I SA/Kr 1188/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Ewa Michna (spr) WSA Anna Znamiec Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2005r. sprawy ze skarg B. R. na decyzje Izby Skarbowej z dnia 10 czerwca 2003r Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz odmowy umorzenia zaległości za zwłokę I. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 312,62 zł (trzysta dwanaście złotych 62/100). I S A/Kr 1188/03 Uzasadnienie Pismem z dnia[...] grudnia 2002r. B. R. zwrócił się do Urzędu Skarbowego z wnioskiem o umorzenie zadłużenia, które jak wskazał wynosi ok. 14 000zł. Wniosek swój uzasadnił swoją trudną sytuacją zdrowotną, wskazując, że ma 68 lat, jest schorowany, leczy się w Klinice Kardiochirurgii w K., potrzebując stałej opieki. Dodatkowo we wniosku zaznaczył, że powstałe zadłużenie związane jest z likwidacją jego firmy oraz brakiem zapłaty za wykonane usługi przez firmę N.z N.na kwotę 20 000 zł. Kolejnym pismem z dnia [...] lutego 2003r. podatnik sprecyzował i rozszerzył zakres żądania, wskazując, iż prosi o anulowanie odsetek oraz rozłożenie na raty zaległości. Uzasadniając swój wniosek dodawał, że zaległość podatkowa ściągana jest z jego emerytury po 225zł. miesięcznie, co miesiąc zwraca też Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych pobrany zasiłek chorobowy w wysokości 50zł., co powoduje, że na życie otrzymuje miesięcznie jedynie kwotę 480zł. Urząd Skarbowy decyzjami z dnia [...] marca 2003r. nr [...] i nr [...]odmówił odpowiednio umorzenia odsetek za zwłokę w wysokości 15 131,20zł. oraz rozłożenia na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lipiec i sierpień 1999r. w kwocie 12 524,08zł. Pismem z dnia[...] kwietnia 2003r. B. R. wniósł odwołanie od powyższych decyzji, prosząc o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania zarzucił naruszenie przepisów art. 67,121,122 i 123 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zmianami) poprzez nie uwzględnienie jego argumentacji wskazującej na przyczyny nagłego pogorszenia jego sytuacji gospodarczej tj. utraty 17000 zł. wpłaconej dnia 27 września 1999r. spółce akcyjnej S. jako zaliczkę na zakup samochodu ciężarowego I. oraz poniesionych kosztów sądowych w wysokości 3 000zł, i braku zapłaty przez kontrahenta kwoty 20 000zł. co łącznie daje kwotę 40 000 zł. (a w rzeczywistości większą) poniesionych wydatków nie otrzymanych należności. Zarzucił także, że Urząd Skarbowy nie uwzględnił jego stanu zdrowia, zaznaczając, że okres przebywania w szpitalu spowodował pogorszenie sytuacji finansowej firm został do likwidacji firmy. Izba Skarbowa decyzjami z dnia[...] czerwca 2003r. nr [...]oraz nr -[...] utrzymała w mocy obie decyzje organu podatkowego I instancji. W dniu [...] lipca 2003 r. B. R. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargi na obie decyzje domagając się ich uchylenia, podnosząc co do zasady te same zarzuty co w odwołaniu. W odpowiedziach na skargi Izba Skarbowa wnosząc o oddalenie skarg podniosła, że instytucja rozłożenia na raty lub umorzenia zaległości stanowi szczególnego rodzaju ulgę, której zastosowanie uzależnione jest od ważnego interesu podatnika. Ocena, czy występowanie ważnego interesu uzasadnia uwzględnienie wniosku podatnika dokonywana jest przez organ podatkowy w zakresie swobodnego uznania. Zdaniem Izby Skarbowej fakt, że Urząd Skarbowy w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wskazanej przez podatnika okoliczności, iż zadłużenie powstało na skutek likwidacji firmy oraz nie zapłacenia przez kontrahenta 20 000zł. nie ma znaczenia dla sprawy, a to z uwagi na fakt, że zadłużenie powstało w lipcu i sierpniu 1999r. kiedy to dochód za cały 1999r wyniósł 116 173,89zł. Osiągnięty dochód pozwalał więc na zapłacenie zarówno zaległych zaliczek jak i powstałych odsetek za zwłokę. Dalej w odpowiedziach na skargi Izba Skarbowa wykazywała zachowanie wymogów ustawy Ordynacja podatkowa zapewniających stronie czynny udział w postępowaniu, a nadto wskazywała, że niemożność zapłaty zaległości podatkowej nie może rozstrzygać automatycznie o rozłożeniu na raty lub umorzeniu odsetek za zwłokę, tym bardziej, że Skarżący nie wykazał, aby zły stan zdrowia zmusił go do zaprzestania działalności zarobkowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Niewątpliwie, jak słusznie zauważyła w odpowiedziach na skargi, Izba Skarbowa decyzja w sprawach przyznania ulgi w postaci rozłożenia zaległości na raty lub umorzenia odsetek za zwłokę należy do zakresu swobodnego uznania organu podatkowego. Swobody tej nie należy jednak utożsamiać z dowolnością. W praktyce, organ podatkowy powinien więc rozważyć i zweryfikować wszystkie argumenty wnioskującego o ulgę, stosując wszelkie przepisy regulujące postępowanie w sprawach podatkowych. Skoro organ podatkowy ma prawo działać zgodnie z swoim uznaniem, to sądowa kontrola tego rodzaju decyzji obejmuje samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, ale nie rozstrzygnięcie, będące wynikiem dokonania wyboru. Kontrola sądu może więc dotyczyć m.in. poprawności wnioskowania organu podatkowego w oparciu o ustalony stan faktyczny z zachowaniem zasad logiki lub doświadczenia życiowego. W rozpatrywanej sprawie wyznacznikiem wyboru rozstrzygnięcia wniosku Skarżącego o rozłożeniu na raty zaległości podatkowej czy umorzeniu odsetek był m.in. "ważny interes podatnika". "Ważny interes" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Przyjmuje się przy tym, że należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie. W rozstrzyganej sprawie organy podatkowe niejako a priori uznały, że skoro Skarżący deklarował za 1999r. dochód w wysokości 116 173,89zł. to dochód ten pozwala na uiszczenie zaległości wraz z odsetkami i świadczy o dobrej kondycji finansowej momencie składania wniosku. Zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skoro wniosek o przyznanie ulgi został złożony [...] grudnia 2002r. to wnioskowanie o stanie finansowym wnioskodawcy przede wszystkim na podstawie deklarowanego dochodu w 1999r. powoduje, że swobodne uznanie organu podatkowego staje się uznaniem dowolnym. Niewątpliwie wysokość deklarowanego dochodu w 1999r. w momencie powstawania zaległości może być okolicznością braną pod uwagę przy analizie przyczyn odmowy rozłożenia zaległości na raty lub umorzenia odsetek za zwłokę. Nie może to być jednak okoliczność rozstrzygająca. Skoro organy podatkowe oparły swoje uzasadnienie na akcentowaniu stosunkowo wysokiego dochodu w proporcji do powstałych zaległości to powinny również zbadać, co spowodowało, że podatnik nie zapłacił zadeklarowanego podatku, przeznaczając na inne cele uzyskane środki z prowadzonej ówcześnie działalności gospodarczej. W tym miejscu należy zauważyć, że nie zawsze deklarowany dochód z działalności gospodarczej równoznaczny jest z faktycznie uzyskiwanymi środkami finansowymi netto otrzymywanymi przez podatnika po potrąceniu zapłaconych należności publicznoprawnych. W tym kontekście argumenty podatnika o braku rzeczywistych zapłat kontrahenta mogą zmienić ocenę wpływu takich okoliczności na możliwości płatnicze Skarżącego w momencie powstania zaległości jak i w momencie złożenia wniosku. Powoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji na brak aktywności Skarżącego swojej trudnej sytuacji finansowej, a co za tym idzie brakiem wykazania przesłanek, o których mowa w art. 48 §1 pkt 2 oraz art. 67 §1 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa, sprzeczne jest z zebranym materiałem dowodowym. W momencie złożenia wniosku Skarżący uzyskiwał jedynie stosunkowo niskie dochody z emerytury, a wiek 68 lat i wykazany zły stan zdrowia w sposób oczywisty ograniczał jego możliwości dodatkowego zarobku. Dowolnym, więc jest i nie popartym zgromadzonym materiałem dowodowym, twierdzenie że podatnik nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność wykazania swojej trudnej sytuacji finansowej. Kwota, niekwestionowanego przez organy podatkowe, 480zł. miesięcznie dochodu netto, o ile Skarżący nie dysponował innymi źródłami finansowania swojego utrzymania, oznacza możliwość wydatkowania średnio 16zł. na dzień. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwota ta może powodować trudności w regulowaniu typowych wydatków związanych z wyżywieniem, opłaceniem mediów, kosztów mieszkania oraz pozostałych kosztów samodzielnego utrzymania. Organy podatkowe wskazując na uzyskiwane w latach poprzedzających wniosek, wysokie dochody, nie weryfikowały w żaden sposób możliwości finansowych Skarżącego, poprzestając na uogólnieniu sprowadzającym się do twierdzenia, że kwota 480zł. dochodu miesięcznie wymaga udowodnienia trudności w ponoszeniu przez niego kosztów utrzymania. Pomijając badanie sprawy w powyższym zakresie organy podatkowe naruszyły przede wszystkim przepisy art. 121 i 122 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zmianami) stanowiącym, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami). W oparciu więc o art. 145 §1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji orzekając jednocześnie o kosztach na zasadzie art. 200 .cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.