I SA/Kr 1256/16

sygn. akt I SA/Kr 1256/16 Kraków, dnia 15 maja 2018 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. T. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 marca 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 sierpnia 2016 r. , nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 9 marca 2018 r. oddalił wniosek S. T. o zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający wskazał, że mimo wezwania skarżący nie przedłożył wszystkich oświadczeń i dokumentów kluczowych z punktu widzenia oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej: nie wykazał on stanu majątkowego swojej żony, nie zrealizował w całości wezwania do przedłożenia wykazu wszystkich rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. Nadto zdaniem referendarza S. T. nie jest osobą ubogą. Skarżący wniósł w terminie sprzeciw (zatytułowany jako zażalenie) na powyższe postanowienie, domagając się jego zmiany w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów. Zarzucił, że udokumentował swoją sytuację finansową, a nadto wskazał, że wobec rozdzielności majątkowej oraz prowadzenia dwóch odrębnych gospodarstw domowych majątek jego żony nie ma w sprawie znaczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm. – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z akt sprawy, skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę: kwota wynagrodzenia netto wynosi odpowiednio 25.098,15 zł, 25.104,78 zł i 25.104,78 zł (listopad, grudzień 2017 r. oraz styczeń 2018 r.). Skarżący posiada udziały w spółce C. Sp. z o.o. o wartości 7.758 zł oraz samochody: Toyota Land Cruiser i Mitsubishi L200 (rok produkcji obu samochodów 2004). Nie dysponuje on majątkiem nieruchomym, ani zasobami pieniężnymi. Wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: bieżące koszty utrzymania wraz z kosztami paliwa i ubezpieczenia aut ok. 4.000 zł oraz kredyt (do spłaty pozostała kwota 250.000 zł). W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż nie posiada środków na uiszczenie opłaty od skargi ze względu na swoją sytuację majątkową, w tym przeprowadzoną egzekucję w związku z decyzją Dyrektora Izby Skarbowej. Nieruchomość, w której zamieszkuje stanowi własność jego żony, B. T.. Skarżący ponosi połowę kosztów utrzymania nieruchomości w kwocie ok. 2.000 zł miesięcznie. Wskazał, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żoną, ani innymi członkami rodziny, posiada rozdzielność majątkową. Jego koszty utrzymania za ostatni okres rozliczeniowy wynoszą łącznie średnio 6.000 zł miesięcznie. Skarżący wraz ze swoją żoną zaciągnęli w 2016 r. kredyt hipoteczny w wysokości 2.200.000 zł, a wysokość miesięcznej raty wynosi 13.674,90 zł. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Skarżący nie zrealizował wezwania do wykazania stanu majątkowego swojej żony. Wbrew zarzutom sprzeciwu, okoliczności te mają istotne znaczenie dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest także pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego czy faktu pozostawania w separacji. Z tego powodu rozdzielność majątkowa małżeńska czy pozostawanie w nieformalnej separacji nie zwalnia z obowiązku udzielenia informacji o sytuacji majątkowej oraz finansowej współmałżonka (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1020/12, Lex Omega nr 1240477; z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 981/12, Lex Omega nr 1240579; z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13, Lex Omega nr 1296482; z dnia 8 lipca 2013 r., sygn. akt II FZ 321/13, Lex Omega nr 1345453, z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt I FZ 434/13, Lex Omega nr 1394354, a także z dnia 12 września 2014 r., sygn. akt I FZ 339/14, Lex Omega nr 1503381). Rację ma referendarz wskazując, że rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś do ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. Skarżący nie zrealizował też w pełni wezwania do przedłożenia wykazu wszystkich rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem. Przedłożył jedynie trzy potwierdzenia przelewu wynagrodzenia. Nie udokumentował też w żaden sposób wysokości ponoszonych kosztów utrzymania. Słusznie zatem w zaskarżonym postanowieniu orzekający uznał, że nie zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem. Wręcz przeciwnie, z jego niepełnych oświadczeń i tych okoliczności, które udokumentował wynika, że koszty te może ponieść bez znaczącego uszczerbku dla swojego utrzymania. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.