I SA/Kr 1181/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku S.K. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2012r. nr [...] Dnia 6 lipca 2012 r. S.K. ("skarżąca") zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 czerwca 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2012 r. nr [...] ustalającą skarżącej podatek od spadków i darowizn w kwocie 7 809,00 zł z tytuły nabycia spadku po zmarłej siostrze B.S.. Postanowieniem z dnia 21 września 2012r, I SA/Kr 1181/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe w trybie art.125 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270) ze względu na konieczność rozstrzygnięcia pytania prawnego przedstawionego Trybunałowi Konstytucyjnemu w analogicznej sprawie ( sygnatura akt Trybunału Konstytucyjnego: P 43/11). Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron. Dnia 27 września 2012r. skarżąca wniosła o wstrzymanie w całości wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2012r. [...] Skarżąca zacytowała fragment uzasadnienia wyroku NSA z dnia 21 sierpnia 1981, II SA 108/81 wskazującego na konieczność zachowania "daleko idącej ostrożności przy wykonywaniu decyzji ostatecznych przed upływem terminu ich zaskarżenia, co może doprowadzić do powstania stanów nieodwracalnych". Następnie skarżąca podała, że jest osobą w podeszłym wieku, samotną, w bardzo złym stanie zdrowia; od 14 lat jest inwalidką I grupy renty, niezdolną do samodzielnej egzystencji, na które to okoliczności przedstawiła dokumenty w toku postępowania administracyjnego. Skarżąca wyjaśniła również, że była wielokrotnie hospitalizowana, od wielu lat nie wychodzi z domu i zmuszona jest korzystać z pomocy opiekunów Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Konsekwencją sytuacji zdrowotnej, jak uzasadniała dalej skarżąca, jest również konieczność regularnego ponoszenia przez nią wydatków na zakup niezbędnych lekarstw. W ocenie skarżącej, zawieszenie postępowania sądowego i oczekiwanie na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w sytuacji gdy postępowania te są długotrwale, zmusiłaby skarżącą do podjęcia "próby zgromadzenia środków pieniężnych - którymi w chwili obecnej nie dysponuje - w celu uregulowania należności (...), co spowoduje dla niej trudne do odwrócenia skutki w zakresie sytuacji finansowej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Wniosek zasługiwał na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie argumenty skarżącej były zasadne. Zgodnie z art. 61 § 3 cyt. ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto zgodnie z art. 127 §3 zdanie pierwsze powołanej ustawy podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Wniosek skarżącej został oparty wyłącznie na drugiej z przesłanek, o których mowa w ww. art. 61 § 3, a zatem na możliwości spowodowania w razie wykonania decyzji skutków trudnych do odwrócenia. Skarżąca powołała się na to, że nie jest w stanie uiścić kwoty podatku, z powodu trudnej sytuacji finansowo – zdrowotnej, a z powodu konieczności oczekiwania na rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego nie może liczyć na szybkie zakończenie sporu. W ocenie Sądu, trudna sytuacja zdrowotno-materialna skarżącej została dostatecznie uprawdopodobniona. Z akt sprawy (zeznanie podatkowe – numer PESEL) wynika, że skarżąca, urodzona w 1934 r., jest osobą w podeszłym wieku. Z odpisu orzeczenia komisji lekarskiej wynika, że posiada ona I grupę inwalidzką. Z zaświadczenia MOPS-u wynika, że od 1995 r. skarżąca korzysta z pomocy Ośrodka, co zdaniem Sądu, uprawdopodabnia twierdzenia o samotności, złym stanie zdrowotnym i finansowym. Przyznając skarżącej tego typu pomoc i kontynuując jej udzielanie MOPS powinien był brać pod uwagę możliwości finansowe skarżącej. Przedmiotem spadku (co wynika z decyzji podatkowej opartej na zeznaniu podatkowym) jest wyłącznie lokal mieszkalny o pow. 24,21m2. Skarżąca nie otrzymała więc w spadku wolnych środków finansowych. Z zaskarżonej decyzji wynika konieczność zapłaty 7 809 zł, co jest, w warunkach polskich, sumą znacznie przewyższającą średnią wysokość renty. Ewentualna egzekucja może dodatkowo ograniczyć wolne środki finansowe przeznaczane na bieżące utrzymanie i leczenie. W oparciu o powyższe Sąd uznał, że zostały uprawdopodobnione przesłanki z ww. art. 61 § 3. Niemniej jednak Sąd podkreśla, że zasadą wynikającą z art. 61 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest prawo organów do egzekwowania należności podatkowych na podstawie ostatecznych decyzji, nawet jeśli nie został zakończony spór przed sądem administracyjnym. Cytowane przez skarżącą orzeczenie z 1981r. dotyczy specyficznego stanu faktycznego tj. sporu co do prawa pierwokupu przy ustalaniu kandydata na nabywcę gruntów z Państwowego Funduszu Ziemi w trybie § 12 ust. 2 zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. nr 19 poz. 114/), a więc w sytuacji gdy z istoty wykonanie rozstrzygnięcia doprowadzić by mogło do nieodwracalnych skutków tj. rozporządzenia gruntem na rzecz osób trzecich. Zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania wynikającą z art. 84 Konstytucji każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Sąd wziął jednak pod uwagę istotny wpływ ewentualnej egzekucji na możliwość ponoszenia bieżących kosztów utrzymania i leczenia, a także ryzyko powstania zadłużenia przy istniejącej nadal możliwości zabezpieczenia zapłaty podatku na odziedziczonej nieruchomości. Zgodnie bowiem z art. 239i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r. poz. 749 ze zm.) ustanowienie hipoteki przymusowej nie stanowi wykonania decyzji tzn. nie jest egzekucją zobowiązania podatkowego. Wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny w trybie art. 61 §3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nawet w sytuacji gdyby doszło do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na zasadzie art. 56 §1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r. poz. 1015) nie uniemożliwia złożenia wniosku organowi podatkowemu (działającemu jako wierzyciel, a nie organ egzekucyjny) o wpis hipoteki przymusowej zgodnie z art. 35 Ordynacji podatkowej. Sąd podziela bowiem pogląd Sądu Najwyższego, że hipotekę przymusową, której podstawą jest administracyjny tytuł wykonawczy można ustanowić nie tylko wtedy, gdy została wszczęta egzekucja administracyjna i przedłożony zostanie przez wnioskodawcę dowód wszczęcia tej egzekucji. Ustanowienie hipoteki przymusowej nie jest bowiem sposobem egzekucji, lecz prowadzi do zabezpieczenia wykonania zobowiązania (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 października 2011 r. IV CSK 606/10). Sąd również zaznacza, że zgodnie z art. 61 § 4 postanowienia w sprawie wstrzymania aktu wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, istnieje nadal możliwość zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa niezależnie od tego czy egzekucja została wszczęta lub czy jest nadal prowadzona. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.