I SA/Kr 1217/12
WyrokWSA w Krakowie2012-11-15
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Paweł Dąbek, Piotr Głowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, jeśli bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, a następnie Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu regulującego tę kwestię w zakresie, w jakim podatnik nie został o tym poinformowany?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu. Sąd oparł się na wyroku Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisu pozwalającego na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego, jeśli podatnik nie został o tym poinformowany. W konsekwencji, brak było podstaw do wydawania merytorycznych decyzji określających wysokość zobowiązań podatkowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2006 rok. Organ kontroli skarbowej ustalił, że podatnik zaniżał wartość sprzedawanych samochodów. Po postępowaniu odwoławczym, Dyrektor Izby Celnej uchylił częściowo decyzję organu I instancji i utrzymał ją w mocy w pozostałej części. Podatnik zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Celnej, zarzucając m.in. naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym kwestię przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną z uwagi na przedawnienie zobowiązania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Określono, że decyzje te nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku. Zasądzono od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1217/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2012 r., sprawy ze skargi R.K., na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 31 maja 2012 r. Nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 3.493 zł (trzy tysiące czterysta dziewięćdziesiąt trzy złote).
W dniu 15 listopada 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał decyzję nr [...], w której określił R. K. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od marca do grudnia 2006 r. Decyzja była efektem postępowania kontrolnego, w którym ustalono, że podatnik zaniżał na dokumentach sprzedaży - fakturach VAT, a także w deklaracjach AKC-3 wartość samochodów sprzedawanych przez niego przed ich pierwszą rejestracją na terenie kraju w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Podana w deklaracjach podatkowych wartość samochodów znacząco odbiegała od średnich wartości rynkowych podobnych samochodów wynikających z branżowego wydawnictwa "I", różniła się także, w kilkudziesięciu przypadkach, od cen zakupu tych samochodów wynikających z zeznań ich nabywców oraz w podobnym wymiarze odbiegała od wartości tych samochodów określonych w kilkunastu przypadkach przez rzeczoznawcę majątkowego.
Uwzględniając w rozliczeniu wymiar podatku z tytułu wewnątrzewspólnotowego nabycia wymienionych w decyzji samochodów osobowych, organ pierwszej instancji określił następujące zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za niżej wymienione okresy 2006 roku:
- marzec 689 zł;
- kwiecień 1.745 zł;
- maj 1.981 zł;
- czerwiec 2.537 zł;
- lipiec 6.257 zł;
- sierpień 2.464 zł;
wrzesień 4.027 zł;
- październik 4.519 zł;
- listopad 7.953 zł;
- grudzień 3.787 zł.
Od decyzji tej odwołanie wniósł R. K., zarzucając naruszenie:
- art. 121 § 1, art.122, art. l Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie w zaskarżonej decyzji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie jego oceny z przekroczeniem swobodnej oceny dowodów, przez co ocena ta stała się dowolną;
- art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak zgromadzenia w przedmiotowej sprawie całości materiału dowodowego potrzebnego do wydania orzeczenia bazującego na ustaleniach faktycznych, nie zaś w oparciu o niepotwierdzone dowodami, a zaprezentowane w decyzji tezy organu I instancji, a także brak odniesienia się do istotnych z punktu widzenia strony twierdzeń;
- niewłaściwe zastosowanie art. 193 Ordynacji podatkowej, poprzez brak sporządzenia protokołu ksiąg podatkowych przez uprawniony do tego organ, a także poprzez brak przedmiotu badania w kontekście podatku akcyzowego, dla którego kontrolowany nie miał obowiązku prowadzenia ksiąg podatkowych, w konsekwencji:
- niewłaściwe zastosowanie art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, w związku z art. 82a ust. 1 i 2 ustawy o podatku akcyzowym poprzez zastosowanie w zaskarżonym akcie nieistniejącego w dacie zdarzenia przepisu prawa materialnego i
- niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 2, art. 10 ust. 5 oraz art. 82 ust. 3 ustawy o podatku akcyzowym.
