I SA/Kr 1230/07

Sygn. akt I SA/Kr 1230/07 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2008r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Gach (spr), Sędzia: WSA Ewa Długosz-Ślusarczyk, Asesor: WSA Maja Chodacka, Protokolant: Bożena Wąsik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2008r., sprawy ze skargi "P" spółka jawna w O., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości, - skargę oddala - Dnia [...] maja 2007 r. Burmistrz Miasta i Gminy B. odmówił decyzją nr [...] firmie "P" J. G., spółka jawna z siedzibą w O., umorzenia zaległości z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości za rok 2006 na łączną kwotę 6.986,00 zł. W uzasadnieniu podano, że wskazane przez podatnika we wniosku okoliczności pod postacią wzmożonych nakładów inwestycyjnych nie uzasadniają zdaniem organu l instancji umorzenia zaległości podatkowych, gdyż przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" nie zostały spełnione. Jednocześnie pouczono stronę, iż w przypadku problemów z płynnością finansową może się zwrócić o rozłożenie spłaty przedmiotowego zobowiązania podatkowego na raty. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie z argumentacją, iż stawka podatku od działki nr [...] o powierzchni 3467 m2 wraz z budynkami, położonej w J. przy ul. D. jest zbyt wysoka, albowiem budynki te nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zły stan techniczny oraz brak odpowiedniej drogi dojazdowej dla samochodów o masie powyżej 3,5 tony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dnia [...] decyzją nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wyjaśniono, iż przesłanki umorzenia określone w art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8 z 2005 r., póz. 60, ze zm. - dalej "O.p."), a to "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny" są pojęciami nieostrymi, które wymagają za każdym razem dokładnej weryfikacji konkretnych okoliczności sprawy. Ważny interes podatnika to zdaniem organu sytuacja nadzwyczajna, losowa, która sprawia, że podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości. Interes publiczny natomiast związany jest np. z sytuacją, gdy spłata zaległości spowodowałaby konieczność pomocy ze środków państwowych (por. wyrok NSAz dnia 22.04.1999 r., sygn. akt SA/Sz 850/98, niepublikowany). W opinii organu odwoławczego organ podatkowy l instancji uwzględnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Stronę wezwano do przedłożenia niezbędnych dodatkowych dokumentów. Z akt sprawy wynika, iż spółka P. otrzymywała już wcześniej pomoc publiczną de minimis, nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, a dochody spółki osiągnięte za rok 2006 pozwalają na spłatę zaległości podatkowych. Zdaniem SKO okoliczności podniesione przez stronę nie uzasadniają zatem zastosowania instytucji umorzenia podatku, która sama w sobie winna być stosowana jedynie w sytuacjach nadzwyczajnych, jak np. klęski żywiołowe, trwała niezdolność zarobkowania osoby fizycznej. Wg organu II instancji nie stanowi takiej okoliczności remont budynków, które nie zostały wyłączone z użytkowania przez organy nadzoru budowlanego, a remont ten nie powoduje utraty ich związku z działalnością gospodarczą w szerokim tego słowa znaczeniu, co znalazło swój wyraz w orzecznictwie sądów administracyjnych. W skardze z dnia [...] września 2007 r. spółka P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. nr 121 z 2006 r, póz. 844, ze zm.). Zdaniem strony skarżącej podatek od nieruchomości zależeć ma pośrednio od tego, czy dana nieruchomość przynosi dochody czy straty, bowiem w rozumieniu powyższych przepisów nie są budynkami związanymi z działalnością gospodarczą takie budynki, które nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności ze względów technicznych. Budynki należące do spółki "P", położone na terenie dawnej kopalni "J", znajdują się w fatalnym stanie technicznym i w każdej chwili grożą zawaleniem. Jedyna droga dojazdowa do posesji istnieje tylko na planach, a nie została wytyczona w terenie. Spółka zleciła wykonanie ekspertyzy prawnej, czy Gmina B. mogła sprzedać do dalszego użytkowania budynki obarczone tak poważnymi wadami bez dokumentacji technicznej i dokonania oceny jakości fundamentów. Sprawia to, iż wspomniane budynki spełniają zdaniem strony skarżącej przesłanki niezdatności do użytku w świetle cyt. wyżej przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Organ odwoławczy podkreślił raz jeszcze, iż sytuacja finansowa skarżącej spółki oraz podniesione przez stronę skarżącą zły stan budynków i trudności z dojazdem do nieruchomości nie uzasadniają w świetle prawa umorzenia zaległości podatkowej, gdyż nie powstały wskutek okoliczności nadzwyczajnych, a tylko takie mogą być przesłanką przedmiotowego umorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, iż ulgi, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 i 2 O.p., nie mogą mieć charakteru powtarzającego się czynnika, pozwalającego na osiągnięcie pozytywnego wyniku gospodarczego. Z ich wyjątkowego charakteru wynika, że mogą stanowić jedynie incydentalną pomoc w stabilizacji sytuacji finansowej wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników podmiotu zobowiązanego. Ważne jest również, aby przejściowe trudności ekonomiczne były spowodowane okolicznościami noszącymi cechy czynników niezależnych od tego podmiotu i niebędących następstwem świadomie przyjętej strategii gospodarczej (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2001 r, III SA 1037/00, POP 2001, nr 6, póz. 167; por. B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie IV, Warszawa 2007). Kolejna z możliwych ulg - instytucja umorzenia zaległości podatkowej - jak słusznie podniósł to organ odwoławczy, posiada wyjątkowy charakter, albowiem jako nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku i to po upływie terminu jego płatności. Tymczasem obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawie, stanowi jeden z przejawów równości wobec prawa (art. 84 Konstytucji). Instytucja umorzenia jest zatem odstępstwem od tejże zasady. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 O.p., z zastrzeżeniem art. 67b tejże ustawy, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Zastosowanie tego typu wyjątkowej ulgi jest zatem możliwe dopiero po spełnieniu co najmniej jednej z wymienionych w przepisie przesłanek - z powodu "ważnego interesu podatnika" lub ze względu na "interes publiczny". Organ podatkowy dysponuje tutaj pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do wykładni tych pojęć jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie normy, będzie mógł zastosować uznanie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom, a tak było w niniejszej sprawie, to wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w rachubę zastosowanie przez organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany (por. M. Jaśkowska, Glosa do wyroku NSA z dnia 26 września 2002 r., III SA 659/01, OSP 2003, nr 9, s. 481). Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, co do zasady o charakterze losowym i od podatnika niezależnym, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji. Istnieje również pogląd, iż pojęcie to, w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 O.p., należy widzieć nieco szerzej, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, w tym wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia członków najbliższej rodziny podatnika, w przypadku osób fizycznych (por. wyrok NSA z 2 września 1999 r., SA/Sz 1753/98, LexPolonica nr 344942; por. B. Dauter, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie IV, Warszawa 2007). Pogląd ten należy uznać za ugruntowany (por. wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 1736/2004, ONSAiWSA 2006/4 póz. 110) i stanowisko to podziela również tut. Sąd. W przeciwnym razie, zbyt ścisłe rozumienie tego pojęcia mogłoby doprowadzić do sytuacji, gdy podatnik byłby zdany na pomoc państwa, np. musiałby korzystać z pomocy społecznej czy z mechanizmów restrukturyzacji długów przedsiębiorstw, a państwo straciłoby wpływy do budżetu z tytułu podatków, co byłoby sprzeczne z interesem publicznym, rozumianym powszechnie jako sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. W ocenie tut. Sądu organy podatkowe przeprowadziły w sprawie postępowanie z zachowaniem wszelkich zasad wyrażonych w cyt. ustawie Ordynacja podatkowa. Spółka P. została wezwana do przedłożenia wszelkich dowodów, które mogły mieć znaczenie dla ewentualnego umorzenia zaległości. Z przedłożonych przez nią dokumentów jak również z okoliczności podniesionych w trakcie postępowania oraz w zarzutach skargi wynika, iż obecna sytuacja ekonomiczna nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej. Organ podatkowy, będąc związany w takim przypadku kryteriami wyrażonymi w ustawie, jak to wyjaśniono powyżej, nie mógł skorzystać z uznania administracyjnego i był zobowiązany orzec tak, jak to uczynił. Sytuacja skarżącej spółki nie posiada bowiem charakteru nadzwyczajnego, nie jest bowiem związana ze zdarzeniami losowymi, kryzysem gospodarczym czy innymi czynnikami od niej niezależnymi. Poza tym "P" J. G., sp. j. w O, zgodnie z zeznaniem podatkowym jednego z jej wspólników za rok 2006 przynosi dochody a nie straty, zaś wysokość tych dochodów pozwala pokryć zobowiązanie podatkowe będące przedmiotem sprawy. Nietrafnych inwestycji czy podwyższonych wydatków związanych z remontem nie sposób uznać za okoliczności, które by uzasadniały umorzenie zaległości podatkowych, nawet zakładając szersze rozumienie przesłanki "ważnego interesu podatnika". Zasadniczy powód oddalenia skargi przez tut. Sąd był jednak inny. Wysokości zobowiązania podatkowego nie można weryfikować w toku postępowania o umorzenie zaległości, bowiem nie stanowi ono kontynuacji postępowania w przedmiocie wymiaru tych zobowiązań. Inne są jego cele i przesłanki podejmowanych rozstrzygnięć (wyrok WSA w Warszawie z dnia 03.12.2004 r., III SA/Wa 188/04, LexPolonica nr 379007). Postępowanie to nie może być zatem traktowane jako dodatkowa instancja w przedmiocie wymiaru podatku. Zmiana wysokości zaległości podatkowej (czy to na skutek spłacenia części zaległości przez podatnika, czy na skutek zmiany decyzji wymiarowej) stanowi zmianę jednego z elementów stanu faktycznego sprawy w przedmiocie umorzenia tej zaległości (tak trafnie NSA w wyroku z 25 maja 2000 r., l SA/Łd 1884/98 , ONSA 2001, nr 3, póz. 129). Podniesione zatem przez stronę skarżącą okoliczności dotyczące utrudnionego dojazdu do przedmiotowej nieruchomości oraz fatalnego stanu technicznego zakupionych budynków i nieuzasadniona jej zdaniem na tym tle wysokość podatku od nieruchomości określona w deklaracji podatkowej nie mogły mieć znaczenia w sprawie umorzenia zaległości z tytułu III i IV raty podatku od nieruchomości. Osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej (jak np. spółki osobowe prawa handlowego) składają deklarację na dany rok podatkowy, na podstawie której dokonuje się wymiaru podatku w terminie do 15 stycznia. Zobowiązane są także do skorygowania, obliczenia i wpłacenia podatku bez wezwania w terminie do 15 dnia każdego miesiąca (art. 6 ust. 9 cyt. ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Postępowanie w tej sprawie jest właściwym dla kwestionowania wysokości należnego podatku od nieruchomości. W tym stanie rozpoznawanej sprawy skarga jest nieuzasadniona. Z tego względu Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.