I SA/Kr 1195/09

Sygn. akt I SA/Kr 1195/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 października 2009 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), Protokolant: Julia Kamieniarz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2009 r., sprawy ze skargi J. J., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 10 lipca 2009 r. Nr [...], w przedmiocie postępowania egzekucyjnego, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 100 zł ( słownie: sto złotych) Wnioskiem z dnia 23 marca 2009 r., skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego, J. J. zwrócił się, na podstawie art. 33 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., nr 229, póz. 1954 ze zm.), dalej zwanej "u.p.e.a.", o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 5 lutego 2009 r. wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał on, iż zostało przeciwko niemu wszczęte postępowania egzekucyjne dotyczące podatku od spadków i darowizn. Dokonanie egzekucji z rachunku bankowego wnioskodawcy zbiegło się z doręczeniem mu zawiadomienia Dyrektora Izby Skarbowej o możliwości zapoznania się w terminie 7 dni z materiałem dowodowym zebranym w sprawie dotyczącej odmowy przez Naczelnika Urzędu Skarbowego rozłożenia na raty zaległości podatkowej w w/w podatku. Zdaniem zobowiązanego wszczęcie egzekucji w takiej sytuacji, naliczenie odsetek i kosztów egzekucyjnych naruszyło podstawowe zasady postępowania administracyjnego w tym zasadę praworządności i pogłębiania zaufania do organów państwa. Zdaniem wnioskodawcy Naczelnik Urzędu Skarbowego nie miał prawa naliczać kosztów egzekucji i odsetek przed rozstrzygnięciem odwołania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej. W razie bowiem utrzymania w mocy decyzji odmawiającej rozłożenia na raty zaległości podatkowej przez Dyrektora Izby Skarbowej, dobrowolnie wykonałby on zobowiązanie podatkowe, co spowodowałoby uniknięcie kosztów egzekucyjnych. Podkreślił on także, iż organ egzekucyjny zostawił na jego koncie firmowym 45 gr, co uniemożliwiło mu zapłatę w terminie innych zobowiązań. Wskazał on również na konieczność wstrzymania czynności egzekucyjnych. Skarżący podkreślił także, iż będzie dochodził odszkodowania na zasadzie art. 168b u.p.e.a. za szkody wyrządzone wskutek niezgodnego z prawem wszczęcia i prowadzenia egzekucji. Pismo to zostało przesłane do Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako do wierzyciela, celem zajęcia stanowiska w sprawie wniesionego zarzutu na prowadzone postępowania egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r., Nr[...], na podstawie art. 123§1 k.p.a. oraz art. 34§1 u.p.e.a., uznał za bezzasadny zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji w części dotyczącej art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Organ uznał, iż na dzień wystawienia tytułu wykonawczego zobowiązanie było wymagalne i mogło być egzekwowane w drodze prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 33 pkt 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być min. rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Brak jest przesłanek do uznania, iż samo prowadzenie postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi podatkowej wstrzymuje wykonanie decyzji bądź stanowi przeszkodę w prowadzeniu wobec podatnika egzekucji. Nie stwierdzono również naruszenia zasady praworządności i pogłębiania zaufania do organów państwa poprzez pozbawienie strony możliwości dobrowolnego wykonania decyzji, uznając, iż prawo to istniało od momentu wydania decyzji ustalającej wysokość podatku i nie było w żaden sposób ograniczone. Do wyłącznego uznania strony należała decyzja, czy z możliwości tej skorzystać. Podsumowując organ uznał, iż w piśmie z dnia 23 marca 2009 r. nie podano żadnych przepisów prawa, które zostały naruszone przy wystawieniu tytułu egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o jego uchylenie oraz ponownie zwrócił się o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania o rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Podkreślił on, iż przyjęcie wykładni, że złożenie wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej nie stanowi formalnej przeszkody do dalszego prowadzenia egzekucji i nie wstrzymuje tej egzekucji, pozbawia jakiegokolwiek sensu prawnego istnienie art. 67a Ordynacji podatkowej i wprowadza fikcję prawną istnienia tego przepisu. Następnie odniósł się do naruszenia zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Podał także, iż nieprawdą jest, że w zarzutach z dnia 23 marca 2009 r., nie podał żadnych przepisów, które zostały naruszone, albowiem z treści tych zarzutów jednoznacznie wynika, iż naruszono podstawowe zasady k.p.a. mimo braku formalnego ich powołania. Niewątpliwe jest w opinii skarżącego, iż organ egzekucyjny nie miał prawa naliczać kosztów egzekucyjnych i odsetek z uwagi na toczące się postępowania w przedmiocie przyznania ulgi podatkowej. Organ powinien, zdaniem skarżącego, zgodnie z art. 56§1 pkt 1 u.p.e.a. zawiesić postępowanie egzekucyjne do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie rozłożenia zaległości podatkowej na raty. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 10 lipca 2009 r., Nr[...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Również organ rozpoznający zażalenie podkreślił, iż złożenie wniosku o przyznanie ulgi ratalnej nie powodowało i nie powoduje braku wymagalności obowiązku, jak również nie wstrzymuje prowadzonej już egzekucji. Skutek taki mogłoby wywołać jedynie wydanie przez organ podatkowy decyzji o rozłożeniu należności na raty. Zobowiązanemu ulga taka nie została udzielona - postępowanie jest w toku. Organ II instancji wyraził również pogląd, iż w sytuacji wyegzekwowania należności, rozłożenie jej na raty wydaje się wątpliwe. Zawarty w uzasadnieniu zażalenia wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych, był od samego początku bezprzedmiotowy, bowiem postępowanie egzekucyjne zostało już wcześniej zakończone i żadne czynności egzekucyjne z mocy samego prawa, nie mogą już być prowadzone. Organ podkreślił również, iż po otrzymaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, postanowienie w sprawie zarzutu wyda organ egzekucyjny. W skardze na postanowienie organu II instancji, skarżący wniósł o jego uchylenie, jak również poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, zarzucając rażące naruszenie zasad wynikających z art. 6 i 7 k.p.a., tj. zasady praworządności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, na uzasadnienie czego powtórzył wcześniej podnoszone argumenty. Ponadto wskazał on, iż Prezydent Miasta, prawomocnym postanowieniem z dnia 2 lipca 2009 r., wyraził zgodę na spłatę zaległości podatkowej w kwocie 5 760,40 zł w trzech ratach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, iż postanowienie Prezydenta Miasta, na które powołuje się skarżący, nie mogło i nie miało wpływu na dopuszczalność egzekucji w chwili wystawienia tytułu wykonawczego i nadania mu klauzuli wykonalności w dniu 18 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo opostępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 z późn. zm - oznaczana dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazanych. W ocenie Sądu organy podatkowe nie dokonały prawidłowej oceny charakteru prawnego pisma z dnia 23 marca 2009 r. Zarówno bowiem w tym piśmie, jak i w zażaleniu na postanowienie z dnia 28 maja 2009 r. skarżący wnosił o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie czynności egzekucyjnych, kwestionując prowadzenie egzekucji w sytuacji niezakończenia postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Skarżący wskazał w nim podstawę prawną swojego wniosku tj. art. 33 pkt 2 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, iż "podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej". Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał zatem, iż pismo to stanowi zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne i skierował je do wierzyciela celem uzyskania jego stanowiska w tej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni stanowisko to podziela, iż żądanie strony należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego, a nie na podstawie tytułu pisma (wyrok NSA z 2 marca 1987 r., III SA 92/87, LexPolonica nr 297006), a także wskazuje się, iż związanie organu rozpatrującego sprawę zakresem żądania strony co do przedmiotu postępowania dotyczy określonej we wniosku strony podstawy faktycznej żądania, a nie powołanej przez nią podstawy prawnej (wyrok NSA z 16 grudnia 1987, IV SA 757/87, ONSA 1988/1/20). Powołanie zatem art. 33 pkt 2 u.p.e.a. nie mogło być okolicznością przesadzającą o charakterze wniosku skarżącego, zwłaszcza w świetle zawartych w jego uzasadnieniu twierdzeń, podnoszonych także na późniejszym etapie postępowania. Wynika z nich bowiem, iż skarżącemu chodzi o wstrzymanie czynności egzekucyjnych na skutek istnienia przeszkody w jego prowadzeniu. Na tym właśnie polega instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podkreślić należy, iż ustalenie rzeczywistej intencji wnoszącego pismo, tj. czy wnosi on o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, czy wnosi zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, ma decydujące znaczenie dla prawidłowego wyznaczenia przez organy granic rozpatrywania sprawy wywołanej wniesionym pismem. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy zobligowane będą dokonać oceny treści pisma skarżącego z dnia 23 marca 2009 r. zgodnie z w/w wskazaniami oraz rozpoznać je w odpowiednim trybie. Podkreślić należy, iż w razie niejasności sprecyzowanie żądania należy do wnoszącego pismo a nie do organu administracji. Z tego względu orzeczono jak w sentencji na zasadzie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis od skargi.