I SA/Kr 1219/13

|Sygn. akt I SA/Kr 1219/13 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna (spr.), Sędzia: WSA Paweł Dąbek, Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Protokolant: st. ref. Justyna Owczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2014 r., sprawy ze skargi J.J., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 6 maja 2013 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za III i IV kwartał 2012 r., - skargę oddala - Decyzją z dnia 7 grudnia 2012 r. Wójt Gminy B. odmówił J.J. (dalej "skarżący") umorzenia zaległości z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za III i IV kwartał 2012 r. w kwocie 430 zł wraz z kosztami upomnienia w wysokości 8 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,2658 ha, utrzymuje się z renty w wysokości 866,54 zł brutto, przy czym w latach ubiegłych skarżący wielokrotnie korzystał z umorzenia zaległości podatkowej ze względu na trudną sytuację ponieważ pobierał rentę w niepełnej wysokości i przebywał w szpitalu. Z kolei spłata dwóch pierwszych rat zobowiązania podatkowego za 2012 r. została rozłożona na raty. Organ uznał jednak, że art. 67a §1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) nie mógł uzasadniać kolejnego umorzenia, które co do zasady, zgodnie z poglądami sądów, znajdowało zastosowanie w sytuacjach losowych podatnika np. utraty możliwości zarobkowania lub utraty majątku kiedy konieczność zapłaty należności podatkowych spowodowałaby sięganie do środków pomocowych budżetu państwa. Organ podkreślał, że umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym. Wskazał również, że gmina B. jest gminą typowo rolniczą o ograniczonych możliwościach finansowych, nie ma na swoim terenie dużych zakładów, a stopa bezrobocia jest znaczna. Zdaniem Wójta, dalsze umorzenie uszczuplałoby dochody gminy i tak niewystarczające na realizację powierzonych jej zadań, a więc byłoby sprzeczne z interesem publicznym. W odwołaniu skarżący powołał się na fakt utrzymywania poniżej granicy bezpieczeństwa poziomu socjalnego. Wskazał, że właściwie jego zdaniem, drugą z części zobowiązania podatkowego, powinna płacić M.M. - współwłaścicielka gospodarstwa rolnego. Skarżący dodawał, że odmowa umorzenia zaległości spowodowała zwrócenie się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie bezzwrotnych zasiłków celowych na utrzymanie się. Decyzją z dnia 25 maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skarżący jest współwłaścicielem ponad 3 - hektarowego gospodarstwa rolnego, sam zamieszkuje w domu mieszkalnym, otrzymuje rentę w wysokości 803,54 zł. Zdaniem organu sytuacja skarżącego była wprawdzie trudna ale nie miała charakteru nadzwyczajnego. Dodatkowo organ podkreślał, że skarżący w latach poprzednich korzystał z umorzenia należności podatkowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący ponownie opisał swoją sytuację majątkową i wskazał, że posiadane gospodarstwo rolne nie może zostać sprzedane lub wydzierżawione bowiem od 2004 r. toczy się sprawa o podział majątku "i nie widać końca". Zdaniem skarżącego połowę należności podatkowych powinna zapłacić M.M. – współwłaścicielka gospodarstwa rolnego. Zaległości powstające z braku pozytywnej decyzji spowodowały, zdaniem skarżącego, że jedyne źródło utrzymania "zabiera komornik". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i argumentował jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga nie była zasadna. Zgodnie z znajdującym w sprawie zastosowanie art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty; 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji, o której mowa w art. 53a; 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Powołany przepis wyraźnie stanowi, że organ "może" m.in. umorzyć zaległości podatkowe, co oznacza, że przepis ten nie upoważnia do twierdzenia, że organ podatkowy ma obowiązek umorzenia zaległości w sytuacji gdy podatnik dysponuje znikomymi dochodami lub majątkiem. Sądy administracyjne zgodnie uznają, że rozpatrując wniosek podatnika o przyznanie jednej z wyżej opisanych ulg, organ podatkowy jest zobowiązany do dokonania oceny dwóch przesłanek, a mianowicie: "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". Przesłanki te mają zostać rozważone biorąc pod uwagę całokształt występujących w sprawie okoliczności faktycznych. W razie stwierdzenia, że jedna, bądź obydwie przesłanki występują, jak już Sąd zauważał powyżej, przepis ten jedynie uprawnia, a nie obliguje do pozytywnego załatwienia wniosku strony. Decyzje organów podatkowych w tym przedmiocie mają bowiem charakter tzw. "uznania administracyjnego" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2013 r., I SA/Kr 1325/13). W konsekwencji sądy rozpatrujące skargi na tego typu decyzje nie mogą "zobowiązać" organów do umorzenia zaległości podatkowych. Kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się bowiem jedynie do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, w tym zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. O istnieniu "ważnego interesu podatnika" nie decyduje jednak subiektywne przekonanie samego zainteresowanego, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym "ważny interes podatnika" definiuje się jako sytuację, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków doszło do znacznego obniżenia zdolności płatniczych dłużnika, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że podatnik nie jest w stanie uregulować należności podatkowych. Przykładowo wymienia się tu utratę możliwości zarobkowania, utratę losową majątku (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1999 r., SA/Sz 850/98). Definiując kolejną przesłankę zastosowania ulgi podatkowej, tj. istnienia "interesu publicznego", należy wskazać, że przez pojęcie to nauka prawa rozumie wartości wspólne dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej, takie jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Zasadą pozostać musi płacenie podatków w sposób i w terminach przewidzianych przez prawo. Jedynie nadzwyczajne okoliczności mogą spowodować odstępstwo od tej reguły (por. B. Dauter [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Warszawa 2007, s. 522 i następne; tezy 14,15 i 18 do 20 i powołane tam orzecznictwo). Należy mieć przy tym na uwadze, że ulgi w spłacie należności stanowią - aczkolwiek dopuszczone przez ustawodawcę i niezbędne z punktu widzenia kompletności systemu podatkowego - to jednak odstępstwo od zasady powszechności opodatkowania. Dlatego też równie wyjątkowy charakter muszą mieć okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, skutkujące wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, co oznacza w istocie rezygnację Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego z należnych im wpływów. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że stan faktyczny został przez organy podatkowe ustalony w sposób wyczerpujący i pełny. Organy podatkowe odniosły się do wszelkich twierdzeń skarżącej i oceniły wszystkie podane przez nią argumenty. Postępowanie było prowadzone z poszanowaniem zasad ogólnych Ordynacji podatkowej. W rozpatrywanej sprawie sytuacja osobista i majątkowa została ustalona przez organy prawidłowo – skarżący otrzymywał rentę w wysokości poniżej 900 zł miesięcznie, był współwłaścicielem leżącego odłogiem ponad 3 hektarowego gospodarstwa rolnego, zamieszkiwał samotnie w domu o powierzchni ponad 400 m2. Słusznie organy zauważały, że sytuacja skarżącego jest wprawdzie trudna, ale nie ma charakteru wyjątkowego. Poziom dochodów wprawdzie nie jest wysoki, ale też skarżący ma zapewnioną stabilność dochodów (renta jest wypłacana niezależnie od stanu zdrowia) jak i ma zapewnione warunki mieszkaniowe (własny dom). Sąd podkreśla również, że będące współwłasnością skarżącego ponad 3-hektarowe gospodarstwo i dom o powierzchni ponad 400 m2 nie jest małym majątkiem. Z akt wynika, że gospodarstwo leży odłogiem od 2002 r., a dopiero od 2004 r. toczy się sprawa o podział majątku. Skarżący wskazał w skardze, że z tego powodu nie jest w stanie sprzedać lub wydzierżawić gospodarstwa – właściwie nie wiadomo jednak, co jest faktycznie przyczyną tak długotrwałego sporu pomiędzy współwłaścicielami i czy rzeczywiście druga współwłaścicielka nie zezwoliła na wydzierżawienie posiadanego gospodarstwa lub podnajęcie części domu mieszkalnego. Skarżący akcentował jedynie brak możliwości płatniczych z powodu stosunkowo małych dochodów, ale też nie wyjaśniał czy w ogóle podejmował jakiekolwiek próby porozumienia z drugą w współwłaścicielka w celu uzyskania chociażby niewielkich dochodów na pokrycie należnych podatków od posiadanego majątku. Z akt wynika pośrednio, że skarżący dość dobrze orientuje się w możliwościach uzyskania pomocy z budżetu państwa lub budżetów lokalnych – korzysta z prawa pomocy w prowadzonych postępowaniach sądowych, składał wnioski o zasiłki celowe do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Sąd podkreśla również, że skarżący korzystał już z pomocy gminy – otrzymując umorzenie zaległości podatkowych kiedy znajdował się w szpitalu lub kiedy otrzymywał zmniejszona wysokość renty. Organy słusznie zauważały, że udzielenie kolejnej ulgi sprzeczne byłoby z interesem publicznym pozbawiałoby bowiem gminę dochodów, które finansują zadania publiczne. Rozpoznający niniejszą sprawę Sąd akceptuje taka postawę organów. Skarżący nie może oczekiwać aby coroczne wnioski o umorzenie należności podatkowych dotyczących posiadanego majątku, były uwzględniane w sytuacji gdy uzyskane z podatków środki mogłyby zostać przeznaczone na cele publiczne, w tym np. pomoc innym mieszkańcom gminy. Odnosząc się natomiast do argumentów o konieczności obciążenia zaległościami drugiego z współwłaścicieli – należy zauważyć, że w przypadku łącznego zobowiązania pieniężnego zgodnie z art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1381) obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Oznacza to m.in., że nie można żądać od organu aby egzekwował należności od każdego z współwłaścicieli w częściach odpowiadających ich udziałom we współwłasności. Rzeczą współwłaścicieli jest zawarcie pomiędzy sobą porozumienia aby w ten sposób ustalić wzajemne płatności by nie dopuszczać do powstania zaległości. W rozstrzyganej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił aby usiłował zawrzeć jakiekolwiek kompromis z drugą z współwłaścicielek posiadanego majątku chociażby w celu niedopuszczenia do powstawania zaległości. W związku z powyższym Sąd skargę oddalił na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Przepis ten stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala.