymano jej wykonanie.
DIAS w K. podkreślił, że strona na powyższą decyzje wniosła skargę do WSA. W opinii organu II instancji brak jest uzasadnienia dla merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących nieistnienia i wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Przymiot ostateczności decyzji jest wystarczający dla podjęcia egzekucji, a wniesienie skargi do sądu administracyjnego co do zasady nie wstrzymuje wykonania decyzji.
Organ II instancji odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a dotyczącego "braku akceptacji" doręczonego upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy, podzielił stanowisko organu I instancji, który uznał, powyższy zarzut za nieuzasadniony.
Wierzyciel zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wysłał do strony upomnienie, które doręczył w dniu 20 marca 2019r. Wobec niewykonania obowiązku wynikającego z ww. decyzji ostatecznej wierzyciel wystawił ww. tytuł wykonawczy w celu prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ I instancji, słusznie zaznaczył, iż z brzmienia art. 33 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej wynika, iż podstawą do wniesienia zarzutu jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy, a nie kwestionowanie prawidłowo doręczonego upomnienia. Podnoszony przez zobowiązaną " brak akceptacji" upomnienia nie może stanowić argumentu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Wobec powyższego zdaniem DIAS w K. organ I instancji, słusznie uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony.
DIAS w K. odnosząc się do naruszenia powoływanych przez zobowiązaną zarówno w zarzutach jak i w zażaleniu przepisów Konstytucja RP oraz innych uregulowań prawnych wskazał, iż organ I instancji, jak również i organ odwoławczy dokonały analizy sprawy pod względem proceduralnym i merytorycznym działając na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do kwestii braku udzielenia odpowiedzi na pismo zobowiązanej z dnia 12 kwietnia 2019r. DIAS w K. wskazał, że ww. pismo stanowiło zgłoszone zarzutu i odpowiedź na nie stanowiło postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 17 czerwca 2019r. na które zobowiązana złożyła zażalenie.
Organ II instancji odnosząc się do powoływanych przez zobowiązaną w zażaleniu nowych zarzutów z art. 33 § 1 pkt 3,4,8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyjaśnił, iż zarzuty te nie były podnoszone w złożonych w ustawowym terminie zarzutach w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zatem organ I instancji, nie mógł ustosunkować się do zarzutów.
W takiej sytuacji jak podkreślił DIAS w K., nie może on poddać merytorycznej ocenie zarzutów zobowiązanej, sformułowanych dopiero w zażaleniu. Za niedopuszczalne należy uznać wnoszenie nowych zarzutów, uzupełnianie ich o nowe podstawy prawne lub faktyczne, po ustawowym terminie 7 dni liczonym od dnia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie D. K. podtrzymała argumentację zażalenia, oraz podniosła, iż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. nie uwzględnił wniesionych przez zobowiązaną zarzutów dotyczących naruszenia art. 33 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 7, 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Skarżąca zarzuciła, iż stanowisko organu odwoławczego jest powieleniem argumentacji organu I instancji. W związku z powyższym wniosła o uchylenie postanowienia organu II instancji w całości i wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny na podstawie tytułów wykonawczych nr 890.2019 oraz 895.2019r do czasu rozpatrzenia skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawie solidarnej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Stowarzyszenia M. P., złożonej dnia 8 marca 2019r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uchylenia zaskarżonego aktu, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie zaznaczyć trzeba, iż korzystając z uprawnienia, które przyznaje sądowi administracyjnemu art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a., dopuszczający możliwość rozpoznania w postępowaniu uproszczonym skargi, której przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, Sąd procedował w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie dostrzegł takiego naruszenia prawa, które mogłoby skutkować koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. uznające zarzuty wniesione przez skarżącą na prowadzone postępowanie egzekucyjne w części za niedopuszczalne, a w części za nieuzasadnione.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły m.in. przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019r. poz. 1438 ze zm., powoływanej dalej jako "u.p.e.a.").
Na wstępie wyjaśnić należy, że procedura ustanowiona w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co do zasady nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013r., sygn. akt l SA/Ol 152/13, wyrok ten oraz orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej:orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.
Podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji są zarzuty, których katalog ma charakter zamknięty i zawarty został w przepisie art. 33 u.p.e.a. Zgodnie z treścią ww. przepisu, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Ponadto wyjaśnić należy, że postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty w terminie otwartym na ich wniesienie. Na skutek wniesionych zarzutów uruchamiane jest postępowanie przewidziane w art. 34 u.p.e.a. Obowiązkiem zobowiązanego jest wskazanie podstawy zarzutu, a więc faktu lub prawa mieszczącego się w dyspozycji przepisu art. 33 u.p.e.a. Wskazanie podstawy zarzutu wiąże organ egzekucyjny (wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016r., sygn. akt II FSK 3862/13, i powołane tam orzecznictwo). Ponadto stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a. jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżąca pismem z dnia 12 kwietnia 2019r. oraz kolejnym pismem z dnia 17 kwietnia 2019r. zgłosiła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego tj. zarzutów: z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienie obowiązku), z art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (braku wymagalności obowiązku), z art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. (braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia).
Dodatkowo w zażaleniu wystąpiła z kolejnymi zarzutami tj. z art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. (określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia), z art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. ( wystąpienie błędu co do osoby zobowiązanego), z art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. (zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego).
Przechodząc do oceny zarzutu nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.) Sąd wskazuje, że w świetle przywołanego przepisu pojęcie "nieistnienia obowiązku" oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, np. z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, względnie obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie.
Tym samym to skarżąca jako zobowiązana, powinna przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku).
Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny wszczął w stosunku do skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 4 kwietnia 2019r. i nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019r. wystawionych w związku z wydaniem przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. decyzji z dnia 3 października 2018r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności skarżącej i pozostałych członków zarządu za zaległości podatkowe Stowarzyszenia M. P., która to decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 8 lutego 2019r. nr [...] Jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, decyzja, która uzyskała przymiot decyzji ostatecznej podlega wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że postępowanie egzekucyjne toczy się w oparciu o funkcjonujące w obrocie prawym ostateczną decyzję podatkową.
W ocenie Sądu dopóki istnieje decyzja zobowiązujące stronę do uiszczenia określonej należności publicznoprawnej, nie sposób uznać, że egzekwowany obowiązek nie istnieje.
W tej kwestii istotne jest, iż organy obu instancji ustosunkowały się do zgłoszonego przez skarżącą zarzutu na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Z treści ostatecznego postanowienia wynika, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym istnieje oraz został określony zgodnie z przepisami.
W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazał istnienia okoliczności, które wskazywałyby, że obowiązek nie istnieje lub nie jest wymagalny (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).
W toku postępowania administracyjnego skarżąca natomiast bardzo mocno akcentowała, że wystawienie tytułów wykonawczych i prowadzenie egzekucji jest przedwczesne, ponieważ na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 8 lutego 2019r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Jednakże zaskarżenie decyzji stanowiącej podstawę prawną obowiązku do sądu administracyjnego nie oznacza braku wymagalności obowiązku, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).
Obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny w dwóch sytuacjach: jeżeli decyzja, którą nałożono obowiązek, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania, albo jeżeli decyzja, którą obowiązek został nałożony wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. Decyzją ostateczną jest w myśl art. 128 Ordynacji podatkowej decyzja, od której nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym. W tej sytuacji zaskarżenie, czy też nieprawomocność wyroku wydanego w związku ze złożeniem skargi do sądu na decyzję o odpowiedzialności podatkowej nie oznacza, że obowiązek nie był wykonalny.
Zaznaczyć również należy, że z art. 29 § 1 u.p.e.a. wynika, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Uznać zatem należy, że przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie obliguje, ani też nie uprawnia organu do zweryfikowania podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji, gdyż oznaczałoby to niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym wkraczanie w ustalenia w tym konkretnym przypadku postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną.
W toku postępowania egzekucyjnego nie bada się zatem sprawy od strony merytorycznej, gdyż powodowałoby to w istocie przekształcenie postępowania egzekucyjnego w trzecią instancję. Do tego celu służą środki dostępne w toku postępowania jurysdykcyjnego zwykłego (odwołanie, zażalenie), bądź nadzwyczajnego - w razie wystąpienia kwalifikowanych wad aktu (m.in. wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego lub o stwierdzenie nieważności decyzji). Jak wynika z akt sprawy skarżąca z możliwości zaskarżenia wydanej decyzji o odpowiedzialności podatkowej skorzystała, składając odwołanie jak również skargę do sądu administracyjnego. Dlatego też wszelkie zastrzeżenia i zarzuty podnoszone w toku postępowania egzekucyjnego, a kierowane wobec decyzji podatkowej wydanej w sprawie nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu dotyczącym zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
Stanowiące obowiązek organu egzekucyjnego badanie istnienia obowiązku oznacza zatem sprawdzenie, czy istnieje (tj. czy został wykonany) obowiązek wskazany w tytule wykonawczym. Powołany przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. nie przewiduje natomiast badania zasadności obowiązku podlegającego egzekucji, tj. czy decyzja na mocy której nałożono ten obowiązek, była zgodna z prawem (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2010r., sygn. akt I OSK 1508/10, wyrok WSA z dnia 26 lipca 2016r., sygn. akt I SA/Sz 73/16.).
