I SA/Kr 1197/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.S., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi o na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.05.2015r. , nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu w podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi o na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27.05.2015r. , nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", J.S. ur. w 1963 r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną R.S. ur. w 1963r. Wnioskodawca od sierpnia 2013r. jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku i obecnie zużył już na bieżące potrzeby wszystkie zgromadzone oszczędności . W 2014r. udało mu się uzyskać z "innych źródeł niewymienionych" w deklaracji PIT – 37 łączny dochód w wysokości 6 536,30 zł. R.S. od 1993r. jest przewlekle chora na schizofrenię. Bierze regularnie leki i jest pod stałą opieka psychiatry. Otrzymuje rentę z ZUS w wysokości 757,21 zł. , netto , miesięcznie. Z tego tytułu uzyskała ona w 2014r. dochód w wysokości 10 106,80 zł. Małżonkowie otrzymują pomoc finansową od dzieci; M.S. i W.M. w wysokości od 500 – 1200 zł. Środki te wraz z pieniędzmi pochodzącymi z sukcesywnie wysprzedawanego majątku w postaci: książek , sprzętu narciarskiego, narzędzi, sprzętu RTV , AGD oraz innych przedmiotów zgromadzonych przez 52 lata życia przeznaczane są m.in. na spłatę kredytu w wysokości 1400 zł. Kredyt ten zaciągnięty został na pokrycie bieżących kosztów żywności , lekarstw, opieki medycznej , paliwa. Małżonkowie mają jedno wspólne konto bakowe w PKO BP S.A., którego saldo na dzień 21.10.205r. wynosiło 201,91 zł. Strona skarżąca jest właścicielem domu o pow. 280 m2 oraz samochodu marki Citroen C3 z 2012r. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja J.S. nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Jest on osobą bezrobotną i wraz z żoną utrzymuje się z jej niskiej renty. Małżonkowie zmuszeni są korzystać z pomocy finansowej dzieci a w wyniku konieczności spłacania zaciągniętego kredytu wysprzedają mienie ruchome gromadzone przez lata. Bieżące rachunki płacone są dopiero po otrzymaniu przez R.S. renty. Okoliczności te nie pozwalają zatem na wygospodarowanie środków mogących pokryć koszty sądowe, bez uszczerbku w warunkach egzystencji rodziny, tym bardziej, że sam wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł. Stąd też przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).