I SA/Kr 1261/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 maja 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29 maja 2013r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku oraz nadesłanych dokumentów J.B. w 2013r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej pod firmą: "J.B." uzyskał dochód w wysokości 35 729,32 zł., przy przychodzie na poziomie 522 313,70 zł. Deklaracja VAT – 7K, za drugi kwartał 2014r. wskazuje natomiast, że podstawa opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług przez J.B., na terytorium kraju, wyniosła 102 711 zł. Pełnomocnik strony skarżącej podaje , iż obecnie jedynym źródłem utrzymania wnioskodawcy są przychody z wierzytelności przysługujące od spółek D. sp. z o.o. z siedzibą w J. oraz od spółki z wynajmu nieruchomości. Jednakże większa część tych kwot podlega zajęciu przez organ egzekucyjny, kwota pozostająca do dyspozycji wnioskodawcy z tego tytułu wynosi około 1000 zł. miesięcznie. W świetle zapisów Krajowego Rejestru Sądowego, Rejestru Przedsiębiorców (por. https://ems.ms.gov.pl/krs/) wspólnikami D. Sp. z o.o. w J. są J. B. i M. B. a wspólnikami D. Sp. z o.o. w J. są z kolei; D. Sp. z o.o. i M.S. Adres siedzib obu tych spółek jak i firmy "J. B." jest taki sam – J.. J. B. jest właścicielem: - nieruchomości o pow. 0,2314 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipoteką przymusową w wysokości 2.036.425,50 zł, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego, - nieruchomości o pow. 0,9463 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipoteką umowną łączną w wysokości 3.150.000 zł., na rzecz Alior Banku S.A. z siedzibą w W. oraz hipotekami przymusowymi w kwotach: 2.509.488 zł, 2.324.005,50zł, 265.908 zł, 116.544 zł, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego, - nieruchomości o pow. 0,0201 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], - nieruchomości o pow. 0,6095 ha, położonej w Ż, gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipoteką przymusową w wysokości 2 158 968 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach. Jest on również współwłaścicielem, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej: - ½ części nieruchomości o pow. 0,13 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipoteką przymusową w wysokości 1.471.269,15 zł, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego, - nieruchomości o pow. 0,6554 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], obciążonej hipotekami przymusowymi kaucyjnymi w wysokości: 2.000.000 zł i 1.000.000 zł, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz hipotekami przymusowymi w kwotach: 2.240.398,50 zł, 2.857.267,50 zł, 1.524.603 zł, na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego, - nieruchomości o pow. 0,0512 ha, położonej w J., gmina M., dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Postanowieniem z dnia 24 października 2014r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi naruszenie: - art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") poprzez oddalenie wniosku o udzielenie prawa pomocy w sytuacji, gdy zostało przez niego wykazane, że nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania, - art. 255 p.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu wobec podjęcia przez Referendarza sądowego wątpliwości co do stanu majątkowego wnioskodawcy. W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że wobec skarżącego prowadzone są liczne postępowania administracyjne, czego efektem było dokonanie zabezpieczenia na jego majątku ponad należytą miarę. Tymczasem należny w sprawie wpis jest bardzo wysoki (6771zł), co uniemożliwia skarżącemu jego uiszczenie bez obawy utraty posiadanego majątku, tym bardziej że nie ma prawa samodzielnego rozporządzania majątkiem bez narażania się na dodatkową odpowiedzialność karną. W ocenie pełnomocnika Referendarz sądowy mając w dalszym ciągu wątpliwości co do faktycznej sytuacji osobistej i majątkowej skarżącego winien był powtórnie wezwać stronę o przedłożenie niezbędnych informacji. Ponadto, zdaniem pełnomocnika nieuprawnione są wątpliwości Referendarza odnośnie zajęcia dochodów z najmu nieruchomości, skoro do wniosku dołączono urzędowy dokument (postanowienie Naczelnika US z dnia 24 stycznia 2014r.), który stanowi integralną część wniosku, przy czym potwierdza on, że wnioskodawca nie osiąga stąd żadnego zysku. Pełnomocnik wyjaśnił, że skarżący nie przechowywał rachunków, co uniemożliwia mu precyzyjne określenie wydatków bieżących. Skoro jednak wnioskodawca nie powołuje się na żadne szczególne wydatki, to w razie wątpliwości należało przyjąć średnie koszty utrzymania ustalone w oparciu o dane statystyczne. Wobec charakteru prowadzonej działalności (najem) wnioskodawca nie przeprowadza operacji za pośrednictwem konta bankowego. Końcowo pełnomocnik zarzuca Referendarzowi, iż ten bezpodstawnie wywodzi negatywne konsekwencje z faktu niewypowiedzenia się przez wnioskodawcę, czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną I. B., ani co do jej sytuacji finansowej. Skoro bowiem Referendarz nie wzywał wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o te okoliczności, to nie mógł już czynić skarżącemu zarzutu zaniedbania w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego wynika, że wnosili oni o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a to o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Zawarta w przepisach p.p.s.a. regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd niedokładności i sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających skarżącego. W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami skarżącego i wskazywanymi przez nich okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej się znajduje, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżącym ciężar dowodowy w tym zakresie. Ocena taka była konsekwencją działania skarżącego, który nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Skarżący bowiem będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Sąd przyznaje, że w istocie w treści sprzeciwu pełnomocnikowi udało się częściowo sprecyzować wytknięte na wcześniejszym etapie postępowania wątpliwości, w szczególności jeśli chodzi o przysługujące skarżącemu świadczenie z tytułu wynajmu nieruchomości, z którego egzekucję w dostateczny sposób obrazuje postanowienie Naczelnika US z dnia 24 stycznia 2014r. o odmowie zwolnienia z egzekucji. Sąd uznaje również za zrozumiałe wyjaśnienie, że kwoty wykazane w dołączonej do wniosku deklaracji VAT -7K, obrazują osiąganie przez skarżącego dochodów z przedmiotowego stosunku najmu. W świetle jednoznacznych zapisów w księgach wieczystych nie mogą budzić również wątpliwości obciążenie nieruchomości należących do skarżącego. Niemniej jednak nie są uprawnione argumenty pełnomocnika skarżącego dotyczące nieprzedstawienia spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami. W oparciu o sam tylko wniosek skarżącego brak jest możliwości poczynienia jakichkolwiek racjonalnych ustaleń odnośnie bieżących wydatków jego gospodarstwa domowego. Tymczasem dokonując oceny możliwości płatniczych strony należy przecież przeprowadzić swoistą symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów. W świetle przepisów procedury sądowoadministracyjnej Sąd nie jest natomiast uprawniony do podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o zgeneralizowane oceny dotyczące przeciętnego uczestnika obrotu prawnego, w szczególności w oparciu o dane statystyczne, jak chciałby tego pełnomocnik. Tym bardziej w przypadku, gdy chodzi o podmioty charakteryzujące się charakterem przedsiębiorcy, które z natury rzeczy powinny wyróżniać się profesjonalizmem i doświadczeniem w obrocie. W toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy pierwszorzędne i zasadnicze znaczenie ma jedynie konkretny stan faktyczny zrekonstruowany w oparciu o akta postępowania. Przesłanki pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku stanowić zatem mogą jedynie zindywidualizowane okoliczności – obok innych niewspomnianych we wniosku - składające się w pierwszym rzędzie na sytuację finansową skarżącego. Z natury rzeczy koszty bieżącego utrzymania zależą przecież od bardzo zindywidualizowanych okoliczności ukształtowanych przez sytuację w jakiej żyje wnioskodawcy. Z tego względu odwoływanie się do danych statystycznych byłoby w wielu przypadkach zawodne, co dostrzega zresztą sam ustawodawca przewidując możliwość wezwania wnioskodawcy o przedstawienie dokumentów źródłowych, co zresztą miało miejsce w warunkach niniejszej sprawy. Sąd nie zgadza się również z twierdzeniem pełnomocnika, iż powinnością Referendarza na poprzednim etapie postępowania było wezwanie wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku poprzez podanie okoliczności dotyczących jego małżonki. W tym kontekście nie można bowiem abstrahować całkowicie od włożonego przez ustawodawcę na wnioskodawcę ciężaru wykazania okoliczności warunkujących przyznanie prawa pomocy. Zestandaryzowany format wniosku o przyznanie prawa pomocy zawiera bowiem wyszczególnione odrębnie pozycje dotyczące stanu rodzinnego skarżącego oraz dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca, wszczynając postępowanie, sam jednak zaniedbał uzupełnienia odpowiednich rubryk wniosku narażając się na oczywisty w tej sytuacji zarzut niedookreślenia swe sytuacji osobistej. Wobec jednoznacznej treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy jednakowe znaczenie dla celów prowadzonego postępowania wpadkowego, mają zarówno sformułowane wyraźnie oświadczenia wnioskodawcy w zakresie jego sytuacji osobistej i majątkowej, jak i brak takich wypowiedzi. W takiej sytuacji to w interesie strony postępowania pozostawało samodzielne i spontaniczne uzupełnienie dokumentacji wniosku w tym zakresie, czego jednak nie uczyniono nawet na etapie wniesionego sprzeciwu, ograniczając się do wyjaśnienia, że skarżący pozostaje z małżonką w separacji od 2008r. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia sytuacja majątkowa jawi się zatem w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.