I SA/Kr 1216/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. i Z. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia bonifikaty od ceny budynku oraz wstrzymanie egzekucji p o s t a n a w i a I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. W dniu 21 listopada 2007r. Z. i A. W. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia bonifikaty od ceny budynku oraz wstrzymanie egzekucji. Skarżący domagają się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z uwagi na niskie dochody rodziny, brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów, a także znaczne koszty leczenia członków rodziny i utrzymania. Ponadto podnoszą, iż właśnie ze względu na zły stan zdrowia nie są w stanie stawić się w sądzie i należycie bronić swoich interesów podczas postępowania sądowego. Ponadto dodają, iż z posiadanych przez nich rent prowadzona jest egzekucja komornicza przez Wójta Gminy N. B. Zdaniem Sądu, wniosek skarżących zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawczyni w wysokości 597,46 zł oraz renty wnioskodawcy w wysokości 846,30 zł. Zatem łączne dochody rodziny wynoszą 1 443,76 zł. Ponadto z akt sprawy wynika, iż stan zdrowia członków rodziny wymaga systematycznego leczenia i wydatków z tym związanych. Koszty leczenia wraz z kosztami utrzymania wynoszą miesięcznie, jak podają wnioskodawcy, około 943,00 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiadają dom o pow. 100 m2, mieszkanie o pow. 60 m2 oraz nieruchomość gruntową o pow. 1,83 ha, która została oddana w dzierżawę. Skarżący nie wykazują we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący wykazali wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów rodziny w odniesieniu do wydatków na leczenie oraz utrzymanie, a także wysokość samego wpisu należnego od złożonej skargi nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść kosztów sądowych w formie pełnego wpisu sądowego w niniejszej sprawie i ew. innych kosztów w sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia kosztów sądowych Sąd uznał za uzasadnione. Trzeba jednakże zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi bowiem liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia przez sąd jej skargi , zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się natomiast do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rodzina posiada bowiem stały dochód z tytułu emerytury i rent w łącznej wysokości 1 443,76 zł, a także majątek. Posiadanie zaś majątku, w szczególności domu jednorodzinnego czy mieszkania w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia. Istotne jest bowiem, iż posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych. W tym miejscu Sąd pragnie natomiast podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy – sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi bowiem na regulację zawartą w art. 134 oraz art. 140 nie mają uzasadnienia obawy strony, że bez udziału profesjonalnego prawnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).