Prawidłowo organy obu instancji uznały za nieuzasadniony zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a., a dotyczący "braku akceptacji" przez skarżącą doręczonego upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
Wierzyciel zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. przed wszczęciem egzekucji administracyjnej wysłał do skarżącej upomnienie, które doręczył w dniu 20 marca 2019r. Wobec niewykonania obowiązku wynikającego decyzji ostatecznej wierzyciel wystawił kwestionowane tytuł wykonawczy w celu prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z brzmienia art. 33 1 pkt 7 u.p.e.a. wynika, iż podstawą do wniesienia zarzutu jest brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., a nie kwestionowanie prawidłowo doręczonego upomnienia. Podnoszony przez skarżącą "brak akceptacji" upomnienia nie może stanowić argumentu i uzasadnienia dla zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia.
W kontekście powyższych wywodów zasadnie organ egzekucyjny mając na uwadze także art. 34 § 1a u.p.e.a. uznał za niedopuszczalne zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne dotyczące braku obowiązku i braku wymagalności obowiązku, oraz za nieuzasadniony zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Odnosząc się z kolei do zarzutów, które zostały podniesione na etapie zażalenia, to prawidłowa była reakcja organu II instancji, który do tych zarzutów nie odniósł się merytorycznie.
Przede wszystkim należy wskazać, że jedną z zasadniczych różnic przy rozpatrywaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym i odwołań w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) należy zaliczyć to, że postępowanie w trybie art. 34 u.p.e.a. przede wszystkim ogranicza się do rozpatrzenia samego zarzutu ("w zakresie zgłoszonych zarzutów" tak art. 34 § 1 u.p.e.a.) i nie obejmuje rozpoznania - tak jak w przypadku odwołania - całej sprawy. W doktrynie podkreśla się, że ewentualne wyjście poza granice zgłoszonych zarzutów jest niedopuszczalne, pozbawione podstawy prawnej, i czyniąc to i wierzyciel i organ egzekucyjny oraz ich organy wyższego stopnia działałyby bez podstawy prawnej - czyli postanowienia ich kwalifikowałyby się do uznania za nieważne (por. C. K., Komentarz do art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; LEX).
Jak stanowi bowiem art. 34 § 5 u.p.e.a. na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Treść wymienionego przepisu, z uwagi na użycie przez ustawodawcę sformułowania "na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów", wyraźnie wskazuje, że zarówno postanowienie wydane na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny, jak i przysługujący na to postanowienie środek zaskarżenia w postaci zażalenia odnosić się mogą wyłącznie do zarzutów wniesionych w terminie. W piśmiennictwie podkreśla się, że zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów uzupełniać zarzutów zgłoszonych w terminie, powołując nowe ich podstawy (por. P. Przybysz: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa Lexis Nexis 2006, s. 139). Zatem zarówno organ II instancji, rozpatrujący zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, jak i sąd administracyjny, do którego skierowano skargę na rozstrzygnięcia organu nadzoru nie są uprawnione do rozpatrywania zarzutów zgłoszonych po raz pierwszy przez zobowiązanego w zażaleniu od postanowienia organu egzekucyjnego, a tym bardziej dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 1997r. sygn. akt I SA/Lu 1246/96).
Jeżeli więc skarżąca, w zarzutach wniesionych w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) ograniczyła je wyłącznie do trzech podstaw wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (a tak było w tej sprawie), utraciła możliwość późniejszego zgłaszania nowych podstaw zarzutów, w szczególności w toku postępowania zażaleniowego, czy też sądowoadministracyjnego. Dlatego też powołanie w zażaleniu zarzutów z art. 33 § 1 pkt. 3,4,8 u.p.e.a. oraz powtórzone w skardze do Sądu pierwszej instancji zarzutów na opartych na innych podstawach nie mogło odnieść jakiegokolwiek skutku. Twierdzenia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w tym zakresie w pełni zasługują na aprobatę.
W żadnym razie nie mogą być uznane za uzasadnione, podnoszone w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze zarzuty odnosząc się do naruszenia przepisów Konstytucja RP oraz innych uregulowań prawnych. Organy obu instancji dokonały analizy sprawy pod względem proceduralnym i merytorycznym działając na podstawie przepisów u.p.e.a. i k.p.a. i wydały zgodne z prawem rozstrzygnięcia.
W kontekście tych zarzutów, odnosząc się do argumentacji skargi wskazującej, że dzięki podjętym działaniom egzekucyjnym zarówno skarżąca jak i pozostali członkowie zarządu Stowarzyszenia M. P. zostaną poddani surowemu rygorowi egzekucyjnemu, zauważyć należy, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w T. postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2019r. nr [...] zawiesił prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjnego (do czego był zobligowany przepisem art. 35 § 1 u.p.e.a.) do czasu wydania ostatecznego postanowienia w tej sprawie i jednocześnie zawiadomieniem z dnia 23 kwietnia 2019r. poinformował [...] S.A. o wstrzymaniu zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło