I SA/Kr 1277/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wolas po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym spraw ze skarg W.G. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2012 r., nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...] z dnia 14 czerwca 2012 r., nr: [...],[...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia : - odrzucić skargi - Postanowieniami z dnia 8 marca 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego wyznaczył W.G. – w związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku akcyzowego – siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Stronę pouczono, że na postanowienia te nie służy zażalenie i można je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Na postanowienia te W.G.wniósł zażalenia domagając się ich uchylenia i umorzenia postępowania. Postanowieniami z dnia 12 czerwca 2012 r., nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność zażaleń, wskazując, że zostały one wniesione na postanowienia, na które zażalenie nie przysługuje. Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniami z dnia 8 marca 2012 r. odmówił W.G. przeprowadzenia dowodów na podstawie wniosku z dnia 22 grudnia 2011 r. w postępowaniu dotyczącym przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku akcyzowego. Stronę pouczono, że na postanowienia te nie służy zażalenie i można je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji. Na postanowienia te W.G. wniósł zażalenia domagając się ich uchylenia i orzeczenia o dopuszczeniu wskazanych w zażaleniu dowodów. Postanowieniami z dnia 14 czerwca 2012 r., nr [...],[...], Dyrektor Izby Celnej stwierdził niedopuszczalność zażaleń, wskazując, że zostały one wniesione na postanowienia, na które zażalenie nie przysługuje. W skargach na powyższe postanowienia Dyrektora Izby Celnej W.G., zarzucając obrazę art. 228§1 pkt 1 oraz art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej określanej skrótem "O.p.") wniósł o ich uchylenie w całości. Podał, że nie zgadza się z argumentacją organu, że nie wolno mu wnosić zastrzeżeń w przedmiocie materiału dowodowego i daje się na to stronie tak krótki termin. Zarzucił, że nie przeprowadzono wnioskowanych przez niego dowodów. Skarżący nie zgodził się także z argumentacją organu, że ma prawo żalić się jedynie "po fakcie" kiedy zostanie już wydana decyzja. Nie podzielił zapatrywania, że na takie działania strona nie może składać zażaleń. Postanowienie takie kończy postępowanie dowodowe w sprawie i służy na nie zażalenie. Odpowiadając na skargi Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie. Organ podał, że przepis art. 236§1 O.p. wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, że zażalenie na wydane w toku postępowania postanowienie służy tylko w przypadku gdy ustawa tak stanowi. Skarżącemu środek zażaleniowy niewątpliwie nie przysługiwał. Zarządzeniami z dnia 25 kwietnia 2014 r. sprawy ze skarg na wskazane w części wstępnej niniejszego rozstrzygnięcia postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2012 r. i z 14 czerwca 2012 r. zostały połączone celem łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i dalszego prowadzenia pod sygnaturą I SA/Kr 1277/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi podlegają odrzuceniu jako niedopuszczalne bez badania ich zarzutów merytorycznych. Sprawy, których dotyczą skargi nie mieszczą się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2012 r. i 14 czerwca 2012 r. nie należą bowiem do żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, poprzez orzekanie w sprawach skarg na określone akty i czynności. Art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zalicza do nich niektóre postanowienia, wydawane w toku postępowania administracyjnego: na które służy zażalenie; kończące postępowanie; rozstrzygające sprawę co do jej istoty. W przypadku pierwszej grupy postanowień, należy wskazać, że mieszczą się tu rozstrzygnięcia wydane w ramach postępowania instancyjnego. Ponieważ kontrola sądowoadministracyjna z zasady nie może wyprzedzać ani zastępować kontroli administracyjnej, przedmiotem skargi w ramach tej grupy postanowień są postanowienia wydane przez organ II instancji, w następstwie złożenia przez stronę postępowania administracyjnego zażalenia w sytuacji, gdy takie zażalenie przysługiwało stronie zgodnie z przepisami prawa. W tym miejscu wypada zaznaczyć, że zarówno Kodeks postępowania administracyjnego, jak i Ordynacja podatkowa nie przewidują złożenia zażalenia na każde postanowienie, ale jedynie na postanowienia wskazane w ustawie (art. 141 k.p.a. oraz art. 236 § 1 O.p.). W doktrynie prawa administracyjnego i podatkowego oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że dopuszczalności zażalenia w postępowaniu regulowanym przepisami wskazanych ustaw, nie można domniemywać. Postanowienia, w stosunku do których ustawa nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia nie podlegają, zgodnie z przytoczoną regulacją art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie oznacza to, że są one poza kontrolą zarówno administracyjną, jak i sądowoadministracyjną. Przyjmuje się bowiem zgodnie, że strona ma prawo podnieść zarzuty w stosunku do takiego postanowienia w odwołaniu od decyzji kończącej sprawę w I instancji, a także później w skardze do sądu administracyjnego na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie, w