Postanowieniem Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 lutego 2012r. nr [...] zwrócono sprawę organowi I instancji celem dokonania wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę wydanej decyzji.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wydał w dniu 11 kwietnia 2012 r. decyzję., nr [...], którą zmienił decyzję nr [...], w ten sposób, że dotychczasowe zobowiązanie podatkowego za miesiąc wrzesień 2006 r. w kwocie 4.027 zł, podwyższył do kwoty 4.047 zł.
Od w/w decyzji R.K. wniósł odwołanie, w którym przywołano zarzuty wymienione w poprzednim odwołaniu oraz wniesiono o przesłuchanie świadka W. Podstawy w celu wyjaśnienia okoliczności przekazania pieniędzy, w związku z transakcją udokumentowaną fakturą VAT nr [...] r. z 17 września 2006 r. W odwołaniu poddano w wątpliwość zeznanie nabywcy E. W. z dnia 10 maja 2007 r., i wyrażono przypuszczenie, że większą wartość dowodową będzie miało przesłuchanie diagnosty W.P., który według tego zeznania przekazał 600 zł w ramach rekompensaty za błędną informację dotyczącą niektórych danych sprzedanego samochodu.
Nadto w piśmie procesowym z dnia 22 maja 2012r. przedstawiono wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego uzasadniony faktem wystąpienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego "czy art. 70 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany, do momentu uznania go za podejrzanego - jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej" (postanowienie z dnia 5 kwietnia 2011 r.). W tym kontekście zakwestionowano ponownie fakt wykorzystania informacji i dokumentów otrzymanych z administracji podatkowych Francji i Niemiec, twierdząc że w sprawie tej nie może mieć zastosowania art. 70a § 1 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 31 maja 2012 r. nr [...], zgodnie z brzmieniem art. 230 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a tej ustawy, uchylił decyzje organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za lipiec 2006 r. w kwocie 6.257 zł i określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za ten okres w kwocie 6.131 zł, a w pozostałej części w/w decyzje utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu wskazano na zgromadzono obszerny materiał dowodowy, na podstawie którego stwierdzono, że w poszczególnych okresach objętych zaskarżoną decyzją podatnik sprzedał 45 samochodów osobowych przed ich pierwszą rejestracją na terenie kraju. Ceny samochodów jakie wykazał na fakturach dokumentujących te transakcje kształtowały się na poziomie od kilku do kilkunastu procent wartości rynkowych samochodów o podobnych parametrach, co wynika z porównania danych z profesjonalnego wydawnictwa "I" , a także w kilkunastu przypadkach z operatów szacunkowych sporządzanych przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego na użytek postępowania w tej sprawie. Organ odwoławczy wskazał, iż sprzedając przedmiotowe samochody podatnik zaniżał ich wartość, co jednoznacznie wykazał organ kontroli skarbowej. Tę ocenę potwierdzili w przeważającej większości nabywcy samochodów zeznając, że zakupili je za ceny znacząco wyższe od wykazanych na fakturach. Ceny zakupu wynikające z oświadczeń i zeznań nabywców zbliżone były do średnich wartości rynkowych. Również podatnik odniósł się do tej kwestii w trakcie przesłuchania w dniu 16 lipca 2007r. w siedzibie Urzędu Kontroli Skarbowej, gdy na pytanie czy kwoty na fakturach dokumentujących sprzedaż samochodów przed pierwszą rejestracją na terenie kraju są kwotami faktycznie otrzymanymi, odpowiedział: "Raczej nie, otrzymałem wyższe kwoty". Fakt ten potwierdzają pośrednio również informacje uzyskane od zagranicznych służb podatkowych, z których wynika, że ceny za jakie faktycznie nabywał w/w samochody za granicą znacząco odbiegały od cen tych samochodów wykazywanych na fakturach sprzedaży na terenie kraju (z reguły je znacznie przewyższały). Pomimo tego podatnik nie wskazał jakie były rzeczywiste wartości transakcji.
Dalej organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji szczegółowo odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu uznając je za niezasadne. Nadto z uwagi na fakt, że zobowiązanie podatkowe dotyczyło okresu 2006r. organ nawiązał do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym stanowi art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie art. 70 § 6 w/w ustawy, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje zawieszony z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Pismem z dnia 28 grudnia 2011 r., nr [...] organ I instancji poinformował, że w dniu 28 grudnia 2011 r. wszczęte zostało dochodzenie w sprawie dotyczącej FHU "B" R.K. z siedzibą w M. o przestępstwa skarbowe z art. 56 § 1 kks i inne kks. Przedmiotowe dochodzenie obejmuje swoim zakresem podatek akcyzowy określony decyzją z dnia 15 listopada 2011 r., nr [...]. Dyrektor Izby Celnej stwierdził zatem, że fakt ten stanowi przesłankę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, do dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania, zgodnie z art. 70 § 7 pkt 1 tej ustawy.
Decyzja powyższa została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez R.K. , który zarzucił:
I. niewłaściwe zastosowanie art. 121 § 1, art. 122, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez dokonanie w zaskarżonej decyzji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie jego oceny z przekroczeniem granicy swobodnej oceny dowodów, przez co ocena ta stała się oceną dowolną,
II. niewłaściwe zastosowanie art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak zgromadzenia w sprawie całości materiału dowodowego potrzebnego do wydania orzeczenia bazującego na ustaleniach faktycznych, nie zaś w oparciu o niepotwierdzone dowodami, a przyjęte i zaprezentowane w zaskarżonej decyzji tezy organów,
III. niewłaściwe zastosowanie art. 193 Ordynacji podatkowej, poprzez brak sporządzenie protokołu z badania ksiąg podatkowych przez uprawniony do tego organ, a także poprzez brak przedmiotu badania ksiąg w kontekście podatku akcyzowego dla którego kontrolowany nie miał obowiązku prowadzenia ksiąg podatkowych,
IV. niewłaściwe zastosowanie art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 104 ust. 8 i 9 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009r. Nr 3 póz. 11 ze zm.) oraz w związku z art. 154 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, poprzez zastosowanie nie istniejącego w dacie zdarzenia przepisu prawa,
V. niewłaściwe zastosowanie art. 127 Ordynacji podatkowej, tj. naruszenie zasady dwuinstancyjności w postępowaniu podatkowym, poprzez nieuprawnione uzupełnienie przez organ odwoławczy uzasadnienia prawnego decyzji wydanej przez organ podatkowy pierwszej instancji,
VI. niewłaściwe zastosowanie art. 10 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy o podatku akcyzowym, poprzez ustalenie podstawy opodatkowania podatkiem akcyzowym z tytułu sprzedaży samochodów osobowych w wysokości średniej wartości rynkowej pojazdów, podczas gdy podstawą opodatkowania winna być kwota należna z tytułu sprzedaży na terytorium kraju wyrobów akcyzowych,
VII. rażące naruszenie art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 120 i 121 § l tej ustawy, poprzez włączenie do akt sprawy materiałów pozyskanych w sposób sprzeczny z prawem,
VIII. obrazę art. 124 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z art. 121 § 1 oraz art. 210 § 4 tej ustawy, poprzez brak odniesienia się do istotnych z punktu widzenia strony twierdzeń,
IX. rażące naruszenie art.208 § 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 233 § 1 oraz 70 § 6 pkt 1 tej ustawy poprzez wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia pomimo upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz
X. niewłaściwe zastosowanie art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 210 § 4 , art. 124 oraz 121 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez uzupełnienia uzasadnienia prawne wydanego rozstrzygnięcia dopiero w odpowiedzi na skargę, t.j. już po zakończeniu postępowania odwoławczego.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji organów obu instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm. - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn artykułowanych dopiero w piśmie procesowym z 31.10.2012r. stanowiącym jej uzupełnienie. U podstaw takiej konkluzji legła ocena dokonanej przez organy analizy instytucji przedawnienia i przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego determinowana faktografią kontrolowanej sprawy i wniosków z tej analizy wyprowadzonych. Przedmiotowe zobowiązanie podatkowe dotyczyło roku 2006, zatem rzeczona kwestia miała dla rozstrzygnięcia sprawy wiodące znaczenie. Upływ przedawnienia, przy braku okoliczności skutkujących nierozpoczęciem, przerwą lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia – nastąpiłby za miesiące od marca do listopada 2006r. z dniem 31 grudnia 2011 r. Istotą przedawnienia jest wszakże to, że na skutek upływu czasu zobowiązanie podatkowe wygasa z mocy prawa (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej ) i organ podatkowy nie może skutecznie domagać się od podatnika jego zapłaty, zobowiązanie podatkowe bowiem przestaje istnieć. Instytucja ta ma na celu uregulowanie sytuacji prawnej przeciągającego się w czasie stosunku prawnopodatkowego, nawet kosztem niewykonania zobowiązania. Wedle stanowiska organów powzięły one informację , że w dniu 28.12.2011r. wszczęte zostało dochodzenie w sprawie dotyczącej FHU "B" R. K. z siedzibą w M. o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 1 i innych kks. Dochodzenie to obejmuje swoim zakresem podatek akcyzowy określony zaskarżoną decyzją. Organ stwierdził zatem , że okoliczność ta stanowi przesłankę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia , o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej , do dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania zgodnie z brzmieniem art. 70 § 7 pkt 1 tej ustawy. Zauważyć należy , że w toku postępowania skarżący eksponował okoliczność, iż postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2011r. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym "czy art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29.03.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, póz. 926 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.01.2003 r., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany, do momentu uznania go za podejrzanego - jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej?". Wskazywał, że w kontekście zgłoszonego pytania wyrok Trybunału Konstytucyjnego będzie miał kapitalne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podatkowej, bowiem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został w niej zawieszony na podstawie normy art. 70 § 6 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, czyli poprzez wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Wskazał również , że w prowadzonym postępowaniu nie wystąpiła żadna inna przesłanka, która powodowałaby zwieszenie, lub przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie kwestionując prawidłowości zajętego przez organ stanowiska w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego wniosku o zawieszenie z tego powodu postępowania podatkowego, stwierdzić należy , że Trybunał Konstytucyjny 17 lipca 2012 r. wydał w związku z przedstawionym pytaniem wyrok w sprawie [...], w którym stwierdził, że art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wedle Trybunału zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą wyjątek od zasady, że każde zobowiązanie podatkowe przedawnia się po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 o.p.). Wyjątkowość tej instytucji wynika z tego, że organy podatkowe w pierwszej kolejności powinny dążyć do wyegzekwowania zobowiązania podatkowego przed upływem terminu jego przedawnienia. Na tym etapie dysponują one szeroką gamą różnych instrumentów, takich jak czynności sprawdzające, kontrola podatkowa czy kontrola skarbowa. Organy podatkowe i skarbowe tego rodzaju działania powinny podejmować z odpowiednim wyprzedzeniem, tak by ostateczne wyjaśnienie sprawy wywiązania się podatnika z ciążącego na nim obowiązku podatkowego nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jedynie szczególne okoliczności mogą uzasadniać podejmowanie działań kontrolnych tuż przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i ich kontynuowanie po tym terminie. Art. 70 § 6 pkt 1 o.p. za taką szczególną okoliczność uznaje wszczęcie przed upływem okresu przedawnienia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Trybunał wskazał, ze stan nieświadomości co do zaistnienia przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być znacznie rozciągnięty w czasie. Zgodnie z art. 153 § 1 k.k.s., postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo skarbowe powinno być zakończone w terminie 3 miesięcy, przy czym termin ten może być przedłużony na okres do 6 miesięcy, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach - na dalszy czas oznaczony. Z kolei art. 153 § 3 k.k.s. stanowi, że w razie niezakończenia dochodzenia w sprawie o wykroczenie skarbowe, prowadzonego przez organ postępowania przygotowawczego w ciągu 2 miesięcy, organ nadrzędny nad tym organem może przedłużyć dochodzenie na czas oznaczony. Przedstawiony mechanizm narusza, wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem 5-letniego terminu przedawnienia wskazanego w art. 70 § 1 o.p. Nie znaczy to, że postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe powinno być jawne dla podatnika, a w szczególności, że powinien on być zawiadamiany o wszczęciu postępowania in rem. Byłoby to sprzeczne z zasadą tajności tej fazy postępowania przygotowawczego, która ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady prawdy materialnej. Gdyby bowiem podatnik wiedział, że w dotyczącej go sprawie toczy się postępowanie karne skarbowe, mógłby podjąć działania utrudniające lub uniemożliwiające zebranie niezbędnego materiału dowodowego. Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i prawa nie polega więc na tym, że podatnik nie jest informowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe. Co więcej, organy skarbowe w trakcie 5-letniego okresu przedawnienia mają prawo wszcząć i prowadzić postępowanie w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, co skutkować będzie, zgodnie z zakwestionowanym przepisem, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jednakże z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia podatnik musi zostać poinformowany, że przedawnienie nie następuje, bo jego bieg został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. W gestii ustawodawcy pozostaje natomiast wybór instrumentów, które to zapewnią. Realizacja celów postępowania podatkowego musi jednak odbywać się bez naruszania zasady ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zważywszy na przedstawione wyżej okoliczności dotyczące tak stanu faktycznego , jak i prawnego sprawy ma istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia; słusznie przy tym zauważa skarżący, że Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się wprawdzie jedynie w przedmiocie zgodności z Konstytucją art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca sierpnia 2005r. , to jednak zważywszy na obecne tożsame brzmienie zakwestionowanych zapisów tezy wyroku zachowują aktualność i po tej dacie. Orzeczenie to wiąże tak sąd jak i organy, a w obliczu przedstawionego w decyzjach stanowiska w kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia implikowanego literalnym brzmieniem zastosowanych przepisów oraz, jak się wydaje dotychczasowymi poglądami orzecznictwa konieczna jest jego weryfikacja wyrok ten uwzględniająca. Nieuprawnione było także poszukiwanie zawieszenia biegu terminu przedawnienia w oparciu o art. 70 a Ordynacji podatkowej , co zasygnalizowano w odpowiedzi na skargę. Twierdzenia tam artykułowane stanowią wprawdzie tylko argumentację przedstawioną na poparcie stanowiska zawartego w piśmie procesowym w postępowaniu sądowym i nie mogą być uznane za część składową uzasadnienia decyzji, tym niemniej w obliczu rozstrzygnięcia tego zagadnienia dokonanego w sprawie rodzajowo i prawnie tożsamej oznaczonej sygn. akt I SA/Kr 963/12, zważywszy na postulat jednolitości orzecznictwa pogląd tam wyrażony należy zaaprobować. Przyjąć zatem należy, że z umowy między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Rządem Republiki Francuskiej w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu w zakresie podatków od dochodu i majątku sporządzonej w Warszawie w dniu 20 czerwca 1975 r. nie wynika możliwość ustalenia lub określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym, gdyż umowa ta w ogóle nie dotyczy takiego podatku. Podobnie ocenić należy umowę zawartą w tożsamym przedmiocie z Republiką Federalną Niemiec To zaś oznacza, że organ podatkowy w sposób nieuzasadniony twierdzi, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na mocy art. 70a § 1 Ordynacji podatkowej. Zatem w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. art. 70 § 1 tej ustawy zgodnie z którym zobowiązania podatkowe, których dotyczyły zaskarżone decyzje przedawniły się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to z kolei, że w dacie orzekania przez organ odwoławczy, doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych, które stanowiły przedmiot rozstrzygnięć. Tym samym brak było podstaw do wydawania decyzji merytorycznych dotyczących określenia wysokości zobowiązań podatkowych z tytułu sprzedaży poszczególnych samochodów. Zważywszy na wiodące dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie instytucji przedawnienia zobowiązania podatkowego przedwczesna staje się analiza powoływanych w skardze zarzutów ukierunkowanych na wykazywanie niedostatków postępowania dowodowego , czy też wtórnych w relacji do niej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego.
Rzeczą organów ponownie rozpoznających sprawę będzie uwzględnienie przedstawionych wskazań. Mając powyższe na uwadze sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach rozstrzygając na podstawie art. 200 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło