I SA/Kr 1270/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.C. o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 20.07.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 20.07.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu. Z uzasadnienia wniosku oraz zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", wynikało, że M.C. w 2007r. miał ciężki wypadek, który spowodował u niego uraz głowy i trwały niedowład kończyn dolnych i częściowo górnych. W związku z tym w latach 2008-2009 przeszedł rehabilitacje w Niemczech ale obecnie jego stan zdrowia nie pozwala na prowadzenie działalności gospodarczej ani na podjęcie pracy zarobkowej. Dlatego też pozostaje na utrzymaniu żony N.C. ur. w 1978r., której działalność gospodarcza nie przynosi zysków. W oświadczeniu zawartym w formularzu PPF wnioskodawca podał natomiast, że małżonkowie mają na utrzymaniu dwie córki: I.D. ur. w 1999r. oraz C.P. ur. w 2004r. a miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują: spłatę kredytu w wysokości 3000 zł, opłaty za energię elektryczną , wodę , wywóz śmieci i inne opłaty za dom w wysokości 1000 zł. oraz wydatki na jedzenie i środki czystości w kwocie 1000 zł. Zaznaczył też, iż nie posiada oszczędności oraz przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. a jest właścicielem lokalu mieszkalnego o pow. 120 m2, znajdującego się w K. przy ul. B, o wartości ok. 500 000 zł. Podniósł również, że jego zadłużenie wobec urzędu skarbowego, banków i innych instytucji wynosi ok. 10 000 000 zł. a alimenty na małoletnie córki płacone są przez matkę. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M.C.. Stąd też jego pełnomocnik został on wezwany do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków rodziny , związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych M.C. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych N.C. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z ich lokat bankowych, - zeznań podatkowych M.C. za 2015r. - zeznań podatkowych N.C. za 2015r. - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością M.C. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii), obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością M.C., - dowodów przelewów, przekazów rat kredytowych, za ostatni miesiąc, - orzeczenia (lub jego kserokopii) zasądzającego alimenty na rzecz małoletnich córek M.C., - dowodów na okoliczność zadłużenia wnioskodawcy, W odpowiedzi pełnomocnik strony skarżącej przesłał oświadczenie M.C.z dnia 03.01.2017r., w którym poinformował , że od dnia 01.10.2016r. pozostaje z żoną w faktycznej separacji i w najbliższych tygodniach złoży do sądu pozew o rozwód. W skutek treści tego oświadczenia orzekający ponownie wystosował wezwanie aby ustalić sytuację finansową i możliwości płatnicze skarżącego, w kontekście zmiany relacji wiążących go z żoną, która w całości finansowała jego utrzymanie. Wnioskodawca został więc wezwany o przedłożenie : - spisu jego miesięcznych wydatków, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych M.C. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z jego lokat bankowych, - zeznań podatkowych M.C.za 2016r. lub odpowiedniego zaświadczenia z urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego dochodach w 2016r., - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością M.C. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, - oświadczenia określającego czyją własnością jest mieszkanie przy ul. B. w K. wraz z odpisem księgi wieczystej tej nieruchomości (lub jego kserokopią, bądź też numerem księgi wieczystej), - oświadczenia określającego z jakich źródeł uzyskuje pieniądze na bieżące utrzymanie, - dowodów przelewów, przekazów rat kredytowych, za ostatni miesiąc, - orzeczenia (lub jego kserokopii) zasądzającego alimenty na rzecz małoletnich córek M.C., - dowodów na okoliczność zadłużenia wnioskodawcy, - kserokopię złożonego pozwu o rozwód, Pełnomocnik wnioskodawcy przesłał jednak to samo oświadczenie M.C. z dnia 03.01.2017r. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca praktycznie dwukrotnie nie wywiązała się z obowiązków wynikających z wystosowanych do niej wezwań. Nie nadesłała przedmiotowych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Stąd też, brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę . To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy. W rozpatrywanym przypadku nie wiadomo natomiast z jakich źródeł wnioskodawca pozyskuje obecnie pieniądze na bieżące utrzymania, jakiego rzędu są to kwoty i jak się one mają do wartości jego wydatków. Nie są więc wiadome podstawowe dane będące bazą analizy przedmiotowego wniosku. W konsekwencji więc wskazanych okoliczności, w szczególności nieprzesłania dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718 z p. zm.).