I SA/Kr 1215/09
WyrokWSA w Krakowie2009-12-10
Skład orzekający: Maja Chodacka, Stanisław Grzeszek, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego w celu ustalenia sytuacji majątkowej i osobistej podatniczki?Ratio decidendi
Organy podatkowe dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewystarczające rozważenie indywidualnego interesu podatniczki i zaniechanie przeprowadzenia szczegółowego postępowania dowodowego w celu ustalenia jej sytuacji finansowej i rodzinnej. Brak rzetelnego postępowania dowodowego uniemożliwił jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca K. Ś. wniosła o umorzenie zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., wskazując na swoją trudną sytuację majątkową i rodzinną (brak dochodów poza zasiłkami, brak majątku, utrzymanie piątki dzieci). Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że zaległość powstała w wyniku nierzetelnego prowadzenia ksiąg podatkowych i nie można jej zakwalifikować jako zdarzenia losowego. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak wystarczających dokumentów potwierdzających sytuację finansową skarżącej i podkreślając uznaniowy charakter decyzji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając organom naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1215/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 grudnia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2009r., sprawy ze skargi K. Ś., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 22 czerwca 2009 r. nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 257, 00 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych 00/100).
Wnioskiem z dnia 10 grudnia 2008r. K. Ś. działając za pośrednictwem swego pełnomocnika zwróciła się do organu podatkowego o umorzenie zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r., określonej decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 grudnia 2003r. nr [...]. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał okoliczności uzasadniające wniosek o umorzenie, opisując aktualną sytuację majątkową i finansową wnioskodawczyni. Zobowiązana nie prowadzi działalności gospodarczej, jedynym dochodem jaki osiąga jest zasiłek rodzinny w wysokości 560 zł miesięcznie oraz zasiłek z opieki społecznej w średniej wysokości 100 zł miesięcznie. Nie posiada żadnego majątku, cennych nieruchomości czy też oszczędności, mieszka u rodziców, ma na utrzymaniu piątkę dzieci w wieku szkolnym. K. Ś. podała także, że egzystuje dzięki pomocy rodziców, korzysta także z pomocy Fundacji [...].
Pełnomocnik podniósł, że kwotę podatku, jaka podlega zapłacie należy ocenić jako bardzo wysoką. Tymczasem uwzględniając całość sytuacji majątkowej, zdrowotnej i społecznej wnioskodawczyni, poniesienie przez nią takich wydatków jest niemożliwe z przyczyn, które są od niej całkowicie niezależne. W przedmiotowej sprawie okoliczności, które spowodowały powstanie zaległości podatkowych, posiadały bowiem znamiona zdarzeń losowych, niezależnych od podatnika.
Końcowo zwrócono uwagę na fakt, że Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 27 września 2007 r. sygn. akt I SA/Kr 768/04 uwzględniając wskazaną powyżej sytuacje majątkową i społeczną wnioskodawczyni stwierdził zaistnienie przesłanek z art. 246 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i zwolnił ją od kosztów sądowych w sprawie będącej przedmiotem wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 6 sierpnia 2007 r.
Decyzją z dnia 27 marca 2009r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wnioskodawczyni umorzenia przedmiotowej zaległości.
Organ podatkowy uznał, iż w sprawie tej brak jest wystarczających przesłanek dających podstawę do pozytywnego załatwienia wniosku i umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych.
Już na wstępie przypomniano, że decyzja w sprawie udzielenia ulg w spłacie zobowiązań podatkowych jest decyzją uznaniową. Uznaniowy charakter decyzji oznacza, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy.
Organ stwierdził, że przesłanką zastosowania wszelkich ulg podatkowych jest wyjątkowy i nadzwyczajny oraz niezawiniony charakter przyczyn, które doprowadziły do powstania zaległości. Wprawdzie przy wydawaniu decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych należy brać pod uwagę stan faktyczny z daty jej wydania, niemniej jednak w żaden sposób nie można także pominąć okoliczności towarzyszących powstaniu tej zaległości.
