I SA/Kr 1215/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009r na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Ś. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 czerwca 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą w zakresie częściowym od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi. W dniu 31 sierpnia 2009r. skarżąca K. Ś., działająca przez pełnomocnika doradcę podatkowego M/ D/ – M. złożyła wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 czerwca 2009r. wydaną w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody. Wskazuje, iż ma na utrzymaniu piątkę małoletnich dzieci. Sama nigdzie nie pracuje, utrzymuje się jedynie z zasiłków rodzinnych, zasiłków z opieki społecznej oraz datków od organizacji charytatywnych takich jak Fundacja [...]. Strona podnosi, iż mąż, a ojciec dzieci opuścił kraj i od tej pory nie interesuje się rodziną. Sama skarżąca nie posiada na własność żadnego majątku, mieszka u rodziców wraz ze swymi dziećmi. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z piątką małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z zasiłku rodzinnego w łącznej kwocie 809,56 zł oraz zasiłek celowy z Pomocy Społecznej w wysokości 134,48 zł. Łączny zatem dochód 6 – osobowej rodziny wynosi 988,54 zł. Z oświadczeń skarżącej znajdujących się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada ona na własność żadnych nieruchomości gruntowych ani lokalowych. Skarżąca nie wykazuje także faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W myśl przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniach przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ) – wpis od przedmiotowej skargi wynosi 500,00 zł. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej, należy stwierdzić, że uiszczenie tejże należności nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym jej utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżąca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego, bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu oraz swych najbliższych. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów w wysokości łącznie 988,54 zł, uwzględniając ich źródło tj. datki instytucji charytatywnych, pomoc społeczna, zasiłki rodzinne, konieczność samotnego wychowania i utrzymania piątki małoletnich dzieci - w odniesieniu do podstawowych, zwyczajowych wydatków na utrzymanie, braku oszczędności i cennych ruchomości - w kontekście wysokości samej należności, zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od kosztów sądowych w tym zakresie. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącej - bardzo niskie dochody, brak oszczędności, zwyczajowe wydatki na utrzymanie i wyżywienie w odniesieniu do wykazanych dochodów i specjalnej, bardzo trudnej sytuacji rodzinnej, w jakiej skarżąca znalazła się z ostatnim czasie - uiszczenie wymaganych obecnie kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie i swym dzieciom podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca – na podstawie przedstawionych przez nią danych i oświadczeń - do takich osób należy. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącej zwolnienie jej od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od konieczności uiszczenia wpisu sądowego należy uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).