I SA/Kr 127/15

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.C. o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 listopada 2014r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 18 lutego 2015r. skarżący P.C., działając przez swego pełnomocnika, złożył wniosek o całkowite lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 listopada 2014r. wydaną w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. Skarżący – w piśmie przewodnim, uzupełniającym wniosek wskazuje, iż domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, w szczególności należnego obecnie wpisu sądowego, z uwagi na niskie dochody, trudną sytuację materialną i bytową. Wskazuje, iż wynajmuje mieszkanie od firmy H. Sp. z o.o., sam nie ma żadnych nieruchomości. Nie ma kont ani lokat bankowych. Z informacji znanych orzekającemu z urzędu, wynika, iż w 2014r. miesięczny dochód skarżącego wynosił 420 zł, który to dochód wnioskodawca uzyskiwał z tytułu zatrudnienia na ¼ etatu. Aktualnie oświadczał, iż w ogóle nie pracuje, nie uzyskuje żadnych dochodów, stara się dorobić zbierając złom. Przedstawia zeznanie podatkowe za 2014r. , z którego wynika, iż przychód strony wyniósł w 2014roku 2200,00 zł, a dochód 1543,75 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samotnie. Okazjonalnie korzysta z pomocy mamy w formie posiłków. Od rodziców oraz rodzeństwa aktualnie nie otrzymuje pomocy z uwagi na fakt, iż sami oni borykają się obecnie z problemami finansowymi. Skarżący zbiera złom ( rachunek na kwotę 367,92 zł) , na dowód czego przedkłada stosowne dokumenty. Z oświadczeń skarżącego znajdujących się w aktach sprawy i uzupełniających wniosek wynika, iż nie posiada on na własność żadnych nieruchomości. Mieszka w lokalu wynajmowanym od firmy z miesięcznym czynszem w wysokości 500 zł, w mieszkaniu tym mieszka sam. Nie ma samochodu. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Nie ma kont bankowym osobistych, firmowych, nie ma lokat bankowych. Dołącza rachunki ze sklepów A.. i L. , aptek, umowę wynajmu lokalu mieszkalnego od firmy H. Sp. Z o.o. z czynszem rocznym w wysokości 6000 zł. Przy czym w tym miejscu należy zaznaczyć, iż Prezesem Zarządu tejże firmy jest ojciec skarżącego – M.C. i to z nim skarżący podpisuje umowy wynajmu lokalu mieszkalnego. Z oświadczeń skarżącego wynika, iż miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami ograniczają się do niezbędnego minimum tj. opłaty za czynsz. Koszty związane z wyżywieniem niemalże nie istnieją z uwagi na pomoc w tym zakresie matki. Jak dodaje jednak, dzienne wydatki określa na kwotę 75 zł. Ponadto dużo choruje i wydaje znaczne sumy na leki. W piśmie uzupełniającym podkreśla, iż nie uzyskuje już pomocy finansowej od rodziców, ponieważ oni sami jej teraz potrzebują. Obecnie skarżący nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej ( przedstawia stosowne zaświadczenie o wykreśleniu z centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 9 lipca 2014r. ). Nie jest też wspólnikiem w żadnej spółce ani nie ma żadnych udziałów. Obecnie nie studiuje, gdyż nie był w stanie pokryć opłat za studia i został zmuszony do ich przerwania. Wg. danych znanych orzekającemu z urzędu, m.in.wg. zaświadczenia o wynagrodzeniu, wystawionego przez firmę C. Sp. z o.o., której prezesem jest również ojciec strony, miesięczne wynagrodzenie wnioskodawcy wynosiło w 2014r. 420 zł brutto. Według natomiast zeznania PIT za 2013r. dochód skarżącego wyniósł 8 673,46 zł, natomiast był on również udziałowcem Spółki z o.o. Sp. komandytowa G. , której przychody w 2013r. wynosiły 2 283 917,54 zł ( na podatnika 1 119 119,59 zł ) , przy jednoczesnym dochodzie / stracie przypadającej na podatnika w wysokości – 32 505,57 zł. Obecnie – jak podkreśla pełnomocnik skarżącego, nie jest on wspólnikiem ani udziałowcem żadnej spółki. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący obecnie nie wykazał w sposób wystarczający i nie budzący wątpliwości, iż nie jest w stanie uiścić pełnych należnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Wątpliwości orzekającego przy rozpoznawaniu wniosku w niniejszej sprawie budzi przede wszystkim fakt, iż z jednej strony wnioskodawca deklaruje, iż obecnie nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów, w rubryce" Informacja o dochodach " zaznacza "0" a jednocześnie przedstawia dokumenty świadczące o tym, iż comiesięcznie pokrywa czynsz wynajmu lokalu mieszkalnego w wysokości 500 zł. Do tego deklaruje, iż dziennie wydatki związane z jego potrzebami to kwota ok. 75 zł. W innym miejscu jest to kwota 15 zł. Przedstawia paragony fiskalne ze sklepów A., L., aptek świadczące o dokonywaniu przez niego zakupów. Nie wskazuje natomiast z jakich środków wszystkie te opłaty są dokonywane. Rachunek za złom, który dołączył do dokumentów opiewa na kwotę 367,92 zł. Nie jest to zatem kwota wystarczająca aby pokryć wspomniane wydatki. Z drugiej strony sformułowanie użyte przez wnioskodawcę, iż "dorabia" zbierając złom, świadczy o tym, iż jest to dodatkowe źródło dochodu. Jednocześnie oświadcza, iż nie ma żadnych źródeł dochodu. Powstaje tu sprzeczność i wątpliwości orzekającego. Podobnie jak wątpliwości odnoszące się do wspomnianej pomocy rodziców. W formularzu wniosku skarżący jednoznacznie wskazuje, iż pozostaje na utrzymaniu rodziców, natomiast w uzupełnieniu tego wniosku oświadcza, iż nie uzyskuje już od nich pomocy gdyż sami tej pomocy potrzebują. W takim wypadku powstaje wątpliwość jaka jest faktycznie rzeczywista pomoc rodzicielska, a jeśli ogranicza się tylko i wyłącznie do żywienia skarżącego to skąd ma on pieniądze na własne , bieżące potrzeby i opłacanie czynszu najmu mieszkania. Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. W chwili obecnej nie można określić w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący na podstawie przedstawionych danych i oświadczeń - do takich osób aktualnie należy. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż skarżący korzysta z pomocy profesjonalnego pełnomocnika mimo, iż jego udział na obecnym etapie postepowania nie jest obligatoryjny. Nie stanowi to jednoznacznej przesłanki do odmowy przyznania prawa pomocy jednakże również jest oceniane w całokształcie przesłanek uzasadniających przyznanie takiej pomocy. Nie można pominąć także i tego, że ew. wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).