I SA/Kr 1249/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.08.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2011r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.K., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30.08.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do czerwca 2011r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów R. K. ur. w 1963r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.K. ur. w 1964r., z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej. Małżonkowie mieszkająw domu będącym własnością synów: K. K. i M.K.. R. K. zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę, z wynagrodzeniem w wysokości 393,58 zł, miesięcznie, netto. M.K. zatrudniona jest również na podstawie umowy o prace i uzyskuje wynagrodzenie w wysokość 1355,69 zł, miesięcznie, netto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 1800 – 1900 zł. Strona skarżąca nie jest właścicielem nieruchomości, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł ani oszczędności. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Niewysoki budżet rodziny pokrywa się bowiem praktycznie z kosztami jej utrzymania. Wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie (7 232 zł) przekracza natomiast ponad czterokrotnie ten budżet. Strona nie posiada też żadnych oszczędności. Okoliczności te skutkują więc tym, że uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie jest poza możliwościami płatniczymi strony. Biorąc więc pod uwagę powyższe przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz . 718 z p. zm. ).