I SA/Kr 1175/16

|Sygn. akt I SA/Kr 1175/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Wiesław Kuśnierz (spr.), Protokolant: st.sekr.sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 19 stycznia 2017 r., sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia uchyla zaskarżone postanowienie. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z 26 kwietnia 2016 r. nr [...], w związku z postanowieniem Burmistrza W. z 21 grudnia 2015 r. znak [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 1 marca 2016 r. znak [...], uznał za nieuzasadniony zarzut A. S. (dalej: Zobowiązana, Skarżąca), wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegający na nieistnieniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym z 12 października 2015 r. nr [...] wystawionym przez Burmistrza W., w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o ww. tytuł wykonawczy. Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Postanowienie organu egzekucyjnego zostało doręczone Zobowiązanej 28 kwietnia 2016 r. A. S. wniosła na powyższe postanowienie zażalenie datowane na 6 lipca 2016 r. (data nadania przesyłki pocztowej 8 lipca 2016 r.) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Podniosła, że przyczyna uchybienia terminowi ustała 4 lipca 2016 r. tj,. w dniu kiedy otrzymała postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 22 czerwca 2016 r. odrzucające skargę na postanowienie SKO w sprawie stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Skarżąca podkreśliła, że skarga została odrzucona, z uwagi na zmianę art. 3 § 2 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nowelizacja tego przepisu skutkowała odrzuceniem skargi na postanowienie SKO utrzymujące w mocy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela. Składając skargę do sądu Zobowiązana była przekonana, że jest to właściwa droga dochodzenia swoich praw. We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia Zobowiązana stwierdziła, że SKO błędnie pouczyło zobowiązaną o przysługującym jej prawie zaskarżenia postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podkreśliła, że została wprowadzona w błąd przez instytucję, która powinna znać prawo i pozostawać na bieżąco z jego zmianami. Tymczasem nie poinformowano jej wystarczająco o przysługujących jej środkach prawnych, a wręcz udzielono fałszywych wskazówek, co spowodowało uchybienie terminowi do złożenia zażalenia na opisane na wstępie postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, a jednocześnie przeciągnęło toczącą się sprawę. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. znak [...], w odpowiedzi na wniosek z dnia 6 lipca 2016 r. (zawarty w złożonym zażaleniu) o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na opisane na wstępie postanowienie, na podstawie art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 u.p.e.a., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. znak [...], na podstawie art. 134 i art. 144 K.p.a. w związku z art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 u.p.e.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącą zażalenia na opisane na wstępie postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez wierzyciela - Burmistrza W., obejmującego należność z tytułu deklarowanej nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W toku prowadzonej egzekucji podjęto próbę zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z tytułem wykonawczym doręczono zobowiązanej 19 listopada 2015 r. Pismem z 25 listopada 2015 r. A. S. wniosła zarzut nieistnienia obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. W uzasadnieniu wniosku zobowiązana podniosła, że M. sp. z o.o. nie wywiązywała się z terminowego wywozu śmieci. Natomiast opłata jest należna za faktyczne wykonanie usług. Zdaniem zobowiązanej obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami za luty, marzec, kwiecień i maj 2015 r. nie istnieje. W związku ze złożeniem zarzutów na postępowanie egzekucyjne, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego zawiesił postępowanie egzekucyjne. Jednocześnie złożone przez zobowiązaną zarzuty przesłał do wierzyciela - Burmistrza W., celem zajęcia stanowiska. W dniu 21 grudnia 2015 r. Burmistrz W. wydał postanowienie nr [...], w którym nie uwzględnił zarzutów zobowiązanej. Wierzyciel ustalił, że wykonawca usługi M. sp. z o.o. z siedzibą w T. właściwie wypełniał warunki umowy i w terminach wyznaczonych harmonogramem wykazywał gotowość do odbioru odpadów komunalnych pochodzących z nieruchomości oznaczonej nr [...] w G. M. sp. z o.o. oświadczyło, iż na dzień 2 czerwca 2015 r. odebrało wszystkie odpady. Do tego dnia brygada wywozowa dojeżdżała do mostku, gdzie powinny być wystawione odpady. Wierzyciel podkreślił, że dojazd bezpośrednio pod posesję Skarżącej nie był możliwy, gdyż do jej nieruchomości po zakończeniu drogi gminnej, prowadzi droga prywatna. Na postanowienie to Zobowiązana złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które 1 marca 2016 r. utrzymało w mocy powyższe postanowienie. Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ odwoławczy wydał 26 kwietnia 2016 r. opisane na wstępie postanowienie uznające za nieuzasadniony zgłoszony przez Zobowiązaną zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie organ odwoławczy przywołał art. 141 § 2 K.p.a., wskazując na niezachowanie przez Skarżącą określonego w tym przepisie siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia. Dalej podkreślił, że postanowieniem z 16 sierpnia 2016 r. znak [...] odmówiono Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. A. S. wniosła na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 16 sierpnia 2016 r. znak [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zażądała uchylenia zaskarżonego postanowienia i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzutów Skarżąca powtórzyła argumentację z wniosku o przywrócenie terminu. Przedstawiła obszerne uzasadnienie zarzutów dotyczących niezasadnej zdaniem Skarżącej odmowy przywrócenia terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odnośnie zarzutów skargi wskazał, że odnoszą się one jedynie do postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpoznając sprawę zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Przepis art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a P.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 P.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontroli Sądu w sprawie niniejszej poddano postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia był art. 134 w związku z art. 144 K.p.a. Skarga jest uzasadniona, bowiem organ naruszył przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co obligowało Sąd do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie zaś do art. 144 K.p.a. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale (rozdział 11 "Zażalenia") do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W razie złożenia zażalenia organ na wstępnym etapie postępowania obowiązany jest ocenić czy zażalenie to jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek zażalenia, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Dopiero pozytywny rezultat wskazanych czynności rodzi automatycznie prawo i jednocześnie obowiązek organu II instancji zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy. Oznacza to, że jedynie po ustaleniu przez organ wyższego stopnia, że środek zaskarżenia został skutecznie wniesiony, może on badać kwestie materialnoprawne sprawy. Wyjaśnić też trzeba, że omawiany przepis wskazuje kolejność czynności organu odwoławczego - ma on najpierw zbadać dopuszczalność zażalenia. Terminowość zaś jego wniesienia organ bada następnie w przypadku pozytywnych ustaleń w tym względzie. Tak zdefiniowana dopuszczalność zażalenia, zarówno w aspekcie przedmiotowym jak i podmiotowym, nie budzi w sprawie wątpliwości, nie była również kwestionowana przez strony. Zauważyć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2017 r. sygn. I SA/Kr 1189/16 uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 16 sierpnia 2016 r. znak [...] odmawiające przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia zażalenia. Wskazać należy, że pomiędzy postanowieniem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, a stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na to samo postanowienie organu I instancji, istnieje ścisłe powiązanie systemowe. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia jest ostateczne, ale w przypadku złożenia skargi nie uzyskuje ono przymiotu prawomocności. Uchylenie go przez sad administracyjny powoduje, że brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki uchybienia terminu, warunkującej wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 588/12, wyrok WSA w Warszawie z 28 października 2016 r., sygn. IV SA/Wa 1804/16 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro więc postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z 26 kwietnia 2016 r. nr [...] zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 stycznia 2017 r., sygn. I SA/Kr 1189/16, to koniecznym stało się uchylenie także postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W tych okolicznościach Sąd uznał, że przy wydawaniu postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jego uchylenie. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na względzie powyższe rozważania. W związku z powyższym, uznając, iż zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o zasądzeniu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, albowiem nie była ona w niniejszej sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a równocześnie została zwolniona od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy.