I SA/Kr 1251/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Gach po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. T. od postanowienia Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie z dnia 9 października 2008 r. zwalniającego skarżącą w ½ części od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi i oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [....], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w podatku od towarów i usług postanawia: - zwolnić skarżącą M. T. od kosztów sądowych - We wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego skarżąca M. T. podała, iż zarabia 1060 zł netto miesięcznie, pozostaje w stałym leczeniu psychiatrycznym i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Miesięcznie wnioskodawczyni ponosi koszty zakupu leków w kwocie 250 zł. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku. Do wniosku załączona została kopia umowy o pracę oraz zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż w/w cierpi na zaburzenia depresyjne nawracające. Mimo stałego leczenia od [...].04.2005 r. nastąpiła w niewielkim stopniu poprawa stanu skarżącej. Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie zwolnił stronę skarżącą w ½ części od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu wskazano, iż z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Ponosi koszty zakupu leków w wysokości 250 zł oraz koszty abonamentu telefonicznego. Nie ponosi natomiast, jak wynika z akt sprawy, żadnych kosztów związanych z utrzymaniem domu czy utrzymaniem osób trzecich. Wskazuje, iż pozostałą do dyspozycji kwotę przeznacza na wyżywienie i zakup środków czystości. Podkreślono, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności Referendarz sądowy w tut. Sądzie uznał, iż skarżąca wykazała wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji materialnej nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść pełnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dlatego uznano, iż zwolnienie wnioskodawczyni w ½ części od wpisu sądowego jest zasadne. Odnośnie natomiast wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego uznano, biorąc pod uwagę dochody skarżącej, ponoszone przez nią wydatki, iż będzie ona dysponować stosowną kwotą środków finansowych, pozwalających na uiszczenie pozostałej części wpisu sądowego oraz zaoszczędzenie środków na ustanowienie ewentualnie pełnomocnika z wyboru. Strona skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie w części dotyczącej odmówienia jej zwolnienia od kosztów sądowych w całości i zwolnienie jej tylko od ½ części wpisu od złożonej skargi. W związku z tym wniosła o zwolnienie w całości od kosztów sądowych, jako, że jej sytuacja finansowa i materialna oraz ciążące na niej zobowiązania nie pozwalają jej na uiszczenie tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W uzasadnieniu wskazała ona, iż obecnie zarabia 1 201,94 zł netto miesięcznie. Jednak ze wobec wszczęcia względem niej postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności, których rozłożenia na raty organ podatkowy odmówił, co miesiąc uiszcza z tego tytułu kwotę 250 zł. Koszty zakupu lekarstw wynoszą około 250 zł miesięcznie. Opłaca również telefon – 30 zł miesięcznie. Nie jest więc w stanie uiścić nawet połowy wpisu od złożonej skargi. Do dyspozycji miesięcznie, po odjęciu powyższych wydatków, pozostaje wnioskodawczyni kwota 671,94 zł, co po przeliczeniu na dzienną kwotę jaką może przeznaczyć na pokrycie kosztów utrzymania wynosi jedynie 22 zł. przy bardzo wysokich cenach żywności i innych podstawowych artykułów jest to kwota, która z ledwością wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Nie jest w stanie poczynić żadnych oszczędności. Dalsze ograniczenie wydatków doprowadziłoby skarżącą do ubóstwa i konieczności rezygnacji z zaspokajania niektórych podstawowych potrzeb. Jeżeli będzie ona zmuszona uiścić połowę wpisu od skargi w sytuacji gdy wniosła dwie skargi, to po zapłacie z tego tytułu kwoty 500 zł zostanie jej kwota tylko 170 zł na pokrycie bieżących wydatków. Uniemożliwi jej to zaspokojenie nawet najbardziej podstawowych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – oznaczona dalej jako p.p.s.a.) – od postanowień wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca zmodyfikowała w sprzeciwie zakres swojego żądania zawartego we wniosku i wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Stwierdzić należy, iż modyfikacja taka jest dopuszczalna. Zmiana żądania jest dla sądu wiążąca (por. postanowienie NSA z [...] września 2006 r., [....], niepubl.). Po rozpoznaniu wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzić należy, iż zasługuje on na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.) Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd mając na względzie przedstawione we wniosku oraz w sprzeciwie okoliczności stwierdził, iż skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Biorąc pod uwagę dochody skarżącej (1201,94 zł netto miesięcznie), ponoszone przez nią miesięczne wydatki (leki – około 250 zł, abonament telefoniczny – 30 zł, postępowanie egzekucyjne – 250 zł, żywność, środki czystości) uznać należy, iż nie jest ona w stanie uiścić wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500 zł. Sąd miał również na uwadze, iż M. T. wniosła skargę również na decyzję dotyczącą odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku VAT. Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy uiszczenie wpisu nie mieści się w granicach możliwości finansowych wnioskodawczyni. W konsekwencji Sąd uznał, iż zachodzą przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie nie tylko od wpisu sądowego, lecz również od wszystkich kosztów sądowych, w tym także takich, które mogą pojawić się na dalszym etapie postępowania sądowego. Z tego względu orzeczono jak w sentencji postanowienia.