I SA/Kr 1183/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.B. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 9 grudnia 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika P.P.H.U. "A" s.c. T.B., J.D. i określenia wysokości pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od sierpnia do grudnia 2011r.oraz w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności A.B. za zaległości zlikwidowanej spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia do grudnia 2011r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2016 r. w ten sposób, że zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi i oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 sierpnia 2016 r., nr [..], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika P.P.H.U. "A" s.c. T.B., J.D. i określenia wysokości pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od sierpnia do grudnia 2011r.oraz w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności A.B. za zaległości zlikwidowanej spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń za miesiące od stycznia do grudnia 2011r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.B. ur. w 1956r. sam prowadzi gospodarstwo domowe. Pomiędzy nim a małżonką wyłączona została wspólność ustawowa. Mieszka jednak w domu żony i jej matki, nie ponosząc żadnych opłat ani wydatków na utrzymanie domu. Koszty wyżywienia wnioskodawcy pokrywa rodzina. Wnioskodawca nie posiada nieruchomości, samochodów, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł., oszczędności, lokat bankowych, rachunków bankowych. W w/w oświadczeniu z dnia 15.11.2016r. stwierdził, iż prowadzi Zakład [...] w K, który nie przynosi mu dochodu. W 2015r. jego przychód z tego tytułu wyniósł 17 615 zł. W piśmie z dnia 01.12.2016r., będącym odpowiedzią na wezwanie, oświadczył jednak, że z dniem 30.11.2016r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Do stałych wydatków wnioskodawca zaliczył: czynsz najmu lokalu, w którym prowadzi działalność gospodarczą – 650 zł, opłaty związane z utrzymaniem tego lokalu – 250 zł, opłatę za telefon – 100 zł. W stosunku do A.B. prowadzone są postępowania egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. pod sygn. [...] gdzie należność główna wynosi 15 721,86 zł oraz pod sygn. [...], gdzie dochodzone są koszty sądowe w kwocie 743 zł. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym również prowadzi egzekucję przeciwko wnioskodawcy pod sygn. [...], w której należność główna wynosi 2 186,39zł. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, a zwłaszcza nie przedstawił żądanych dokumentów odnośnie sytuacji majątkowej swojej żony. Brak wymaganych danych w ocenie referendarza uniemożliwił analizę sytuacji materialnej skarżącego, co z kolei wykluczyło przyznanie pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł skutecznie sprzeciw. Podniósł w nim, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną i nie jest w stanie uzyskać od niej żądanych dokumentów. Zaznaczył też, że otrzymał zawiadomienie z ZUS o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania S.C. P.P.H.U. "A" z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na fundusz Pracy w łącznej kwocie 534 354 zł. Odpowiadając na wezwanie Sądu, skierowane do skarżącego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) skarżący podał, że z dniem 23 grudnia 2016 r. został uznany za osobę bezrobotną i został mu przyznany zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 997,40 zł brutto za pierwsze trzy miesiące oraz 783,20 zł brutto za pozostałe 9 miesięcy. Ponadto wskazał, że są to jedyne środki pieniężne, które posiada i w całości przeznacza je na utrzymanie. Nie prowadzi już działalności gospodarczej; teściowa i małżonka pozwalają mu nocować w ich domu. Oświadczył też, że nie zna numeru księgi wieczystej tej nieruchomości. Rachunek bankowy skarżącego w banku PEKAO S.A. został zamknięty w 2013 r., na co przedstawił stosowne zaświadczenie. Skarżący przedstawił też PIT – 28/A za 2016 r., zaświadczenie Burmistrza Gminy K. z dnia 2 marca 2017 r., że nie figuruje w ewidencji podatkowej, zaświadczenie ze Starostwa Powiatowego z dnia 3 marca 2017r., że nie figuruje w ewidencji pojazdów oraz decyzję w przedmiocie uznania go za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej, określa natomiast przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym należało zmienić postanowienie referendarza sądowego objęte sprzeciwem i zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. Skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 997, 40 brutto (pierwsze 3 miesiące) i 783,20 zł brutto (pozostałe 9 miesięcy). Środki te w całości przeznacza na swoje utrzymanie. Skarżący nie wyszczególnił co prawda ponoszonych miesięcznie wydatków z tytułu swojego utrzymania nie mniej jednak Sąd uznał, że ww. kwoty zasiłku wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Skarżący wskazał, że korzysta z pomocy żony i teściowej w zakresie możliwości nocowania w ich domu. W stosunku do skarżącego prowadzone są postępowania egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym pod sygn. [...] , gdzie należność główna wynosi 15 721,86 zł oraz pod sygn. [...], gdzie dochodzone są koszty sądowe w kwocie 743 zł. Ponadto jak wynika z treści sprzeciwu względem skarżącego wszczęto z urzędu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania S.C. P.P.H.U. "A" z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i na fundusz Pracy w łącznej kwocie 534 354 zł. W ocenie Sądu tak nakreślona sytuacja materialna skarżącego daje podstawy do zwolnienia go od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł, zwłaszcza, że jest to jedna z czterech spraw zainicjowanych przez skarżącego przed tut. Sądem. Sąd podkreśla, że prawo pomocy wiąże się bowiem ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Brak środków finansowych nie może stanowić bariery uniemożliwiającej stronie dochodzenie swych naruszonych praw przed sądem. W pozostałym zakresie Sąd oddalił wniosek uznając, że uzyskiwany dochód pozwoli mu ponieść ewentualne późniejsze koszty postępowania (np. opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, czy wpis od skargi kasacyjnej). Gdyby jednak sytuacja skarżącego uległa zmianie, może wnieść kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał odmiennej oceny sprawy niż referendarz sądowy i działając podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.