I SA/Kr 1201/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą postanawia : - skargę odrzucić - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia 16 kwietnia 2010 r., nr [...], na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 28 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585, zwana dalej "u.s.u.s."), po rozpatrzeniu wniosku E. D. (dalej zwanej "skarżącą"), odmówił S. D. (dalej zwanemu "zobowiązanym") umorzenia należności z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia. W czasie prowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, że E.D. była żoną S. D.. Małżeństwo to zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2004 r., nie został jednak dokonany podział majątku wspólnego małżonków. Były małżonek skarżącej prowadził działalność gospodarczą w związku z czym zobowiązany był do uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne. Ponieważ składki nie były odprowadzane, dla zabezpieczenia swoich roszczeń Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustanowił hipotekę przymusową na ½ części nieruchomości stanowiącej współwłasność skarżącej i jej byłego męża. W związku z powyższym, skarżąca wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie tych należności. Organ w toku postępowania o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek traktował skarżąca jako pełnomocnika byłego męża. Skarżąca przedstawiła w postępowaniu liczne dokumenty potwierdzające sytuację materialną zarówno jej jak i domowników zamieszkujących z nią nieruchomość obciążoną hipoteką przymusową. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ wydał decyzję odmawiającą S. D., reprezentowanemu przez E. D., umorzenia należności z tytułu składek, uzasadniając ją w ten sposób, że art. 24 ust. 2 z zastrzeżeniem ust. 3a u.s.u.s. oparty jest na konstrukcji "uznania administracyjnego", więc organ fakultatywnie dokonuje umorzenia należności z tytułu składek rozpatrując zgromadzony materiał dowodowy. Organ stwierdził, że zgodnie z ustaleniami poczynionymi w sprawie sytuacja materialna i osobista byłego małżonka skarżącej, nie pozwala na umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Organ uznał, że nie zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności zdefiniowanej w art. 28 ust. 3 u.s.u.s, a skarżąca zamiast przedstawić uzasadnione wydatki zobowiązanego, skupiła się na przedstawieniu własnej sytuacji osobistej i majątkowej. W związku z powyższym organ nie mógł umorzyć należności z tytułu nieopłaconych składek również na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Od powyższej decyzji skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, odwołując się nadal do swojej sytuacji materialnej i osobistej, nie przedstawiając żadnych dowodów świadczących o sytuacji materialnej zobowiązanego. Decyzją z dnia 17 czerwca 2010 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w zw. z art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000, Nr 98, poz. 1071, zwanej dalej "k.p.a."). utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymując zaprezentowane w niej stanowisko. Organ podkreślił, że działając zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wzywał będącego stroną S.D. do przedstawienia materiału dowodowego świadczącego o jego sytuacji materialno-bytowej, a mimo tego żaden dowód nie został przedstawiony. W związku z powyższym, organ stwierdził, że zobowiązany nie wykazał w sposób dostateczny, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W skardze skierowanej do tut. Sądu E.D. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, odwołując się do swojej ciężkiej sytuacji materialnej i osobistej. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 lipca 2010 r. E.D. została wezwana do oświadczenia się w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania, czy skargę na decyzję ZUS składa w imieniu S. D., który jest adresatem zaskarżonej decyzji, a jeśli tak, to przedłożenie również w terminie 7 dni pełnomocnictwa od S.D. z podaniem stosunku pokrewieństwa z w/wym – pod rygorem odrzucenia skargi wniesionej przez osobę nieuprawnioną. Odpowiadając na powyższe wezwanie skarżąca podała, że skargę składa w imieniu własnym, a nie byłego męża. Wskazała w szczególności, że zwróciła się z prośbą o umorzenie, gdyż "byłego męża to nie obchodzi i lekceważy wszystko". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes lub obowiązek. Interes prawny jest kwalifikowanym interesem faktycznym. Interes prawny wynika z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (wyrok NSA z 2 czerwca 1998 r., IV SA 2164/97, LEX nr 43262). W sprawie legitymację do złożenia wniosku posiadał więc tylko S. D. i tylko on mógł być stroną postępowania toczącego się przed organem administracji w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Działalność gospodarcza, w ramach której powstała zaległość w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, prowadzona była bowiem przez niego, i to on zobowiązany był do uregulowania tej zaległości. W postępowaniu przed organem zobowiązany jednak nie występował. Udział w postępowaniu brała jego była żona E.D. i to ona złożyła wniosek o umorzenie zaległości składkowych. Nie posiadała ona jednak interesu prawnego w domaganiu się umorzenia należności z tytułu nieopłaconych przez jej byłego małżonka składek, ponieważ w żaden sposób nie została zobowiązana do ich zapłaty. Podkreślić w związku z tym także należy, że była żona zobowiązanego nie była osobą legitymowaną do złożenia wniosku o umorzenie należności składkowych. Organ w ogóle nie podjął działań w celu wyjaśnienia w czyim imieniu występuje skarżąca i w toku postępowania traktował ją jako osobę reprezentującą zobowiązanego. W aktach administracyjnych brak jest dokumentu, z którego wynikałoby takie umocowanie dla skarżącej. W myśl art. 33 § 4 k.p.a. w sprawach mniejszej wagi organ administracji publicznej może nie żądać pełnomocnictwa, jeśli pełnomocnikiem jest członek najbliższej rodziny lub domownik strony, a nie ma wątpliwości co do istnienia i zakresu upoważnienia do występowania w imieniu strony. W związku z powyższym, Sąd stwierdza, że nie było podstaw do uznania E. D. za pełnomocnika zobowiązanego, gdyż nie została spełniona żadna z przesłanek określonych w powyższym przepisie. Suma zaległych składek wynosząca 24 842,20 zł jest kwotą wysoką dla przeciętnego obywatela, co świadczy o tym, że niniejszej sprawy nie można było zakwalifikować jako sprawę mniejszej wagi. Przede wszystkim jednak E. D. będąc byłą żoną zobowiązanego nie jest jego najbliższą rodziną, a w związku z tym, że byli małżonkowie nie zamieszkują razem nie można uznać jej również za domownika S. D. Ponadto, z pism kierowanych przez skarżącą do organu wywnioskować można, że uważała się ona za stronę postępowania, gdyż przedstawiała cały czas okoliczności związane z jej sytuacją materialną i rodzinną. Z pism tych wynikało także, że skarżący w ogóle nie interesuje się sprawą. Podsumowując powyższe rozważania Sąd stwierdza, że wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie umorzenia należności składkowych S. D. został złożony przez podmiot nieuprawniony. Mimo to organ przeprowadził postępowanie i wydał decyzję na zobowiązanego S. D., wskazując, że jest on reprezentowany przez E. D. Ponieważ skargę na powyższą decyzję wniosła E. D., Sąd wskazuję, że w myśl art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Legitymacja skargowa stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu w celu doprowadzenia go do stanu zgodnego z prawem i usunięcia naruszenia prawa, dotyczącego strony. Od wykazania związku pomiędzy interesem prawnym, chronionym przez przepis prawa, a zaskarżonym aktem organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. Skarżący bowiem musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. W niniejszej sprawie takiego związku brak. Skarżąca odpowiadając na wezwanie Sądu wskazała, że w sprawie występuje w imieniu własnym, a nie byłego męża. Adresatem decyzji wydanej przez organ jest natomiast S.D.. Mimo wskazanych uchybień popełnionych w toku postępowania przez organ, nie ma podstaw do uznania, że skarżąca jest uprawniona do wniesienia skargi na decyzję odmawiającą jej mężowi umorzenia należności składkowych. Zaskarżona decyzja w żaden sposób nie narusza bowiem jej praw, gdyż to nie ona odpowiada za tego rodzaju zobowiązania byłego męża. W związku zatem z brakiem legitymacji procesowej, E. D. nie może być uznana za stronę niniejszego postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd uznając skargę za niedopuszczalną, odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.