I SA/Kr 1195/14

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2014r. Nr [...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007r oraz za okres od stycznia do maja 2008r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 26 marca 2015r. J.D. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2014r. wydane w przedmiocie podatku od towarów i usług. Skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, duże koszty utrzymania. Wskazuje, iż aktualnie jest jedynym żywicielem rodziny, małżonka nie pracuje, zajmuje się 14 miesięcznymi bliźniakami i 2 letnim synem. Podnosi, iż dochód jaki uzyskuje z tytułu umowy o pracę oraz działalności gospodarczej wynosi 4 870,60 zł, co daje na jednego członka rodziny kwotę 974,12 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonka oraz trójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodu wnioskodawcy z tyt. zatrudnienia w kwocie 1519 zł oraz dochodu osiąganego przez niego z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 3 716,20 zł. Łącznie dochody rodziny wynoszą zatem 5 236,18 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący nie posiada nieruchomości lokalowych ani gruntowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" znajdującego się w aktach sprawy - J.D. ur. w 1976r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. C. – D. ur. w 1981r. Małżonkowie od 2009r. pozostają w rozdzielności majątkowej i mają na utrzymaniu dwóch synów W.D. ur. w 2012r. i D.D. ur. w 2014r. oraz córkę L.D. ur. w 2014r. J.D. zatrudniony jest w firmie "G". M.D. i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1 519,98 zł., miesięcznie, netto. Prowadzi też działalność gospodarczą. Z tego tytułu wskazuje dochód 3716,20 zł. W 2013r. dochód J.D. uwzględniony w deklaracji PIT – 37 wyniósł 19 343,20 zł., przy przychodzie na poziomie 20 733,80 zł. W tym samym roku działalność gospodarcza przyniosła mu 8 390,39 zł, przy przychodzie w wysokości 36 536,69 zł. M. C. – D. od 1 stycznia 2014r. nie prowadzi działalności gospodarczej i zajmuje się wychowywaniem dzieci. W 2013r. jej dochód wyniósł 22 224,87 zł. przy przychodzie na poziomie 117 278,12 zł. J.D. oświadczył, iż nie posiada oszczędności, kont bankowych lokat bankowych ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro a dom, w którym mieszka rodzina jest własnością M.C.-D.. Budynek ten usytułowany jest na nieruchomości położonej w W., gmina K., obejmującej trzy działki nr 1462,1465 i 1468 o łącznej powierzchni 102 a. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż wniosek skarżącego jest jego kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek – postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2014r. został rozpoznany w taki sposób, iż skarżącego zwolniono od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł, natomiast w pozostałym zakresie co do pozostałych kosztów wniosek oddalono. Ponieważ postanowienie w przedmiocie prawa pomocy stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wynika z tego, iż przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak aż taka zmiana okoliczności istotnych, aby miało to wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżący nie wykazał bowiem nowych okoliczności w istotny sposób świadczących o pogorszeniu – w stosunku do stanu z października 2014r. – stanu majątkowego. Co więcej – wniosek w swej treści jest identyczny z wnioskiem poprzednio będącym przedmiotem oceny. Nadal wnioskodawca otrzymuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz działalności gospodarczej, sytuacja rodzinna również się nie zmieniła. Wnioskodawca nie wykazał żadnych innych dodatkowych obciążeń budżetu domowego, poza tymi, o których wspominał w poprzednim wniosku. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawca nie wykazał zatem wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej sytuacji majątkowo – bytowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego orzeczenia. Zdaniem orzekającego, w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawcy wysokości łącznie 5 236,18 zł, nawet w kontekście wykazanych wydatków na utrzymanie - jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty wpisu sądowego w części, na podstawie prawomocnego orzeczenia z października 2014r. Strona zobowiązana jest do partycypacji w kosztach sądowych. Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy trzeba też wziąć pod uwagę fakt, iż w tut. Sądzie toczy się też drugie postępowanie, ze skargi J.D., o sygn. akt I SA/Kr 1196/14. Natomiast, jak podkreślono, sytuacja skarżącego nie zmieniła się w żaden sposób od poprzednio ocenianej, a tam skarżący został już zwolniony od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł i na obecnym etapie postępowania nie wykazano żadnych podstaw aby zmienić to orzeczenie. Co więcej, aktualnie skarżący przedstawia skargę kasacyjną sporządzoną przez pełnomocnika z wyboru, co oczywiście nie wpływa jednoznacznie na odmowe przyznania prawa pomocy, jednakże jest oceniane w całokształcie przesłanek warunkujących przyznanie tej pomocy. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezzasadne i nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej, a już uzyskane prawo pomocy w zakresie częściowym jest wystarczające i odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swą pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).