ramach którego takie postanowienie zostało wydane. Należy w związku z powyższym stwierdzić, że postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 8 marca 2012 r. odmawiające przeprowadzenia dowodów, jak również wyznaczające stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego są postanowieniami, na które zażalenie nie przysługuje. Żadna bowiem z jednostek redakcyjnych przepisów, będących podstawą wydania tych postanowień, tj. art. 188 oraz art. 200 O.p. i art. 216 tej ustawy nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na takie rozstrzygnięcia. Przyjęcie w związku z tym stanowiska, że na postanowienia te służy zażalenie oznaczałoby w istocie niedopuszczalne rozszerzenie katalogu zaskarżalnych zażaleniem postanowień, co stałoby w sprzeczności nie tylko z treścią art. 236 §1 O.p., ale także z zasadą szybkości postępowania podatkowego, wyrażoną w art. 125 §1 O.p. Wydane zatem w następstwie błędnego wniesienia zażalenia postanowienie stwierdzające jego niedopuszczalność, nie jest zatem postanowieniem kończącym postępowanie drugoinstancyjne w odniesieniu do postanowienia, na które służyło zażalenie (o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Drugą kategorię rozstrzygnięć wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych stanowią postanowienia, które kończą postępowanie. Większość postanowień kończących postępowanie to zarazem postanowienia, na które przysługuje zażalenie i które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego właśnie z uwagi na możliwość wniesienia zażalenia, a przedmiotem skargi jest wówczas postanowienie wydane w II instancji. Są jednak postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie, a które jednocześnie kończą postępowanie, bowiem zamykają stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy. Do takich należą postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania czy o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wydanie jednego z powyższych postanowień nie stanowi bowiem rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, ale zamyka drogę do rozpoznania sprawy i kończy postępowanie ad meritum. Nie będą natomiast zaliczane do powyższej kategorii postanowienia, które dotyczą kwestii tzw. "wpadkowych". Należy w związku z tym zauważyć, że wydane przez Dyrektora Izby Celnej postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zażaleń na postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w przedmiocie wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego, a także odmawiające przeprowadzenia dowodów, nie należą do grupy postanowień kończących postępowanie. Postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego nie wszczynają bowiem żadnego odrębnego postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania zażaleniowego w przedmiocie odmówienia skarżącemu przeprowadzenia dowodów i wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w zakresie zebranego materiału dowodowego w żaden sposób nie zamyka stronie drogi do rozpoznania merytorycznego jego sprawy. Nie zamyka ono także żadnego postępowania zażaleniowego, bowiem stwierdza właśnie, że próba uruchomienia tego toku była bezskuteczna z uwagi na to, że zażalenie nie przysługuje. Jest to zatem rozstrzygnięcie wydane co prawda przez organ odwoławczy, które jednak nie ma na celu rozpoznania sprawy skarżącego w drugiej instancji. Tym samym, jakkolwiek zaskarżone postanowienie zapadło na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 O.p. w związku z art. 239 O.p., a więc tego samego przepisu, który stanowi podstawę wydania objętych kognicją sądu administracyjnego postanowień o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania, stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (pkt 2) czy pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia (pkt 3), to w przeciwieństwie do ww. postanowień, nie kończy ono postępowania i z tego względu nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jeśli natomiast chodzi o trzecią kategorię postanowień wyłączonych z zakresu kognicji sądów administracyjnych to obejmuje ona postanowienia, które rozstrzygają o prawach i obowiązkach strony. W przypadku zaskarżonych postanowień oczywiste jest, że nie rozstrzygają one sprawy skarżącego co do jej istoty – przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku akcyzowego. Podsumowując Sąd stwierdza, że skierowane przez stronę do WSA w Krakowie skargi dotyczą zatem aktów, które nie zostały objęte zakresem właściwości sądu administracyjnego. Sąd nie jest zatem uprawniony do dokonania oceny podniesionych w skardze zarzutów dotyczących postanowień Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 czerwca 2012 r. i 14 czerwca 2012 r. Należy wyraźnie podkreślić, że Dyrektor Izby Celnej błędnie pouczył stronę, że na wydane postanowienia przysługuje skarga do WSA w Krakowie. Zawarcie takiego pouczenia co do środka zaskarżenia w żaden sposób nie kreuje uprawnienia strony w tym zakresie, czy obowiązku Sądu skontrolowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Jeszcze raz należy podkreślić, że przedmiotem zaskarżenia są postanowienia proceduralne (dotyczące kwestii wynikłej w toku postępowania), niekończące postępowania w sprawie, ani też nierozstrzygające jej co do istoty. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na zasadzie art. 58 §1 pkt 6 i §3 p.p.s.a. skargi - jako niedopuszczalne -odrzucił.