I SA/Kr 1258/12

Sygn. akt I SA/Kr 1258/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Nina Półtorak (spr.), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r., sprawy ze skargi A Ż., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 23 maja 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania, I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem złotych). A. Ż. złożyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta znak [...] z dnia 23 stycznia 2012 roku w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2012. Wnioskodawczyni podniosła, że powołana decyzja została doręczona na jej adres w dniu 20 lutego 2012 r., zaś odbiór przesyłki został dokonany przez pracownika recepcji budynku, w którym zamieszkuje. Z treścią decyzji wnioskodawczyni zapoznała się dopiero w dniu 19 marca 2012 r., bowiem od dnia 19 lutego 2012 r. cierpi na poważne dolegliwości zdrowotne, z powodu których w okresie do dnia 8 marca 2012 r. była hospitalizowana, zaś od momentu zakończenia hospitalizacji pozostaje w domu pod stałą opieką zdrowotną i przyjmuje leczenie medykamentami. Na dowód powyższego wnioskodawczyni przedłożyła kartę informacyjną leczenia szpitalnego. Postanowieniem znak [...] z dnia 23 maja 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło A. Ż. przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta znak [...] z dnia 23 stycznia 2012 roku w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2012. W uzasadnieniu organ wskazał, iż zgodnie z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r., nr 8, poz. 60 – t. j. ze zm., dalej jako "O.p."), dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek: 1. uchybienie terminowi, 2. złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3. uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi, 4. dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany. W ocenie organu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie została spełniona 2. przesłanka powołanego przepisu. Przesyłka zawierająca decyzję Prezydenta Miasta została odebrana przez pracownika recepcji budynku, w którym zamieszkuje wnioskodawczyni, w dniu 20 lutego 2012 r., zaś wnioskodawczyni powróciła do domu po zakończonej hospitalizacji w dniu 8 marca 2012 r. i z tą datą mogła zapoznać się z treścią decyzji. Należało zatem przyjąć, iż datą początkową biegu terminu do wniesienia podania o przywrócenie terminu uchybionego jest 9 marca 2012 r. Zgodnie z przepisem art. 162 § 2 O.p., termin do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji upływał w dniu 16 marca 2012 r. Biorąc pod uwagę fakt, iż nadanie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu nastąpiło w dniu 19 marca 2012 r., organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w oparciu o powołany wyżej przepis. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła A. Ż., wnosząc o jego uchylenie i zarzucając mu naruszenie przepisów art. 162 § 1 i 2 oraz art. 223 § 1 pkt 1 O.p. Skarżąca wskazała, iż niezasadnym jest przyjęcie, że początkiem biegu 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu był dzień następujący po dniu zakończenia jej hospitalizacji, tj. 9 marca 2012 r. Skarżąca kwestionuje pogląd, jakoby decyzja została jej doręczona w dniu 20 lutego 2012 r. W tej dacie przesyłka została jedynie odebrana przez pracownika administracji budynku, natomiast fakt, iż skarżąca przebywała w tym czasie w szpitalu (w terminie od 19 lutego do 8 marca 2012 r.) powoduje, że doręczenie jej powołanej decyzji nastąpiło z dniem 8 marca 2012 r. Od tej daty należy, zdaniem skarżącej, liczyć 14-dniowy termin do wniesienia odwołania, zatem odwołanie wniesione w dniu 19 marca należy uznać za wniesione w terminie. Ponadto, skarżąca przedłożyła kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, na dowód tego, iż wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji i nie jest w stanie samodzielnie prowadzić własnych spraw. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez badanie legalności, czyli zgodności z prawem wydawanych aktów w tym decyzji administracyjnych. Z treści art. 145 § 1 ww. ustawy wynika zaś, że sąd uchyla zaskarżoną decyzję, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Kontrola legalności zmierzała do zbadania, czy organ odwoławczy prawidłowo ocenił wskazane w art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej przesłanki przywrócenia terminu. Z powyższej regulacji wynikają następujące przesłanki przywrócenia terminu, które muszą być spełnione łącznie: 1) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3) zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Wydając zaskarżone postanowienie organ uznał, iż decyzję w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za rok 2012 doręczono skarżącej w dniu 20 lutego 2012 r. i z tym dniem zapoznała się ona z jej treścią. Z faktu tego organ wywodzi następnie naruszenie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania (który przy powyższym założeniu upłynąłby w dniu 5 marca 2012 r.), co uaktualniło zagadnienie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 162 § 1 O.p. Ustalenie to poczynił organ na podstawie pokwitowania odbioru powyższej korespondencji w dniu 20 lutego 2012 r. przez pracownika administracji budynku, w którym mieszka skarżąca. W ocenie Sądu, z twierdzeniem tym nie sposób się zgodzić. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż organ nie przeprowadził w przedmiocie ustalenia momentu zapoznania się skarżącej z treścią decyzji żadnego postępowania dowodowego, a jedynie arbitralnie przyjął, iż moment ten jest tożsamy z datą odbioru korespondencji przez pracownika administracji budynku. Z treści przepisu art. 149 O.p. wynika, iż w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi, zaś zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata. Z akt administracyjnych nie wynika, aby okoliczności doręczenia decyzji w trybie powołanego przepisu były przedmiotem badania organu, w szczególności brak ustalenia daty przekazania przesyłki przez pracownika administracji budynku do rąk skarżącej, która stanowiłaby faktyczny moment zapoznania się przez nią z treścią decyzji. Dodatkowo, organ pominął fakt, iż w dniach od 19 lutego do 8 marca 2012 r. skarżąca przebywała w szpitalu. Pominięcie tej istotnej okoliczności, mogącej mieć wpływ na wynik postępowania należy ocenić jako sprzeczne z zasadą wyrażoną w art. 122 O.p., zgodnie z którą organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Już bowiem sam fakt jej pobytu w placówce leczniczej w tym czasie powoduje, iż trudno przyjąć, aby skarżąca mogła zapoznać się z treścią decyzji w dniu 20 lutego 2012 r. W literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż ze względu na doniosłe skutki, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, iż ustanowiony w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 149 O.p. powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, iż nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, iż przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa1094/04, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 533/12). Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia czynność ta jest bezskuteczna (M. Nowosielska, R. Pasternak, "Doręczenie w postępowaniu podatkowym", Monitor Podatkowy 2000/6/25). Wskazać przy tym należy, iż ustawodawca nie przypisał doręczeniu w trybie art. 149 O.p. identycznego skutku, jak w art. 150 O.p., gdzie "pismo uważa się za doręczone". Nie można zatem przyjąć, iż doręczenie zastępcze w trybie art. 149 O.p. rodzi skutek fikcji doręczenia, ale jest raczej wzruszalnym domniemaniem prawnym (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa, LEX). Doręczenie takie nie może być prawnie skuteczne, jeżeli dowody dokumentują, że fakt doręczenia nie nastąpił. Samo spełnienie warunków formalnych nie przekreśla możliwości przeprowadzenia dowodu na okoliczność niedoręczenia pisma przez osobę wskazaną w tym przepisie (H. Dzwonkowski, Komentarz do art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa i powołane tam orzecznictwo). Uwagi te zachowują aktualność w sytuacji, gdy kwestią sporną nie jest fakt doręczenie, któremu skarżąca nie zaprzecza, ale sam moment doręczenia pisma przez dozorcę. Przytoczone i udowodnione przez Skarżącą okoliczności pobytu w szpitalu w dniach 20 lutego do 8 marca 2012 r., wskazują na obalenie domniemania doręczenia zastępczego. W ocenie Sądu skarżąca przedstawiła wystarczające dowody, które uprawdopodabniają fakt, że decyzja nie została jej doręczona w dniu 20 lutego 2012 r. W szczególności Sąd dał wiarę twierdzeniom skarżącej, popartym dowodem w postaci karty informacyjnej z leczenia szpitalnego – k. 22 akt administracyjnych), że decyzja nie mogła zostać jej doręczona w dniu 20 lutego 2012 r., bowiem przebywała ona w tym czasie w szpitalu. Za trafny zatem uznać należy sformułowany przez skarżącą zarzut naruszenia przepisu art. 162 § 1 i 223 § 2 pkt 1 O.p. Organ nie mógł więc przyjąć, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 20 lutego 2012 r. Nie ma także racji organ interpretując przepisy dotyczące przywrócenia terminu. Nawet jeśli przepisy te znajdywałyby zastosowanie w sprawie, tzn. rzeczywiście doszłoby do uchybienia przez Skarżącą terminowi na wniesienie skargi, to nie można uznać, jak czyni to organ, że Skarżąca nie dochowała 7-dniowego terminu dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Organ uznał bowiem, bez żadnego postępowania dowodowego w tym zakresie, że w dniu 8 marca 2012 r. ustała przyczyna, dla której doszło do uchybienia. Tymczasem przyczyną tą nie był sam pobyt w szpitalu, ale brak możliwości zapoznania się z decyzją ze względu na pobyt w szpitalu oraz brak doręczenia tej decyzji do rąk skarżącej. Organ uznał, ż skarżąca mogła zapoznać się z decyzją w dniu 8 marca 2012 r. (dniu powrotu ze szpitala) i od tego dnia następnego należy liczyć termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu. Tymczasem skarżąca wskazuje, że z decyzją zapoznała się dopiero 19 marca 2012 r. i w tym samym dniu wniosła o przywrócenie terminu. Nie ma także racji organ wskazując na rzekome sprzeczności w oświadczeniach skarżącej co do daty zapoznania się z treścią decyzji. W odwołaniu wskazała ona datę 19 marca, zaś w skardze skarżąca podniosła jedynie, iż do doręczenia decyzji w rozumieniu przepisu art. 223 § 2 pkt 1) O.p. doszło w dniu 8 marca 2012 r. Organ jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia tychże okoliczności oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału sprawy, co wynika z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Dokonana przez organ ocena materiału dowodowego oraz analiza okoliczności sprawy z punktu widzenia przesłanek przywrócenia terminu winny przy tym znajdować szczegółowe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, stosownie do dyspozycji art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Z względu na wskazane powyżej naruszenia przepisów prawa oraz braki w zakresie ustalenia stanu faktycznego uznać należy, że organ nie dokonał prawidłowego ustalenia czy w przedmiotowej sprawie istotnie doszło do uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie art. 205 P.p.s.a. zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348), oraz opłatę od pełnomocnictwa.