I SA/Kr 1185/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D.Ł. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2015 r. Nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla D.Ł. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2015 roku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie skarżąca D. Ł. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartym w formularzu "PPF" wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania są alimenty od byłego męża w wysokości 400 zł. Wnioskodawczyni nie posiada żadnego majątku, oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy D.Ł. podniosła, iż z uwagi na jej sytuację majątkową i osobistą nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów postępowania. Podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, od kilku lat bezskutecznie poszukuje pracy. Wnioskodawczyni korzystała z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w okresie od 1 do 31 marca 2014 roku pobierając zasiłek okresowy z powodu bezrobocia w wysokości 256 zł. Korzysta też z pomocy rodziców. Aktualnie przed Sądem Rejonowym toczy się sprawa z powództwa byłego męża skarżącej o uchylenie wobec niej obowiązku alimentacyjnego. Na trudną sytuację majątkową strony ma wpływ także stan jej zdrowia. Od kilku lat cierpi ona na depresję, która uniemożliwia normalne funkcjonowanie. Pozostaje w stałym leczeniu. W okresie od 15 grudnia 2014 roku do 3 kwietnia 2015 roku strona przebywała na leczeniu na Oddziale Dziennym Szpitala Specjalistycznego. Po zakończeniu leczenia szpitalnego strona nadal uczęszcza na terapię do Poradni Zdrowia Psychicznego. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia 30 czerwca 2015 roku o zarejestrowaniu D.Ł. jako osoby bezrobotnej od dnia 21 lutego 2012 roku bez prawa do zasiłku. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że mieszka w domu, którego właścicielką jest jej mama, K.Ł.. Jest to mieszkanie samodzielne, pokój z kuchnią. Pozostałą część domu zajmują rodzice. Skarżąca nie korzysta z pomocy finansowej rodziców, ponieważ ich sytuacja materialna jest bardzo trudna. Pomoc rodziców polega na niepobieraniu przez nich czynszu za mieszkanie oraz dzieleniu się obiadami. Skarżąca ponosi koszty energii elektrycznej (odrębny licznik) i wody (1/3 z ogólnej sumy), ponadto zakupuje leki, żywność (śniadania i kolacje), środki czystości i higieny. Nie dysponuje rachunkami potwierdzającymi wysokość tych wydatków, ponieważ ich nie zbierała. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada żadnych kont bankowych i nie korzysta aktualnie z pomocy MOPS. Do pisma z dnia 27 września 2015 roku załączone zostały kopie następujących dokumentów: dwóch faktur za energię elektryczną, faktury za wodę i zeznania PIT-36 za 2014 rok, a także zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 23 września 2015 roku o otrzymaniu przez stronę, za pośrednictwem Komornika, alimentów i oświadczenie K.Ł. z dnia 27 września 2015 roku, że dom przy ul. P. w M. stanowi jej własność. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Odnośnie wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii spraw należy skarga D. Ł.. Oznacza to, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jej wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a § 1 p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. We wniosku o przyznanie prawa pomocy D.Ł. domaga się również ustanowienia na jej rzecz pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zdaniem orzekającego sytuacja materialna skarżącej nie pozwala na poniesienie przez nią kosztów zastępstwa procesowego we własnym zakresie. Jak wynika z akt sprawy D.Ł od 21 lutego 2012 roku jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Od kilku lat bezskutecznie poszukuje pracy. Cierpi na [...] i pozostaje w stałym leczeniu. Jedynym źródłem jej dochodu są alimenty w wysokości 400 zł. Środki finansowe w takiej wysokości z trudem wystarczają na pokrycie kosztów bieżącej egzystencji wnioskodawczyni, dlatego nie ma ona możliwości, aby z uzyskiwanych dochodów poczynić jakiekolwiek oszczędności. Skarżąca zmuszona jest korzystać z pomocy rodziców przez bezpłatne udostępnienie mieszkania i obiadów. Rodzice skarżącej również znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, dlatego nie może ona liczyć na ich dodatkową pomoc finansową. W przedstawionej sytuacji konieczność wygospodarowania środków finansowych na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w ocenie referendarza sądowego przekracza aktualne możliwości wnioskodawczyni. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania D.Ł. prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jej rzecz adwokata z urzędu, dlatego orzeczono jak w punkcie II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.