Wychodząc z takiego założenia podniesiono, że w przedmiotowej sprawie, jak wynika z materiału dowodowego zebranego w toku kontroli podatniczka prowadziła nierzetelnie księgi podatkowe co potwierdzono decyzją nr [...] wydaną przesz Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Zdarzeń tych nie można w ocenie organu zakwalifikować jako nadzwyczajnych i niezależnych od woli i sposobu postępowania podatnika. W tej sytuacji przyznanie stronie wnioskowanej ulgi byłoby - uwzględniając okoliczności powstania zadłużenia - akceptacją niewłaściwych działań podatniczki, a ponadto byłoby sprzeczne z wolą ustawodawcy, który przywilej korzystania z ulg podatkowych przewidział wyłącznie dla podatników rzetelnie wypełniających obowiązki nałożone przepisami prawa podatkowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego przyznał, że opisana sytuacja faktyczna wnioskodawczyni wydaje się być trudna, jednakże przypomniał jednocześnie, iż postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych, prowadzone jest głównie na podstawie dowodów dostarczonych przez stronę. Po stronie podatnika ubiegającego się o przyznanie ulgi poprzez umorzenie zaległości, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacji podatkowej (tekst jednolity - Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.).
W odwołaniu pełnomocnik podatniczki zażądał uchylenia decyzji organu pierwszej instancji zarzucając organowi naruszenie art. 67a § l pkt 3 i art. 124 Ordynacji podatkowej.
Pełnomocnik zwrócił uwagę, iż Ordynacja podatkowa wymaga by organy podatkowe wyjaśniały stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez stronę decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada ta nakłada na organ podatkowy obowiązek sformułowania w sposób wyczerpujący, a zarazem jasny przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy podejmowaniu konkretnego rozstrzygnięcia.
Tymczasem zdaniem pełnomocnika – organ oparł się li tylko na ogólnych zasadach systemu prawa, nie odnosząc sytuacji osobistej i majątkowej podatniczki do przesłanek sformułowanych w art. 67a Ordynacji podatkowej. W tych okolicznościach powziął on wątpliwość, czy organ rzetelnie przeprowadził w tej sprawie postępowanie podatkowe.
Decyzją z dnia 22 czerwca 2009r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu stwierdzono, że najważniejszymi kryteriami pozwalającymi na przyznanie Podatnikowi ulgi podatkowej jest jego aktualna sytuacja finansowa oraz okoliczności powstania zaległości podatkowych.
Organ wskazał, iż strona działając świadomie, podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej winna mieć na uwadze konieczność wywiązywania się z obowiązków podatkowych określonych przepisami prawa. Każdy podmiot - uczestnik obrotu gospodarczego ponosi konsekwencje podejmowanych działań ekonomicznych. Budżet państwa nie może ponosić odpowiedzialności za straty spowodowane wadliwymi decyzjami w tym zakresie. Okoliczności w jakich doszło do powstania ciążących na zobowiązanej zaległości nie były od niej niezależne, a tym bardziej wyjątkowe.
Organ przypomniał, że wezwaniem z dnia 7 stycznia 2009r., nr [...] pełnomocnik strony został zobowiązany do przedstawienia dokumentów obrazujących sytuację finansowo-majątkową strony poprzez przedstawienie odpowiednich dokumentów w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.
W odpowiedzi pełnomocnik przesłał tylko kserokopię oświadczenia K. Ś.
Dodatkowo przed wydaniem decyzji wyznaczano pełnomocnikowi termin do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem w trybie art. 200 Ordynacji podatkowej.
W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie dopuścił jako dowód wszystko, co zostało przedłożone przez stronę oraz wynikało z danych ewidencyjnych urzędu skarbowego i mogło się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. W toku prowadzonego postępowania nie zostały przedstawione dane, które miałyby bezpośredni wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia w zakresie złożonego wniosku tj.: źródła i wysokości przychodów, wysokości ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem rodziny, domu oraz wydatków bieżących, innych wydatków i kosztów.
W konsekwencji organ uznał, iż strona powołuje się na fakty, których nie jest w stanie udowodnić i udokumentować. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 124 Ordynacji podatkowej jest bezzasadny, gdyż organom podatkowym zostały przedłożone tylko pisma i oświadczenia nie poparte żadnymi dokumentami, np. zaświadczenie z Fundacji o uzyskiwanej pomocy, itp.
Zdaniem organu odwoławczego, wniosek strony o umorzenie przedmiotowych zaległości nie wskazywał żadnych nadzwyczajnych okoliczności przemawiających za przyznaniem wnioskowanej ulgi w spłacie. Sama trudna sytuacja finansowa i rodzinna, nie jest wystarczającą przesłanką do umarzania zaległości podatkowych. Gdyby tak było, to zaistniałaby konieczność umarzania zaległości każdemu podatnikowi, który złoży stosowny wniosek uzasadniony trudną sytuacja finansową. W sytuacji zaistnienia zagrożenia ważnych interesów podatnika organ podatkowy może lecz nie musi umorzyć zaległości podatkowe, a negatywna decyzja nie narusza prawa.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze pełnomocnik wnioskodawczyni zażądał uchylenia opisanych wyżej rozstrzygnięć organów obu instancji powtarzając w całości zarzuty odwołania. W uzasadnieniu przychylił się do zapatrywania, iż strona, działając świadomie, podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej winna mieć na uwadze konieczność wywiązywania się z obowiązków podatkowych określonych przepisami prawa. Niemniej, nadzwyczajna sytuacja strony, a z taką mamy w przedmiotowej sprawie do czynienia powoduje, iż organ podatkowy, rozpatrując argumenty i zarzuty podatniczki winien mieć przede wszystkim na uwadze, czy zaistniały w przedmiotowej sprawie przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej wziąwszy pod uwagę jej aktualną sytuację, a nie tylko przyczyny, które doprowadziły ją do konieczności zapłaty podatku.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując w całości swe dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie - w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.ps.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc powyższe kryteria pod uwagę Sąd rozpoznając niniejszą sprawę dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
W rozpatrywanej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia organu podatkowego jest przepis art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity - Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Przepis art. 67 a § 1 pkt 3 stanowi, że organ podatkowy na wniosek podatnika, może w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Zastosowanie dyspozycji powołanego przepisu ma charakter uznaniowy. Nie oznacza to jednak, że uznanie administracyjne polega na zupełnej dowolności działania organu administracji. Zakres uznania administracyjnego jest określony przez prawo. Wystąpienie przesłanki określonej w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, określonej jako ważny interes podatnika nakazuje rozważanie, czy zapłata zaległości podatkowej przez podatników zagroziłaby ważnym interesom podatników a w szczególności ich egzystencji. Uwzględnienie wniosku podatników o umorzenie zaległości podatkowej, co do zasady nie stwarza po stronie organu obowiązku uwzględnienia wniosku podatników. Organ podatkowy powinien jednak przeprowadzić dokładną analizę sytuacji finansowej podatników. Pogląd taki znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 25.06.2003 r. sygn. akt III SA 3118/01, wyrok z dnia 08.10.2002 r. sygn. l SA/Wr 1458/01, wyrok z dnia 26.09.2002 r. sygn. akt III SA 659/01, wyrok z dnia 08.05.2002 r. sygn. SA/Sz 2548/00).
W szczególności prawidłowa decyzja w sprawie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych wymaga w pierwszej kolejności stanowiska organu podatkowego w kwestii czy zachodzi w sprawie "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Stwierdzenie, którejkolwiek z tych przesłanek nie obliguje wprawdzie organu do wydania decyzji o zastosowaniu ulgi, ale jej odmowa wymaga stosownego w tym względzie uzasadnienia.
Oceniając zaskarżoną decyzję w zakresie ustawowo przyznanych kompetencji stwierdzić należy, iż nie spełnia ona powyższych kryteriów, niezbędnych do uznania jej za zgodną z prawem.
Organy podatkowe w sposób niewystarczający rozważyły indywidualny interes podatniczki, zwłaszcza w kontekście zawartych w jej pismach twierdzeń o szczelnie trudnej sytuacji majątkowej i osobistej. Organy podatkowe powinny bowiem przeprowadzić szczegółowe postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej strony skarżącej, a mianowicie ustalić źródła dochodów i ich wysokość, obciążające podatniczkę zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe, przysługujące jej prawa majątkowe większej wartości, warunki mieszkaniowe oraz sytuację rodzinną, a następnie dokonać analizy stwierdzonych okoliczności w świetle ustawowych przesłanek. Organ podatkowy pierwszej instancji w istocie w ogóle nie przeprowadził postępowania dowodowego w sprawie, przywołując sposób ogólnikowy okoliczności przywołane we wniosku o umorzenie zaległości. Inicjatywa dowodowa organu w toku postępowania ograniczyła się w zasadzie tylko do wystosowanego do pełnomocnika wnioskodawczyni wezwania o dostarczenie dokumentów potwierdzających opisaną we wniosku sytuację. Nie można nie zgodzić się z uwagą organu, iż postępowanie w sprawie umorzenia zaległości prowadzone jest głównie na podstawie dowodów dostarczonych przez stronę. Nie oznacza to jednak, iż dla organu zarezerwowana jest tylko rola biernego obserwatora zdającego się w zakresie inicjatywy dowodowej jedynie na aktywność wnioskodawcy. Pomijając już nawet możność zwrócenia się do innych organów administracji o udzielenie informacji o danych ujawnionych w publicznych rejestrach i ewidencjach (w szczególności co do faktu posiadania nieruchomości czy też środków transportowych) organ pierwszej instancji zaniedbał nawet powinność precyzyjnego naświetlenia sytuacji.
Zgodnie z art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Co oczywiste wynikający z tej normy obowiązek organu podatkowego nie może być pojmowany tak szeroko, aby organ był zobowiązany do poszukiwania z urzędu dowodów, które mogłyby ewentualnie podważyć zasadność jego własnych ustaleń, w sytuacji, gdy sama strona wniosków leżących w jej własnym, procesowym interesie, nie zgłasza. Problem jednak w tym, iż w istocie rzeczy organ nie poczynił żadnych własnych ustaleń ograniczając się do stanu faktycznego przytoczonego we wniosku. Jakkolwiek niekiedy konstrukcja przepisów materialnoprawnych sprawia, że inicjatywa dowodowa zostaje częściowo przerzucona na stronę to jednak niezmiennie zasadniczy ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym spoczywa na organach podatkowych (art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej).
W ocenie Sądu nie do pogodzenia z powinnością wyjaśniania stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 124 Ordynacji podatkowej), która musi znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia – jest uwypuklanie przez organy uznaniowego charakteru decyzji, co zdaje się przesłaniać im podstawowe zasady postępowania. Skupiając swą uwagę w pierwszej mierze na konstrukcji prawnej przepisu art. 67a § 1 pkt 3, w dalszej zaś kolejności na okolicznościach powstania przedmiotowych zaległości podatkowych organy zaniedbały zupełnie zasadniczy powód wnioskowanego umorzenia w postaci aktualnej sytuacji finansowej podatniczki. Uzasadnienie decyzji organu podatkowego pierwszej instancji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych jest zresztą bardzo schematyczne i w nikłym stopniu odnosi się do treści złożonego wniosku. Uzasadnienie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej jest nieco obszerniejsze, ale i z niego nie wynika, jakimi kryteriami kierował się ten organ utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, pomimo że strona skarżąca w odwołaniu wyraźnie zarzucała, że nie jest w stanie spłacić zaległości podatkowych. W konsekwencji uznać należy, że decyzje organów obu instancji nie zawierają pełnego uzasadnienia, czym uchybiono treści art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
Umorzenie zaległości podatkowych, o którym mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej dokonywane przez organy podatkowe może nastąpić wyłącznie ze względu na ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Istnienie ustawowej przesłanki winno być w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego. Ustaleniu podlega zarówno istnienie interesu (o dowolnym charakterze), jak i jego waga.
W orzecznictwie przyjęto powszechnie, że organ podatkowy powinien rozważyć kryteria umorzenia zaległości podatkowych w zależności od okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę moment podejmowania decyzji w tej sprawie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 1988 r., sygn. akt III SA 1127/87, wyrok z dnia 27 kwietnia 1988 r. sygn. akt SA/Kr 289/88 oraz wyrok z dnia 25 czerwca 2003 r. sygn. akt III SA 3118/01).
Jak wyraźnie zaznaczył organ odwoławczy podstawę czynienia ustaleń faktycznych co do sytuacji majątkowej wnioskodawczyni stanowiło oświadczenie z dnia 22 grudnia 2008r. Na podstawie lektury uzasadnienia decyzji odwoławczej trudno jednak ustalić, czy organ kwestionuje istnienie podanego przez stronę stanu. Organ pierwszej instancji wspomniał zaś tylko, że "opisana sytuacja wnioskodawczyni wydaje się być trudna". Próżno jednak szukać w obu decyzjach wyraźnie nakreślonego stanu faktycznego w tym zakresie. Niewątpliwie treść pism zawierających twierdzenia wnioskodawczyni jest dalece niewystarczająca dla potrzeb pierwszego etapu rozstrzygania, jakim jest stwierdzenie zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych. W tym miejscu daje zatem o sobie znać zasadniczy brak postępowania dowodowego w sprawie, jakim było zaniechanie odebrania od strony kwestionariusza o stanie majątkowym. Jeżeli organ odwoławczy uważał, że oświadczenia składane w tym zakresie przez wnioskującego o umorzenie są niewystarczające, to winien przeprowadzić stosowne ustalenia w ramach prowadzonego postępowania w sprawie zastosowania ulgi w spłacie zobowiązań, które to ustalenia w sposób jednoznaczny rozstrzygnęłyby powstałe w tym zakresie wątpliwości.
Mając na uwadze sposób prowadzenia postępowania przez organ pierwszej instancji zasadnicze wątpliwości budzić musi fakt, iż organ odwoławczy również nie pokusił się o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie. W aktach znajduje się bowiem jedynie arkusz odwoławczy oraz skierowane do pełnomocnika strony zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.
Konsekwencją zaniechań organów podatkowych jest również naruszenie innych podstawowych dyrektyw postępowania podatkowego, a to zakotwiczonych w art. 121 i 191 Ordynacji podatkowej zasad: zaufania do organów podatkowych i zasadę swobodnej oceny dowodów. W ocenie Sądu organy podatkowe nie wykazały, czy sytuacja finansowa i możliwości płatnicze strony skarżącej wskazują, że zapłata zaległości podatkowej groziłaby ważnym interesom podatnika.
Zgodnie z przepisami postępowania podatkowego, zwłaszcza art. 120, art. 187 § 1 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz w aspekcie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej - rozważenia ważnego interesu podatnika, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
W rozpatrywanej sprawie organy obu instancji nie ustosunkowały się w dostateczny sposób do przywołanych przez stronę okoliczności przemawiających za pozytywnym dla niej rozstrzygnięciem jej wniosku i umorzeniem zaległości podatkowych. Stan taki jest niechybnie wynikiem braków postępowania dowodowego, co uniemożliwiło organom obu instancji jednoznaczne ustalenie zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Okoliczności faktyczne sprawy stanowić zaś powinny dla organu podatkowego bazę na podstawie, której możliwa jest dopiero ocena poprzez pryzmat ustawowych przesłanek umorzenia. W ocenie Sądu tak zasadnicze uchybienie przepisom procedury miało decydujący wpływ na wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
Rozpatrując ponownie sprawę organy dokonają analizy wniosku podatniczki o przyznanie ulgi podatkowej z należytym uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy, co będzie możliwe po rzetelnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie. Zebrany materiał dowodowy pozwoli zaś na zajęcia jednoznacznego stanowiska co do zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika, lub interesu publicznego.
Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono zaś stosownie do zasady wyrażonej w art. 200 p.p.s.a., przy uwzględnieniu treści przepisów art. 205 § 2 i 4 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożyły się natomiast:
- opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł,
- wynagrodzenie pełnomocnika – doradcy podatkowego w kwocie 240 zł obliczone na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. nr 212, poz. 2075 ze zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło