I SA/Kr 1221/08

Dnia 13 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. S. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 lutego 2009 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 30 czerwca 2008 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.06.2008r., Nr[...], w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia 31.03.2008r., nr [...]określającej wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie 11 000 zł. z tytułu uzyskanego w 2003 r. przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K. S. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, wychowując małoletniego syna P. S. ur. w 1992 r. Jest ona właścicielką mieszkania o pow. 76,5 m2 oraz działki o pow. ok. 30 a. K. S. prowadzi działalność gospodarczą, w wyniku której wartość dostawy towarów oraz świadczenia usług, na terytorium kraju za III kwartał 2008 r. wyniosła 10 200 zł, a wartość nabycia towarów i usług pozostałych wyniosła 38 929 zł. Otrzymuje ona ponadto alimenty w wysokości 400 zł miesięcznie. Koszty utrzymania obejmują opłaty za czynsz i wodę - ok. 490, 98 zł, opłaty za prąd - ok. 12,85 zł Na koncie bankowym prowadzonym dla: "A. K. S." na dzień 24.11.2008r. zgromadzona była kwota 461,07 zł. W dniu 16 lutego 2009 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy, którego oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w ocenie orzekającego, sytuacja finansowa skarżącej nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, co uzasadniono tym, że skarżąca jest przedsiębiorcą, przeprowadza transakcje finansowe - czynnie prowadząc działalność gospodarczą. Na koncie z tego tytułu utrzymuje się dodatnie saldo. Otrzymuje ponadto alimenty w wysokości 400 zł. miesięcznie. Jest właścicielką mieszkania i nieruchomości gruntowej, co pozwala na zaciągnięcie kredytu hipotecznego i w ten sposób zdobycie środków na opłacenie kosztów związanych z procesem. Zatem skarżąca nie wykazała znamion ubóstwa, które warunkowałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Negatywnie oceniono fakt, iż skarżąca, nie przysłała wyciągów z konta osobistego, przez co uniemożliwiła zbadanie jej zdolności płatniczych. Skarżąca, wniosła w ustawowym terminie sprzeciw od zaskarżonego postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jego uchylenie oraz załatwienie sprawy zgodnie z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że jej mieszkanie jest już obciążone kredytem względem spółdzielni mieszkaniowej, wiec nie jest możliwe zaciągnięcie kredytu hipotecznego. Ponadto jej działka to tzw. rola bez dostępu do drogi publicznej, nie przedstawiająca żadnej wartości. Alimenty, które otrzymuje na niepełnoletniego syna wystarczają zaledwie na pokrycie kosztów czesnego szkoły, do której on uczęszcza. Zaznaczyła, że z działalności nie uzyskuje jeszcze dochodu albowiem są to dopiero początki. Oszczędności w kwocie 461,07 zł musi przeznaczyć na obowiązkowe składki ZUS. Zaznaczyła też że jest osobą przewlekle chorą, z przyznaną grupą niepełnosprawności, samotnie wychowującą dziecko dlatego w pełni zasługuje na udzielenie jej prawa pomocy. Skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunków bankowych: firmowego oraz osobistego, a także kserokopię wyroku rozwodowego oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2008 r., z którego wynika strata na poziomie 14 923 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr l53 poz. l270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 w/w ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Rozpoznając, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, ,,iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych". Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie zaistniałe okoliczności nie wskazują, aby skarżąca nie była w stanie ponieść kosztów postępowania w wysokości należnego wpisu sądowego. Podkreślić należy, iż skarżąca jest właścicielką mieszkania oraz nieruchomości gruntowej. Ponadto jej syn uczęszcza do prywatnej szkoły, za którą czesne jest w całości pokrywane z alimentów, jakie syn skarżącej otrzymuje od ojca. Okoliczności te świadczą, że skarżąca nie jest osobą ubogą, której potrzebna jest pomoc państwa. W ocenie Sądu opłacanie prywatnej szkoły dziecka nie można zaliczyć do podstawowych potrzeb rodziny. Skarżąca podnosi, że jest chora na cukrzycę, jednakże podkreślić należy, że prowadzi działalność gospodarczą, a zatem jest zdolna do podjęcia pracy zarobkowej. Strata zaistniała w dochodach skarżącej na poziomie 14 923 zł, dotyczyła roku 2008 natomiast z przedstawionych przez skarżącą wyciągów z rachunków bankowych: przedsiębiorcy indywidualnego oraz rachunku osobistego za ostatnie trzy miesiące wynika, że w okresie od lutego do marca 2009 r. na rachunku firmowym skarżącej utrzymywało się saldo dodatnie na poziomie ok. 2100 zł, a na rachunku osobistym na poziomie ok. 1400 zł. Powyższe wskazuje, że strona skarżąca nie wykazała znamion ubóstwa, które warunkowałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna, zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo podkreślić należy, iż zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.