I SA/Kr 1195/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku z dnia 26 marca 2015 r. J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2014 r. Nr [...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. oraz za okres od stycznia do maja 2008 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 20 stycznia 2014 r. I SA/Kr 1195/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi J.D. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2014 r. nr [...] oraz [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. oraz za okres od stycznia do maja 2008 r. W dniu 26 marca 2015 r. J.D. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący uzasadniał swój wniosek niskimi dochodami i dużymi kosztami utrzymania (koszty wizyt kontrolnych, środków czystości, środków higieny). Wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny, małżonka nie pracuje, zajmuje się 14 miesięcznymi bliźniakami i 2 letnim synem. Dochód skarżącego z tytułu umowy o pracę oraz działalności gospodarczej wynosił 4 870,60 zł, co dawało na jednego członka rodziny kwotę 974,12 zł. Wniosek skarżącego został oddalony postanowieniem referendarza z dnia 14 kwietnia 2015 r., I SA/Kr 1195/14. Skarżący wniósł sprzeciw w terminie siedmiu dni od doręczenia ww. postanowienia. W sprzeciwie zwrócił uwagę, że postanowieniem z dnia 10 października 2014 r., I SA/Kr 1195/14 wydanym przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie został zwolniony od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł. Zwolnienie to, zdaniem skarżącego, dotyczyło również postępowania kasacyjnego. W konsekwencji, zdaniem skarżącego, oddalenie wniosku było nieprawidłowe – a postępowanie w przedmiocie prawa pomocy powinno być umorzone z uwagi na niedopuszczalność ponownego orzekania w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skuteczne (w terminie) wniesienie sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza w przedmiocie prawa pomocy powoduje, że wniosek o jej przyznanie podlega ponownemu rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Ponadto należy wskazać, że następstwem skutecznego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej zaskarżonego orzeczenia w całości, nawet jeśli strona zaskarżyła jedynie niekorzystną dla siebie część tego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący uzyskał dwa pozytywne dla siebie rozstrzygnięcia na etapie postępowania przed rozpatrzeniem skarg przez wojewódzki sąd administracyjny. Dwoma postanowieniami z dnia 10 października 2014 r., I SA/Kr 1195/14 i I SA/Kr 1196/14 wydanymi przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący został zwolniony od kosztów sądowych, w każdej z tych spraw, ponad kwotę 500 zł. W obu sprawach wpisy należne przekraczały kwoty 500 zł, skarżący wpłacił więc dwa razy po 500 zł. Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2015 r. orzekający Sąd połączył sprawy obydwu skarg do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia – wydając jeden wyrok o sygn. akt I SA/Kr 1195/14, oddalający obydwie skargi. Rację ma skarżący, że uzyskane zwolnienie od kosztów sądowych na etapie postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym dotyczy również późniejszych etapów postępowania sądowoadministracyjnego (w tym kosztów opłaty kancelaryjnej za uzasadnienie), chyba że coś innego wynikałoby z wyraźnego orzeczenia sądu. Niemniej jednak orzekający w niniejszej sprawie Sąd nie podziela poglądu, że postępowania w przedmiocie ponownego wniosku skarżącego należało umorzyć z przyczyn formalnych. Obowiązujące obecnie przepisy ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują "umorzenia postępowania" w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252§3, art. 257 oraz art. 258 §2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w obecnym brzmieniu jedynymi dopuszczalnymi rozstrzygnięciami są: przyznanie prawa pomocy (w określonym zakresie), odmowa przyznania prawa pomocy i pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. O ile nie ma większego znaczenia, czy postanowienie (referendarza lub sądu) zawierać będzie formalnie wyrzeczenie o "oddaleniu wniosku" lub "odmowie przyznania prawa pomocy" – o tyle nie jest możliwe wydanie całkowicie odmiennego jakościowo rozstrzygnięcia – tj. umorzenie postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Powyższą interpretacje potwierdza uzasadnienie projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (druk sejmowy nr 1633 w części dotyczącej nowego art. 249a). Zgodnie z poglądem projektodawców: "W wyniku zmiany wprowadzona zostanie podstawa do umorzenia postępowania w sprawie prawa pomocy. Nie uzyskuje akceptacji praktyka umarzania postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w przypadku zaistnienia ww. zdarzeń. Podkreśla się, że art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. dotyczy jedynie umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, jeżeli stało się ono bezprzedmiotowe z innych przyczyn. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do postępowań wpadkowych", a takim postępowaniem wpadkowym jest postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Powyższy pogląd jest kontynuacją poglądów doktryny wskazujących, że do orzekania na podstawie art. 161 nie jest uprawniony referendarz sądowy, np. w sprawie o umorzenie postępowania w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, oraz że umorzenie dotyczy tylko pism wszczynających postępowanie sądowoadministracyjne (skarg i wniosków w rozumieniu art. 63 p.p.s.a.). Dlatego brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie tego przepisu w razie cofnięcia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku lub w przypadku bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wpadkowej (por. B. Dauter [w:] Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, komentarz do art. 161, uwagi 17 i 18). W związku z powyższym orzekający w sprawie Sąd wniosek skarżącego oddalił na podstawie art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest to, jak już Sąd zauważał na wstępie, jakościowo tożsame orzeczenie jak postanowienie o odmowie przyznania pomocy, przy czym Sąd wybrał takie sformułowanie, aby nie budzić wątpliwości, że dotyczyło ono wyłącznie wniosku wymienionego w komparycji postanowienia tj. wniosku z dnia 26 marca 2015 r.