I SA/Kr 1210/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. K. przy uczestnictwie E. M., J. M., J. M., S. M., M. M., B. J., B. N. i A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2017r. w kwestii wniosku pełnomocnika organu z dnia 18 września 2018r. o uzupełnienie wyroku z dnia 17 września 2018r. w zakresie kosztów postępowania postanawia: oddalić wniosek o uzupełnienie wyroku Postanowieniem z dnia 23 marca 2018r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał skarżącej I. K. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2018r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła adwokata M. O. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej. Pismem z 18 lipca 2018r. pełnomocnik z urzędu wniósł o zwolnienie go z obowiązku zastępowania strony bowiem ma on inną wizję reprezentowania jej przed Sądem. Na rozprawie w dniu 19 lipca 2018r. skarżąca wniosła o zmianę pełnomocnika gdyż nie podjął on należytych czynności w sprawie a ją samą przyjął na schodach banku. W piśmie z 2 sierpnia 2018r. Okręgowa Rada Adwokacka w K. wyznaczyła adwokat K. D. pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej. Wyrokiem z dnia 17 września 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę wniesioną przez I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 września 2017r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za 2017r. Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 18 września 2018r. złożył wniosek o uzupełnienie wyroku poprzez rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w związku z wnioskiem zawartym na rozprawie w dniu 17 września 2018r. We wniosku wskazano, że pełnomocnik z urzędu przejrzał akta, spotkał się raz ze skarżąca i uczestniczył w rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 157§1 i §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm. dalej-p.p.s.a.), strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu-a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia-zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Wskazać należy, że dodatkowym orzeczeniem, o którym mowa w powołanym przepisie jest orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania sądowego zamieszczane w wyroku. Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Użyte w przytoczonym przepisie pojęcie "całości skargi", określa zakres zawiłości prawnej, o którym, po pierwsze, decydują wnioski skargi określające przedmiot zaskarżenia, stanowiący podstawowy element kształtujący zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny a po drugie, dodatkowe orzeczenia, jak i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, które według przepisów ustawy sąd powinien zamieścić w wyroku. Wydany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2018r. spełnia zdaniem Sądu te wymagania, gdyż rozstrzyga on o całości skargi orzekając o jej oddaleniu. Zgodnie bowiem z art. 209 powołanej ustawy rozstrzygnięcie wniosku strony o zwrot kosztów (art. 210 p.p.s.a.) należy zamieścić w sentencji każdego wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniającego skargę (art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 145-150 p.p.s.a.) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej (uwzględniającego tę skargę-art. 203 p.p.s.a. oraz ją oddalającego-art. 204 p.p.s.a.). Ponadto należy je zawrzeć w postanowieniach o umorzeniu postępowania wskutek zastosowania przez organ autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), a także przeprowadzenia skutecznej mediacji (art. 118§2 p.p.s.a.), o których mowa w art. 201 p.p.s.a. Ponadto ustanowionemu w ramach prawa pomocy adwokatowi należy się wynagrodzenie oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków na zasadach określonych w art. 250§1 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem adwokat wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie na zasadach określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów dokonane w ramach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Należy w tym miejscu podkreślić, że wynagrodzenie, o którym mowa w powołanym przepisie jest związane z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2005r., sygn. akt: OZ 720/04, Lex nr 156687). Uprawnieniem i obowiązkiem Sądu jest ustalenie, czy pomoc ta została rzeczywiście udzielona. Trzeba bowiem mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika powoduje, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z opłaceniem jego wynagrodzenia, zaś Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. W tym zakresie Sąd powinien przede wszystkim rozważyć, czy czynność, za którą pełnomocnik domaga się opłaty, spełnia podstawowe elementy profesjonalizmu. Reprezentowana strona ma bowiem prawo wymagać, by czynności pełnomocnika były skuteczne, adekwatne do stanu sprawy i zgodne z prawem. Tym samym przez faktyczne udzielenie pomocy prawnej należy rozumieć profesjonalne działanie wyznaczonego radcy prawnego i znajomość obowiązujących przepisów prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 sierpnia 1997r. sygn. akt: II CZ 88/97, Lex nr 31820 i z dnia 16 marca 2000r. sygn. akt: I PZ 86/99, Lex nr 460165 oraz postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z dnia 20 września 2009r., sygn. akt: II SA/Wr 221/09, Lex nr 772245 i w Warszawie z dnia 17 lipca 2009r.,sygn.akt: II SA/Wa 491/08, Lex nr 1055443). Nie sposób bowiem pominąć funkcji jakie powinna spełniać instytucja nieopłaconej pomocy prawnej. Chodzi tu o funkcję dyscyplinującą, która w stosunku do pełnomocnika powinna przejawiać się koniecznością dołożenia maksymalnej staranności w realizacji nałożonych obowiązków, zapłata bowiem za nie pochodzi ze środków Skarbu Państwa. Nie bez znaczenia pozostaje funkcja społeczna, gdyż uprawniony do pomocy prawnej z urzędu nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona mu pomoc jest pomocą iluzoryczną (zob. S. Babiarz i inni, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2009 r. wyd. 2, s. 366-367). Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie w literaturze postępowania cywilnego, mając odniesienie również do procedury sądowoadministracyjnej, zgodnie z nim, jeśli czynności podejmowane przez wyznaczonego pełnomocnika, nie mają charakteru "pomocy prawnej" z uwagi na ich sprzeczność z zasadami profesjonalizmu, brak jest podstaw do przyznania adwokatowi ze środków Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2000r., sygn. akt: I PZ 86/99, Lex nr 460165 i z dnia 10 grudnia 2001r. sygn. akt: I PKN 248/01, Lex nr 52256), jak również w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006r., sygn. akt: I FSK 854/05, Lex nr 293151). Dlatego wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przyznawane jest za pomoc prawną faktycznie udzieloną. W przypadku natomiast, gdy pomoc prawna polega jedynie na zapoznaniu się z aktami sprawy przez pełnomocnika – tak jak w niniejszej sprawie – to trudno uznać, że ma ona charakter pomocy prawnej. Zgodnie z §4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714 ze zm.), ustalenie opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa prawnego, następuje z uwzględnieniem nakładu pracy adwokata, w szczególności czynności podjętych w sprawie, a także charakteru sprawy i wkładu adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych i rozstrzygnięcia sprawy. Jako podstawę swojego wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, pełnomocnik wskazał, że przejrzał akta, spotkał się w dniu 13 września 2018r. ze skarżąca i brał udział w rozprawie w dniu 17 września 2018r. W aktach sprawy brak jest informacji o jakiejkolwiek czynności procesowej podjętej przez adwokat K. D. zmierzającej do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny I instancji niniejszej sprawy. Nie sposób zaliczyć do takich czynności zapoznania się przez tegoż profesjonalnego pełnomocnika procesowego z treścią akt sprawy. Co ważne i co wymaga podkreślenia, to sama skarżąca a nie jej pełnomocnik ustanowiony z urzędu, złożyła na rozprawie w dniu 17 września 2018r. pismo procesowe z którego treści wynika, że to skarżąca zapoznała się z aktami sprawy wnosząc o wezwanie organu I instancji o doręczenie wszystkich dokumentów z lata poprzednich dotyczących tej sprawy. Oznacza to, że na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw faktycznych i prawnych do żądania przez adwokata przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu. Wnioskodawca nie wykazał więc wykonania ciążącego na nim obowiązku świadczenia pomocy prawnej na rzecz skarżącej w zakresie przyznanego prawa pomocy. Wynagrodzenie należy się natomiast za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną i odpowiednio udokumentowaną przed sądem. Pełnomocnik z urzędu nie wskazał kiedy, ile razy, zapoznał się z aktami sprawy i ile czasu temu poświęcił. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 157§1, §2 i §3 a contrario ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 250§1 tej ustawy odmówić uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 września 2018r., o czym orzeczono jak w sentencji.